Իմ լավ ընկեր անձրեւը

Անձրևը նկարում է ոտնահետքերս, հետո գունավորում ցեխաջրով, ցեխաջուրը լցվում է կոշիկներս, ոտքերիս խուտուտ տալիս, բայց ոտքերս համառ են, միայն առաջ քայլել գիտեն, ոտքերս սիրում են տարվա  բոլոր եղանակները եւ ինձ՝ իրենց տիրոջը դեռ բողոքներ չեն ներկայացրել, թե ինչո՞ւ ես մեզ շահագործում, ինչո՞ւ ես միշտ նույն ճանապարհներով տանում-բերում: Ոտքերս հավատարիմ են ինձ: Երբեմն, երբ աչքերս չեն կարողանում ճիշտ կողմնորոշվել, ոտքերս առաջ են տանում, նրանց համար ոչ կողմնացույց է պետք, ոչ էլ քարտեզ, նրանք անգիր գիտեն իմ անցած բոլոր ճանապարհները: Ես նրանց հետ ընկերություն եմ անում, որովհետեւ նրանք հիշողություն ունեն, իսկ մեր օրերում բոլորը մոռացկոտ են, անտարբեր՝ շրջապատի, ժամանակի, շրջապատի վրա ժամանակի ազդեցության եւ այլ կարևոր բաների նկատմամբ…

Անձրևը կոշիկներիս տակից փախչելու փորձեր չի անում, հլու-հնազանդ հոսում է, միայն թե երգով է հեռանում: Նրա երգը նուրբ է, փափուկ, շոյում է ականջներս, եւ ես մի պահ ափսոսում եմ անձրևի հեռանալու համար: Հանում եմ ֆոտոխցիկս ու սկսում լուսանկարել: Նա ասում է. «Իսկ կարո՞ղ ես այնպես նկարել, որ երգս երևա»: Ես լռում եմ, որովհետեւ երբեք  լուսանկարելում չեմ փայլել, այլ միշտ սիրել եմ թերթել  ուրիշների նկարած սիրուն լուսանկարները: Անձրևը շարունակում է թախանձել, իսկ ես չըխ հա չըխկ նկարում եմ:

Այս ճանապարհով անցել եմ հարյուր տարի առաջ: Չէ՛, ի՞նչ հարյուր տարի, ախր դա ոնց որ երեկ էր. եթե աչքերս փակեմ, կհիշեմ բոլոր մանրամասները, աչքերս բաց էլ կհիշեմ: Հիշողության աչքերը միշտ բաց են, դրանք երբեք չեն փակվում, չեն քնում, հիշողության համար օրը երբեք չի ավարտվում, հիշողությունը միշտ մնում է լուսաբացներում: Չէ՛, ուրեմն դա հարյուր տարի առաջ չէր, դա երեկ էր, հաստատ երեկ էր…

-Ավելուկը չշփոթես երկնատուրի հետ,- ասում է տատս ու քաղում ավելուկը: Հետո ավելացնում է.

-Արդեն որոտում է, երկնատուրը դառը կլինի:

-Երկնատուրը ո՞րն է:

-Կարմիր արմատով է, ավելուկին շատ նման է:

-Բա ի՞նչ կապ ունի երկնքի որոտալու հետ:

-Երբ երկինքը սկսում է որոտալ, երկնատուրը դառնահամ է դառնում, դրա համար էլ ասում եմ, որ չքաղես:

-Էդ ո՞վ է ասել, որ որոտից դառնանում է:

-Տատս է ասել, տատիս էլ իր տատն է ասել,- ասում է, հետո քթի տակ ավելացնում,-  մարդն էլ է էդպես՝ որ եղանակը փոխվում է, սիրտը  դառնանում է, մարդը միշտ լավ եղանակի կարիք ունի:

-Բայց ես սիրում եմ անձրևը:

-Անձրևը երազողների համար է, մեկ էլ՝ արտերի: Առաջիններից օգուտ չկա, իսկ այ արտի խաթր կարելի է սիրել  անձրևը:

Ծիծաղում եմ:

-Տեսնես ինչու՞ է երկնատուրը որոտից  դառնանում:

-Բա դու ինչու՞ ես դառնանում, երբ քեզ վրա գոռում եմ:

Ամպերը կուտակվում են, անձրևը կախվում է ամպերից:

-Աստված ունքերը կիտել է, երևում է շատ է զայրացած,-ասում է տատս ու քաղած ավելուկը տեղավորում կտորե տոպրակի մեջ: Հետո նայում է ինձ. «Բա քեզ նմանին տուն կտանե՞ն, էդքան խոսելու փոխարեն՝ մի քանի թաղ ավելուկ քաղեիր, է՜հ…»:

Ես կարծես թե  ազդվում եմ այդ խոսքերից:

-Լա՛վ, լա՛վ,  գրողներից ոչ մեկը ավելուկ քաղելում հայտնի չի եղել, որ դու լինես:

-Բայց ո՞վ է ասել, որ ես գրող եմ դառնալու:

-Ուրեմն հա՛մ ավելուկ քաղել չիմանաս, հա՛մ էլ գրող չդառնա՞ս,  թամբա՞լ ես…

-Ամեն մարդու խելքի բան չէ գրող լինելը, տա՛տ:

-Ավելուկը երկնատուրից ջոկելն էլ չի  ամեն մարդու խելքի բան:

Ծիծաղում ենք: Ճանապարհը ձորի միջով ձգվում է դեպի գյուղ: Անձրևի կաթկթոցը վազում է մեր հետեւից, բռնոցի ենք խաղում, բայց հաղթողը անձրևն է:

-Տա՛տ, խի՞ է Աստված ունքերը կիտել:

-Էս մեծ աշխարհի մեծ դարդից է կիտել, փոշմանել է խեղճը:

-Ինչի՞ց է փոշմանել:

-Որ էսքան հիմար մարդ է ստեղծել…

Հասնում ենք գյուղ: Պետրոսենց Արշալույսի տունը գյուղի պռնկին է: Արշալույսը գյուղի բուժքույրն էր,  ես նրան երբեք չեմ տեսել, մայրս ասում է՝ գյուղի բոլոր երեխեքը նրա ձեռքերով են ծնվել, բայց ինքը էդպես էլ երեխա չի ունեցել: Ինձ միշտ թվացել է՝ դա մեր գյուղի ամենատխուր տունն է, որովհետեւ, ինչ հիշում եմ, դարպասը միշտ կողպած էր, պատի ճաքն էլ տարեցտարի մեծանում էր: Հիմա տունը նման էր հաստաբուն տանձենուն թիկն տված ալևորի, ով երկար աշխատանքից հետո սրբում էր քրտինքն ու հասկանում, որ աշխատելու  ուժ չունի, նստելու ժամանակն է …

-Մեկն ասի ՝ հարյուր տարի է չեք գալիս-գնում, էդ տանը ի՞նչ կա, որ գլխիս չափ կողպեք եք դրել,-  քթի տակ խոսելով՝ տատս առաջ է գնում:

-Է՜, Արշալո՛ւյս, բախտդ Աստված կողպեց, բարեկամներդ էլ՝ տունդ, բայց խիղճդ ոչ էն կարողացավ կողպել, ոչ էն: Էս տունը խղճիդ պես է, հազար ճաք ունի, բայց փուլ չի գալիս:

Հասնում ենք մեր տան դարպասին, տատս կանգ է առնում.

-Որ մի օր որոշես կողպել էս դուռը, մեծ կողպեք չդնես, առաջինը էդ է աչքի զարնում, նայողի սիրտը կուչ է գալիս: Համ էլ՝ մեռնելուց հետո ո՞ւմ են պետք կողպեքները…

Հիշողություններս փսփսում են ականջիս, ու ես չեմ հասկանում՝ դա անձրեւի երգն է, թե՞ անցյալի …

Անձրեւաջուրը առաջ է վազում՝ հետեւում թողնելով ճանապարհի բոլոր անհարթությունները, բոլոր քարերն ու քարակույտերը, ամեն բան: Երբեմն թվում է՝ նա կորչում է ճանապարհի խոր փոսերի մեջ, բայց երբ փոսերը բերնեբերան լցվում են, նա նորից դուրս է թափվում, հոսում առաջ, միշտ առաջ: Հետաքրքրիր նմանություն կա կյանքի ու այս անձրաեւաջրի միջեւ. նրանք երկուսն էլ հոսում են, որ մի օր հասնեն այնտեղ, որտեղից նորից պիտի վերադառնան՝ մի նոր գետակի կամ առվակի տեսքով: Կյանքը հոսում է՝ հետեւում թողնելով քարակույտերը, որ ժամանակի ընթացքում ավելի ու ավելի են պինդ կպչում հողին, խառնվում նրան ու պնդանում, նրանք միտք էլ չունեն հողից պոկվելու, այդտեղ ապահով է նրանց համար: Այդ քարակույտերը…դրանք այնքան գեղեցիկ են, երբ հայացքդ շրջում ես հետ ու  հեռվից նայում նրանց, դրանք ոչ մեկին հետաքրքիր չեն քեզնից բացի, որովհետեւ  մյուսները դա չեն տեսնում: Այս աշխարհում ամեն ինչ կարելի է գողանալ, բացի այդ քարակույտերից: Դրանք մեր ներսում են, մեր ներսի ճանապարհներին, դրանք մեր հուշերն են՝ քարի պես սառը եւ միաժամանակ՝ քարի պես տաք, երբ մեր հայացքը արևի պես ջերմացնում է նրանց…

Անձրեւաջուրը առաջ է վազում: Ես այդպես էլ չկարողացա լուսանկարել նրա երգը: Ինձ ու՞մ տեղն եմ դրել, որ կարողանամ, ախր դա անհնար է: Բայց ականջներիս մեջ հաճելի խշշոց է, որ երկար կմնա…

-Ամեն դեպքում, կարող էիր գոնե մի քանի թաղ ավելուկ քաղել, մեջքից կռանալ-բարձրանալը նաեւ օգտակար է:

-Հաստատ կշփոթեի ու դառը երկնատուր կքաղեի, տա՛տ:

-Ուրեմն քաղածդ էլ կուտեիր:

-Բայց… բերանս կդառնանար:

-Բայց չէ՞ որ դու ես դա քաղել:

-Իսկ եթե չեմ կարողացել տարբերել քաղցրն ու դա՞ռը:

-Դառնությունն անցողիկ է, միայն թե հաջորդ անգամ նույնը չքաղես, չսխալվես:

…Կոպերս փակվում են ոչ թե գիշերվա, այլ ինչ-որ ուրիշ ծանրությունից: Աչքերս թաց են, թվում է՝ անձրեւն ուղիղ աչքերիս է եկել: Ոչինչ, ես սիրում եմ անձրեւը, միայն թե որոտներից երբեմն վեր եմ թռչում՝ մի քիչ դառնացած…

 

 

 

Կարծիքներ

կարծիք