Մենության օբերտոն   

Երազներիս, որ կյանքիցս սիրուն են․․

Ինձ միշտ դժվար է տրվել  հետաքրքիր սկիզբ գրել։ Դրա համար  որոշեցի ոչինչ չսկսել։ Ընդհանրապես։ Ուղիղ մեկ տարի էր, ինչ  ես ոչ մի բառ չէի գրում,  գունաթափում էի բառերս,  երեք ամիսը մեկ  գունաբացում  էի մազերս, ամեն օր լուսացնում էի գիշերներս։ Ուղիղ մեկ տարի առաջ հասկացա, որ ամեն ինչ սկսվում է ավարտից։ Մենք բաժանվեցինք։ Այդպես լինում է։ Այդպես լինում է, երբ ավարտը  հուսադրող է թվում, բայց հետո հասկանում ես, որ կյանքը նույն կղկղանքն է, ուղղակի երբ ամուսնացած ես,  երազում ես  զգալ  իրական ազատությունը։ Շըխկ։ Դռան ուժգին շրխկոցից դուրս ես թռչում ու հայտնվում  էլ ավելի մեծ  կեղտի մեջ, միայն այդ պահին  ես հասկանում, որ իրականում այն ժամանակ ընդամենը ծերտ էր ուսերիդ ու  այդ ազատություն բառն էլ  իրենց տեղը չգտած խելագարների կոդն էր։ Արդեն նաև քոնը։  Ինչևէ, կոնցեպտուալիզմի տեսանկյունից  բավականին հետաքրքիր փորձ է։ Կա «Նկարչի կղկղանք», կլինի նաև գրողի։ Գրողներն  այդ հարցում միգուցե առաջատար են։ Կա իմ  մեկ  բաժակ դառը սուրճը,  կես շոկոլադը,  վարձած  մեկսենյականոցը,  ինտերնետը, մենությունը, մենությունը, մենությունը․․․ Գրողը տանի,  էժանագին գլուխ ցավեցնող գինին ու սեփական կղկղանքը ևս հաշվի մեջ են։ Ու հա, կա այս հսկա  բզզացող  քաղաքը՝  պարսի պես  մեծ,  աշխույժ, ահագնացող, աղմուկ տարածող։ Ու կամ ես։ Չպատմեմ  ինչպիսինն են լինում  բաժանված, տղամարդկանցից հիասթափված,  կանանց մեջ թշնամիների ուրվականներ փնտրող  կանայք։ Այն կանայք, որոնց փոխել են ուրիշ կանանցով։  Ամեն ինչ սկսվում է ՝ «սրիկա», «կորիր աչքիցս»,  ապա «խնդրում եմ», «մի թող ինձ»,  «մի լքիր»․ շըխկ ու ձեզնից մեկը  հանձնում է բանալին։ Ես ինքս նախընտրեցի գնալ։ Գնալ փոքրիկ տնից, փախչել փոքրիկ քաղաքից, հեռանալ  հարազատ փողոցներից, անհաշվելի աչքերից,  շուրթերից, բայց ամենավատը՝ չկարողացա փախչել այս երկուսից։  Մեկը տատս է,  նա  մեռել է մի քանի տարի առաջ, բայց իրականում  նա անմահ է։ Նա իր ժանգադեղնավուն մազերով  տարածվում է  իմ դարչնագույն երազների միջով, նա  հայտվում է, երբ փորձում եմ  հանդիպել որևէ  տղամարդու հետ, երբ համբուրվում եմ,  նա ուղղակի խցկվում է մեր միջև, իր ծանր խիտ մազերով  ցավեցնում դեմքս, կարմրագորշ  մշուշի մեջ առնում գլուխս։ Նա կատվային հայացք է ձգում, նրա դիվային ծիծաղից ցավում են ականջներս, մարում է կիրքը, ի՞նչ կիրք, ես սարսափից հետ հետ-հետ եմ գնում ու  փախչում եմ, փախչում եմ․  հետ, հետ ու նորից հետ,  վազում եմ այնքան, մինչև  որ շենքի մուտքի մոտ  հայտնվում է մյուսը։ Հա, հենց ինքը։ Կանաչ  շորիկով, շորիկի վրա ամուր կարած  գունավոր կլոր  կոճակներով, կլոր աչքերով, անիմաստ կիսակլոր ժպիտով  կլորավուն աղջնակը։  Նա ամեն անգամ այնքան անմեղ ու  թաց աչքերով է նայում ինձ, որ քիչ է մնում հանձնվեմ, քիչ է մնում գրկեմ, քիչ է մնում լաց լինեմ վրան։ Փոխարենը, արագությամբ, առանց ժամանակ կորցնելու, վազում եմ դեպի վերելակը, սեղմում եմ կոճակը, դողացող ձեռքով բանալին խցկում անցքի մեջ ու ներս մտնում, մտնում, մտնում․․․  Նա էլ է գալիս, կանգնում  ննջարանի անկյունում, ժպտում իր լայն անմիտ ժպիտով, ասես ձեղնահարկում ժամանակի թելերի մեջ խառնված, ինչ-որ մեկի կողմից մոռացված տիկնիկ։ Այդժամ  պահարանից հանում եմ կարմիր գինին, լայնորեն բացում  նոթբուքի բերանն ու  խորը արտաշնչում  անկյանք  մութ էկրանի խոռոչի մեջ։ Ես սիրում եմ գիշերը։ Դա օրվա միակ հատվածն է, երբ  եռման ցնցուղի տակ կարելի է  մաշկիդ վրայից, մազերիդ միջից տրորել- հանել  օրվա աղմուկը, օրվա վիրավորանքը, օրվա կորուստը։ Հետո սառը գինուց թմրած չնայել աղջնակին, չտանջվել մտքերից, գրել, գրել, գրել այն հույսով, որ գրածդ  մի օր կտպագրվի, որ տառակեր սրբագրիչը  հետդ վերջակետի ու ստորակետի կռիվ  չի անի, որ ժամադրություններդ  սերմնագռավների հետ  չեն չվի, որ օտար քաղաքի ցրտահարությունները կխնայեն հոգիդ։ Սակայն կանաչ զգեստով աղջնակը շարունակում էր մնալ նույն դիրքով, նույն ժպիտով և ամեն ձախողմանս  հետ մեկտեղ  ավելի ու ավելի էր կլորանում․․․

Այս քաղաքը ընտրեցի իր մեծության համար, քանի որ միամտաբար կարծում էի՝ որքան մեծ է տարածքը, այնքան մեծ է արևը, այնքան մեծ է հնարավորությունը գտնել քո տեղը արևի տակ։ Պարզվեց  այստեղ ամեն ինչ մոխրի գույն ունի ու երբեմն ինձ թվում է, որ երկնքի փոխարեն մոխրագույն կտոր են շպրտել մեր գլխին, որ մարդիկ մոռանան ինչ է արևը, որ վերջապես կտրեն ձայները, որ քիչ ուրախանան, շատ աշխատեն, քիչ խմեն, շատ աշխատեն, քիչ սիրեն, շատ աշխատեն,  պարզապես շատ աշխատեն։ Ես պահանջում եմ ամեն թաղամասում, ամեն կանգառում կախել արհեստական արև, ու մինչ մտովի պահանջներ եմ ներկայացնում, ոտքերս իրենք իրենցով գնում են «Մաքդոնալդս»։  Իմ օրվա ճաշը՝ փոքր բաժին ֆրի, մեկ փոքր բաժակ ելակի կոկտեյլն է։  Սա ամենավատ անեծքից էլ վատ է, բայց անգամ այստեղ, տասնյակ օտարների հերթերի ու ստամոքսային խցանումների մեջ մոլորված, հասցնում եմ գրառումներ կատարել ապագա գրքիս համար։ Դա միակ բանն է, որ ես հասցնում եմ։ Ու այնպես չէ, որ դա անում եմ գրականության հանդեպ մեծ սիրուց դրդված։ Ես գրում եմ, որովհետև  ուզում եմ ցույց տալ որքան եմ զզվել գրելուց,  բառերից, տառերից,  հիսուն ռուբլիանոց բլոկտնոտներից, որոնց վրա պիտի բացարձակ ազատ տեղ չթողնեմ ու խզբզեմ, որքան ուժերս ներեն, ու երբ որ տատս իր ժանգագույն ամպ- մազերով  նորից հայտնվի, սարսռա, գոհանա, գնա, հեռանա, կորչի ինձնից։ Երբ յոթ-ութ տարեկան էի, նա  ուժգին կսմթում էր մատներս, ականջս ոլորելով գոռում․

-Անպիտան, ճարպոտ ոչնչություն, դու քեզ սիրու՞մ ես։ Նայի՛ր հայելու մեջ ու ճիշտն ասա ինձ։ Ո՞նց թե սիրում ես, անամոթ, անշնորհակալ ոչնչություն, դու գրքերը պիտի սիրես, հասկանու՞մ ես։  Չէ, լավ չես հասկանում, դու այսօր սոված կմնաս ու կսնվես գրականությամբ։ Դա է քո միակ փրկությունը։ Դա է քո կերակուրը։ Դա է քո կյանքը։

Իմ կյանքը տարօրինակ ստացվեց։ Ընդդիմանալով հանդերձ ես չպոկվեցի գրքերից, այլ հակառակը, դա կյանքի դաս համարեցի, այդպիսի դասեր ոչ մի գրական դպրոցում ու ոչ մի վարպետության դասերի ընթացքում չեն բացատրում, չեն սովորեցնում։ Ես չեմ սիրում օծանելիք, որովհետև  իմ մարմինը տարիներ շարունակ ապխտվել է  մեր փոքրիկ քաղաքի շնեքերից մեկում տեղակայված  նկուղային հարկի գրադարանի խոնավության հոտով, ու անգամ, երբ ամուսինս մոտենում էր ինձ ու փորձում էր շոյել, նա ասես զգում էր այդ տարօրինակ գրքային հոտն ու  օտարվում էր, իսկ սեքսի ժամանակ, կրքոտ սիրո փոխարեն, ասում էր՝ գոնե կողքիդ դրած գիրքը կարդա, մինչև վերջացնեմ, կիմանամ ինչ-որ մի բան ես անում, ոչ թե  պառկում ու դատարկ աչքերդ դեպի առաստաղը չռում։

Գրելուց բացի, հրատարակչություններից մեկում  աշխատում եմ գրքերի ձևավորման վրա։ Ես հորինում եմ շապիկներ դասական ու ժամանակից հեղինակների գրքերի համար։ Ինձ չկամեցան գրանցել քաղաքացիություն չունենալու պատճառով, բայց  մտքերս, այնուամենայնիվ, որոշեցին գնել ու խնդրեցին աշխատել տանից։ Երևի թե այդպես ավելի ճիշտ ստացվեց։ Առավոտյան ժամը ինից մինչև երեկոյան ինը ես շապիկներ եմ հորինում։ Դա ինձ թույլ է տալիս վճարել տանս վարձը, կոմունալներն ու ինտերնետը, մեջս լցնել օրական հասանելիք ֆրին ու կոկտեյլը,  գնել գինի, մեկ-մեկ մի քանի թղթադրամ  խցկել  «Ֆիքս փրայսից» գնված  գանձատուփ-մկան բերանը։  Հրատարակչությունում   գիրք տպող հիմնականում  ծեր գրողները  դիմում էին խնդրանքով․ իրենց գործերը թարգամնելու աշխարհի հնարավոր ու անհնարին բոլոր լեզուներով, ու դրա դիմաց պատրաստ էին բավականաչափ գումարներներ ծախսել։ Կենտրոնի բնակարանը վարձակալությամբ  տրամադրող ցանկացած տեքստի  հետ զվարճացող գրամոլ կարող էր իրեն նման շքեղություն թույլ տալ։ Այդպես ես սկսեցի շատերի գրվածքները թարգմանել իմ մայրենի լեզվով։ Ամեն երկուշաբթի տրամադրվում  էի  կյանքս սկսել  նորից ու նորովի, իսկ շաբաթն ավարտվում  էր հերթական գրամոլի գրքի թարգմանությամբ։

Մի քանի ամիս էի ապրում այս քաղաքում, բայց արդեն երեք անգամ հասցրել էի տուն փոխել։ Ինձ հետ կար մի քանի սեզոնային հագուստ՝ հիմնականում տաք ու մինչև վիզը փակ սվիթրեր էին, նոթբուք, կակտուս, «Խեցգետնի արևադարձը» ու  մորս կողմից ուղարկված նամակները։ Փոքր ժամանակ դրանք  թաքուն վերցնում էի տատիցս, արագությամբ փոխում ծրարի միջի թուղթը, իսկ նամակները  փափուկ խաղալիք արջուկի պատռված որովայնի մեջ պահում։  Տատս այդ նամակներից ոչ մեկը երբեք չէր կարդում, բավական էր նայեր՝  ումից է նամակը, բացեր  ծրարն ու համոզվեր, որ հերթական երկար նամակն է գրվել, թուղթը խցկվում էր ծրարի մեջ, ծրարը դրվում բազկաթոռին, ինքն էլ իջնում էր բոստան։  Վերցնում էր բահը, ու ամեն նոր նամակից հետո վարդի մի թուփ էր տապալվում հողին,  կամ կացնահարվում էին ծիրանենու  ճյուղերը,  կամ  քարով զարկվում էին այգու  սևուկ կատուները։ Այդ ընթացքում  ծրարը փոխում էի դատարկ թղթով, ապա  գրքով ծածկելով դեմքս ու կլորավուն մարմինս,  սկսում էի հեծկլտալ, իսկ քիչ անց տատիս  հաղթական ծիծաղի ներքո վառարանում ապրող կրակը լափում էր դատարկ թղթի լերկ մարմինը։

Մայրս իր մորից այլ քաղաք էր փախել, վախենում էր ներկայանալ, բայց խնդրում էր թույլ տալ ինձ իր մոտ տեղափոխել, կամ գոնե մեկ-մեկ տեսակցել։  Պարզ է, չլինող բան էր, երևի թե դրա համար տատս գրադարակներից հանել էր ֆանտաստիկ ժանրի բոլոր գրքերը, իսկ ությամյա աղջնակիս սաստում էր․

-Ճարպոտ ոչնչություն, շաբաթդ Կարենինայից սկսիր, ու կտեսնես ոնց են սատկում լրբերը ։ Այս տանն ով ինձ հակառակվում է, նա էլ է սատկում, ականջիդ օղ արա։ Արեցի՞ր, չե՛մ լսում․․․

Ես ձայներ եմ լսում։ Ձայները միակ բանն է, որ  կարող  եմ խլել որքան ուզեմ, թաքցնել, լցնել, ներարկել մեջս: Շըխկ-շըխկ,շըխկ- շըխկ, ես՝ որբս, ես՝ վագոնների մեջ մոլորվածս, վագոնս կորցրածս, ներս եմ անցնում մետրոյի արգանդը։ Սա քաղաքի միակ մասն է, որը գրկաբաց է  ընդունում  ինձ։ Սա մեծ խորը պորտալ է դեպի անսահնմանություն, որտեղ մահվան վախը ընդգծվում  է  Վիվալդիի երաժշտությամբ։ Այստեղ ելք դեպի քաղաք գտնողները ավելի վստահ են, երևի հենց նրանք են դրախտ տեղափոխվող երջանիկները՝  էքսկալատորների  նեղլիկ բռի մեջ  տեղավորված, իսկ մետրոյի քավարանը սա է։ Մետրոյի քավարանը՝ անհաշվելի անցումներն են, որտեղ գնում ենք՝ նայելով առաջ, դեռ փոխում ենք գունավոր գծերը,  դեռ քանդում ենք քաղաքի կծիկները՝ հնարավորինս  արագ հասնելու  մեր վագոններին։  Ես չեմ վախենում քաղաքից, թեորիապես  չեմ վախենում մահվանից, բայց  սարսափում եմ  այն մտքից, որ կարող եմ մեռնել այստեղ և հիմա՝ վագոնի նեղլիկ կապսուլայի մեջ, անծանոթ մարդկանց կողքին։ Դիմացս նստած տղայի կեդի քուղը վախից քանդվում, գալարվելով  սողում է դռան կողմը։ Դռան մոտ այն սևազգեստ կինը, սակայն, ձեռքերով կպել է  վագոնի դռների տափակ շուրթերին, սեղմում է, արագությամբ փորձում է որսալ  իր հոգնատանջ կյանքի դրվագները։ Դռների արտացոլանքը՝ աղավաղված դեմքերն են, վագոնի ներսում  տարվա եղանակը՝ կարոտն է, նպատակը՝  բաց չթողել կայանը։  Դա ամենաէականն է։ Գրողը տանի, ես չեմ ուզում դուրս գալ գետնատակից,  չեմ ուզում  նորից տեսնել երկարավիզ շենքերը, չեմ ուզում որպես փոքրիկ դեղնավուն խալ երևալ ՝  մեծ քաղաքի բազմակնճիռ դեմքին։

Կեսգիշերին գինին ավելի  անուշաբույր է թվում ։ Տատս՝ ավելի անճոռնի։ Կանաչ  շորիկով աղջիկը՝ ավելի ծանրաքաշ։ Ողջ գիշեր ձգվող աշխատանքն անվերջ է թվում։ Թանաքս թաքնվել է ստեղների տակ, կյանքս դրոշմվել է այս երկուսի աչքերում  է, ծուխը՝ բերանիս մեջ։ Բոլոր գրքերի համար իմ կազմերը գրեթե նույնն են։ Դրանց վրա՝ դռներ են, պատուհաններ, վագոններ, ռելսեր, անիվներ, անիվներ․․․ Երեկ ինձ հրատարակիչը  նկատողություն արեց, որ մտքերս նույնն են, սուղ են, չհասկացավ՝ ես ընդամենը փրկում եմ։ Գրողներին եմ ուզում փրկած լինել  ուղղանկյուն  շրջանակից։ Մի օր կհասկանան, մի օր շնորհակալ կլինեն․․․Երևի։

-Անշնորհակալ ոչնչություն, հիմա ես ժավելի սպիրտ կխմեմ, քեզ մենակ կթողնեմ  այս տան մեջ։ Տես, տես ու մղկտա, անիծյալ  թուլա։ Կիմանաս՝ ինչ է նշանակում խեղճ տատին չլսելը, առանց շարֆի դուրս գալն ու  այս ցրտին ձնագնդի խաղալը։ Իսկ որ հիվանդանաս հացը ո՞վ պիտի գնի, կաթով թեյս ո՞վ պիտի մատուցի։ Ես կխմեմ այս թույնը, թող մաքրի մեջս, քայքայի։ Այդ հիմար կլոր աչքերդ գրպանդ դիր, ճիշտ մորդ աղջիկն  ես, թու՜։  Գիտես չէ՞, քեզ հետ պսակվողը քեզ երկար չի պահի, լավագույն դեպքում՝  մեկ  շաբաթ, հետո բերելու շպրտելու են խեղճ ծեր գլխիս, այս ի՞նչ ցավ է, այս ի՞նչ  ցավ ես դու։

Դռան զանգից տեղից վեր թռա՝ գլխացավս տասնապատկված։ Մենության վախերից, գիշերները  չքնելուց առողջությունս վատթարացել էր, նյարդերս՝ հյուծվել։ Առանց մտածելու անգամ ով կարող է երեկոյան ուշ ժամի ինձ այցելել, բացեցի դուռը։ Ինձնից հինգ-վեց տարով մեծ, ամրակազմ տղամարդը խնդրեց ներս թողնել՝ վստահեցնելով, որ կարևոր ասելիքով է եկել։ Վախերս ջնջնվել էին։ Ես առանց որևէ խոսք ասելու ներս թողեցի։ Նա մտավ հյուրասենյակ։

-Շատ եք ծխում ու խմում, հա՞։ Հետո մեր կանանց անուն կդնեն։ Մերոնք գոնե տանը չեն ծխում։ Տան օդը մաքուր պիտի լինի։ Լուսահոգի մայրս էլ էր այդպես ասում։ Գիտեք չէ՞, եթե մայրը ասում է, դա անքննելի է։ Դրանում կասկած չկա։ Կուզե՞ք, գնացեք լվացվեք, ես կսպասեմ, մի տեսակ այսօր դուրս չեք գալիս։

-Ես երբեք ոչ ոքի դուր չեմ գալիս, օրը մեղավոր չէ, ուրի՞շ։

Տղամարդը կարկամեց։ Երևի թե ամեն տեսակ սցենար մտածած կլիներ, բայց իմ անտարբեր ու  հանգիստ պահվածքը իրապես զարմացրեց նրան։

-Ես ձեր դիմացի հարևանն եմ ու տանտիրոջ մտերիմ ընկերը։ Ասել է, որ նկարում եք։

-Գրում եմ։

-Դե հա, էլի, նման մի բան։ Ես վերելակների մասնագետ եմ. քանդում, սարքում, ինչ ասես անում եմ։

-Հիանալի է։

-Ահա։ Ես էլ եմ մենակ։ Գիտեք չէ՞, կանայք էլ վերելակի պես են։ Հասկանու՞մ եք։

-Հասկամում եմ։

-Ես նաև նկարում եմ։ Չեք հավատա, բայց ես տաղանդ ունեմ։ Դե գործիս տեղի տղերքը չեն հասկանում, բայց խոսքս հիշեք,  մի օր արվեստը իմ հետ հաշվի է նստելու։

-Հավատում եմ, համարեք նստած է։ Գինի կխմե՞ք,- չգիտես ինչու բառերը դուրս թռան բերանիցս։

Այդ գիշեր ես բացեցի կարևոր դեպքերի համար մի կողմ դրած գինու պահեստային շիշը։ Այդպես լինում է։ Այդպես հաճախ է լինում։ Գրականությունն ու  տղամարդիկ սովորաբար հայտնվում են անսպասելի, շատ անհարմար պահերին։ Գալիս են առանց զգուշացման, առանց հրավերի, իսկ դու տալիս ես, տալիս ես, տալիս ես․․․ Դրա դիմաց՝ տանում են, տանում են, տանում են․․․ Նրա աչքերը գիշերվա պես մութ էին ու խորը։ Միջահասակ էր, մկանուտ։ Առանձնակի գրավեց բնավորության թեթևությունն ու  ժպիտը, որը ասես դեմքի վրա ապրում էր իր առանձին գոհունակ կյանքով։  Ռուսլանի հետ մենք երկար խոսեցինք արվեստից, և ոչ միայն։  Պարզվեց՝ ժամանակին ավարտել է քաղաքի հայտնի նկարչական ուսումնարաններից մեկը, հետո դեպրեսիաներից դուրս գալու  ու գումար վաստակելու համար որոշել է  ընտրել  լրիվ նոր ոլորտ։ Կարծես թե հաջողվել էր։  Հաջողված էր նաև մեր ծանոթությունը։ Խաղողի թանձր  արյունը լցվում էր մեր բաժակների մեջ, իմ մեջ լցվում էին  նրա, իմ, գիշերվա ձայները։ Տեսադաշտս խազում  էին տատիս ժանգոտ խռիվ մազերը, բազմոցի գլխամասում կանաչ լաց էր տարածվում։ Ուզում էի ուշադրությունս շեղել, ցույց տալ, որ ոչ տեսնում եմ նրանց, ոչ՝ լսում։ Նրան լրիվությամբ  ընդունել էի իմ մեջ, ծածկել  բառերով,  վեր ու վար անելով անցյալս ու ներկաս, սերերս ու կորուստներս, դատարկվելով ու լցվելով նորից, անզգայացնելով անճարությունս, բայց ցավը սաստիկ էր։ Ճչացի։ Ռուսլանը գոհունակ ժպտաց, բայց դա ընդամենը տատիս հուժկու ապտակն էր։ Ես եղունգներս խրեցի նրա մարմնի մեջ ու փոքրիկ, պատժից ազդված ու ընդարմացած երեխայի պես քնեցի։

Մորս այդպես էլ չկարողացա ընդունել, մեծանալով ճշտել էի որտեղ է ապրում, իմացել էի, որ այդպես էլ չի կարողացել դասավորել կյանքը, որ ապրում է մենակ ու պուդելից բացի, ոչ ոք չունի այս աշխարհում։ Գոնե այդպես ինձ ներկայացրեց տատիս ընկերուհին, որը նրանից գաղտնի տարիներ առաջ որոշել էր օգնել՝ մորս գտնելու հարցում։ Ես երկար էի մտածում գնալ-չգնալու, տեսակցելու մասին, բայց երեսուն տարվա ժանգոտված անիվ հիշեցնող կյանքս բավական էր հիասթափվելու համար։  Ես վախենում եմ վախկոտներից, ես ավելի քան համոզված եմ, որ որևէ մեկին, այն էլ սեփական երեխայիդ տեսակցելու համար չպիտի լինեն սահմաններ ու վախեր։ Խնդրեցի այլևս ոչ մի լուր չհայտնել նրանից, ով գենետիկ առումով համարվում էր մայրս, ում պատճառով ես համարվում էի որբ լակոտ, ում պատճառով ինձ ճիշտ ապխտած ձկան պես փաթեթավորել էին թերթերի, թղթերի մեջ։ Տատիս մեռնելու օրն էր, բացեցի գինին, ամբողջ գիշեր խմեցի, արցունքներիս աղաջրով փորձեցի լվանալ մարմինինս ու հրաժեշտ տալ տատիս, մորս, հորս, բոլորին, ովքեր ինձ թողել էին մենակ՝ փոշոտված մոռացված գրքի պես։ Այդ պահից սկսվեց իմ ինքնուրույն կյանքը, իմ ամուսնական անհաջող փորձը, իմ ճամպորդությունը դեպի ներս։

Մետրոն աշխարհ է՝  աշխարհի մեջ, տուն է՝ անտունների համար, հավերժություն է՝ քայլողների համար, ժամադրավայր է՝ սիրահարների համար։ Այստեղ  բոլորը հոսում են անվերջանալի հոսքով ու ես էլ նրանց հետ։ Ես իմ միջով եմ անցկացնում բոլորի հայացնքերը, ես գողանում եմ նրանց շուրթերը,  հոնքերը, մտքերը, սերերը, սերերն եմ գողանում։ Ես ուզում եմ  մի օր կարողանալ գրել այնպես, ինչպես Միլլերն ու Բուկովսկին, ուզում եմ այդ երկուսի չափ առատ թուք ունենալ՝ ամենաբարձր պատշգամբից թքելու  աշխարհի  ցավի վրա, Վան Գոգի նման թողնել ձեզ՝ ձեր իսկ արևի հետ և փախչել իմ մեջ՝ գտնելու սեփական արևները, սեփական ջերմությունը, գրկելու սեփական մենությունը, դեղինով փոխելու ինձնից հեռացող սիրո գորշությունը, իսկ փոխարենը,  մետաղե շրխկոցով գրպաններս եմ դատարկում  Հեղափոխության հրապարակի կայանում  քար կտրած հեղափոխականների  միջից նշմարվող վտիտ երաժշտի առջև։

Ռուսլանը շաբաթը երկու-երեք անգամ  հայտնվում էր իմ տանը։ Նրա աշխատավարձը ձգձգում էին, նկատում էի՝ հայտնվում էր, երբ սովը թույլ էր տալիս թակել դուռս։ Տատս սկսում էր դիվային քրքիջ տարածել, անգամ այն ժամանակ, երբ լույսը մարում էինք։  Աղջնակը պոկում էր կոճակներն ու շպրտում հատակին։ Սա սովի, համարձակության, պայքարի ու կրքի պատերազմ էր, որտեղ հրամանատարը ես էի, ու թքած, որ ճշմարտությունը ավելի պարզ էր, քան կարելի էր պատկերացնել։

Աշխատանքը հոգնեցուցիչ էր, ես շարունակում էի գրքերի վրա թողնել իմ հետքերը, իմ պատուհանների, ռելսերի, դռերի տեսքով։ Ես ամենուր դռներ ու լուսամուտներ էի փնտրում, պահից պոկվելու կերպ էի գտնում, բայց կյանքը կրկնում է համակարգչային դիզայներական ծրագրերի ձևը։ Սկզբում ամեն ինչ  ճերմակ է ու դատարկ։ Ու քո բացած տարածության մեջ դառնում ես ամենակարող արարիչը։ Դա թվում է, քանի դեռ շերտերը իրար  չես կպցրել, քանի  դեռ  գույները վերջնական չես մաքրել, քանի դեռ չես ընտրել  ասելիքիդ հարմար տառաձևը․․․ Անտանելի կյանք։ Անտանելի սեր։  Անտանելի հետքեր։

Ինձ որոշեցին զրկել աշխատանքից, չվճարեցին վերջիս ամսվա աշխատավարձը։ Շըխկ։ Դուռը փակվեց։ Ես նորից հայտնվեցի դռան հակառակ կողմում։ Ես ուղիղ երեք գիշեր մնացի արթուն՝ կլանելով ծուխը, խմելով գինին։ Իմ մենությունը կրկնվում էր, դուրս էր պրծնում, ծորում էր ամեն տողում, ամեն պարբերության մեջ, ամեն վերջակետը  մենակ էր, ամեն ստորակետը՝ սարսափած, իսկ ես նվագում էի ստեղների վրա, ես հորինում էի ամենադեղին մեղեդին։ Էկրանս լցվում էր դեղնավուն երանգներով։

Տատս ասում էր․

-Սիրով լրացնում են մենակությունը, դա զզվելի է, թու՜։ Ջահելությունն ու  սեքսը մի օր բռնում են ձեռք ձեռքի ու փախչում են, իսկ մարդուն մնում են ոսկորները։

Այդպես նա մի օր իմ պայուսակից գտավ Մարկեսին, Միլլերին, Բուկովսկուն։ Իմ սիրածներին տարավ այրելու։ Հրճվանքով ու անխռով։ Քամու տակ թափահարելով կրակե մազերը՝ այրեց նրանց։

Ես մի կերպ վեր կացա տեղիցս, վերցրեցի  գանձատուփ -մուկն  ու ուժգնությամբ հարվածեցի սեղանին։

Երկու օր հետո Ռուսլանը ներս մտավ խոհանոց։ Ես մի լավ կերակրեցի, խմեցրի ինչպես հարկն է, ապա ուղեկցեցի հյուրասենակ։ Նա պապանձվեց։ Նրա ուրախ ու ազատասեր ժպիտը վերջապես կրճատվեց ու ուղիղ գծով դասավորվեց  քթի տակ։ Տատս ու կանաչ շորով աղջնակը ամենուր էին։ Բոլոր պատերին ու նույնիսկ առաստաղին։ Ամենուր հայելիներ էին։ Դատարկ, մոխրագույն,  ամենը կլանելու պատրաստ։ Մեր մերկ մարմինները տեղավորվեցին ու տարածվեցին ամենուր։ Կյանքումս  տեսած ամենասիրուն գեղադիտակն էր։ Դա հայելիների ու  ցնցումների երկարաշունչ դիալոգ էր։ Դա ՝«մնաս բարով» ասելու  խելահեղ ակտ էր։ Ես՝ ջարդուփշուր եղած հայելիս, թույլ էի տվել  նրան ֆակիրի պես անցնել բեկորներիս վրայով։ Ու նա հմտորեն էր կատարում իրեն բաժին հասած դերը։ Մեր սենյակը լցվում էր կարմիրով ու սպիտակով, հայելիների մեջ շատանում էին ու սարսափահար քարանում  այն երկուսը։ Ես համարձակորեն հետևում էի։ Ես այսքան տարվա ընթացքում առաջին անգամ  ավելի քան մերկ էի, ավելի քան զվարթ, ավելի քան միայնակ․․․

Շըխկ-շըխկ, շըխկ-շըխկ։ Ես այլևս տալիք չունեի Ռուսլանին։ Իմ վերելակը սարքված էր, կերակուրը վերջացել էր, խնջույքն ավարտվել։ Օրեր անց նրան տեսա ինչ-որ աղջնակի հետ։ Ամենը կանխատեսելի էր ու անցավ։ Հաշիվները մաքրված։ Պետք էր նոր վագոն գտնել, նոր դռներ նկարել, նոր արևներ հորինել  անծանոթ կանգառներում։ Շըխկ-շըխկ ։ Ծխախոտը հանգցրի մոխրամանի մեջ։ Հյուրասենյակում էի։ Ամենակենտրոնական հատվածում կծկված, որբացած ու թմրած։ Գնացողներին հեշտ է։ Մնալը միշտ էլ ծանր է։ Առավել ևս՝ խնջույքից հետո։ Ծանր է հաշվել ու հաշտվել արտացոլանքիդ հետ։  Ձայները վերադարձան։ Ինձնից անկախ՝ մոխրամանը շպրտեցի պատին։ Դա բարկության ձայնն էր։ Հայելին շխկշխկալով  հազար կյանքի բաժանվեց։ Վարագույրը վեր թռավ քամուց։ Ժանգագույնն ու կանաչը  կավճով  շրջան էին գծում։ Ես շրջանակի ներսում էի։ Կանգնելը հոգնեցուցիչ էր  ու ես պառկեցի ուղիղ կենտրոնում։ Չռեցի ոտքերս։ Ոտքերիս արանքից  դուրս եկան վագոնները․ երկար, գալարվող, սրընթաց։ Դրանք պտտվում էին շրջանակով մեկ։ Դրանք ֆշշում էին շառաչող օձի պես, դրանք մեծ էին ու անծայր։ Մազերս ժանգի գույնով ներկվեցին, մարմինս ծածկվեց  կամուֆլյաժային լողազգեստով։  Հասցրեցի բռնել  շշի վզից ու  փախչել, փախչել, փախչել․․․

Ես դուրս  եկա քաղաքի ամենահայտնի հատվածում, ամենադեղին ցայտաղբյուրից։  Թաց ու  նորովի։ Այստեղ էի՝  տասնվեց  բրոնզե կույսերի մեջտեղում  կանգնած։ Իմ ձեռքերում  ցորեն չէր, խաղող  չէր, ծաղիկ չէր․ սա ընդամենը պարպված գինու  շիշ էր, որն այլևս ասելիք չուներ․․․

 

 

Կարծիքներ

կարծիք