Իմ հիշողության Տափակ սարը   

Հեղինակ:

 Աշնան սկիզբ էր: Բերքահավաքի ժամանակ: Ամեն գարնան վերջին, աշնան սկզբին սկսվում էր խաղողահավաքը: Խաղողահավաքը մեզ համար տոն էր. սրտի թրթիռով սպասում էինք ոսկեգույն, կախ ընկած գիլեքի համտեսմանը: Նրանց վրա շորորալով քայլում էր արևը` հետևից թողնելով իր տաքությունը. ամեն ողկույզ, ասես, նոր ձուլված ոսկի լիներ: Դասերս թողեցի, վազեվազ ընկա մեքենայի թափքի մեջ: Սլացանք խորդուբորդ, քարքարոտ արահետով, կեսից ավազը վեր կացավ, մառախուղ կապեց. ո՛ չ մեքենայի առաջն էինք տեսնում, ո՛ չ հետևը: Հետո մի աներևակայելի տեսարան բացվեց` երևացին արևածաղիկներն ու գարու երկարաձիգ հասկերը: Մեքենան կանգնեցրինք հենց արտերի պռնկին ու ոտքով քայլեցինք դեպի խաղողի այգիներ: Մեր այգու դիմաց նա էր` “Խյարմանթափը” կամ Տափակ սարը: Էդ սարում էին իմ տատուպապերն անցկացրել իրենց մանկությունն ու երիտասարդության ջինջ օրերը: Էդ սարում էր բաբոյի ամուսին Մաթևոսը հրաժեշտ տվել ծաղկավոր շրջազգեստ հագած երկարածամ Վարդուշին ու պատերազմ գնացել: Երևի էդ սարի քամին էր Մաթևոսի սև թուղթը տուն բերել ու սևացրել Վարդուշի  սիրտը: Էդ սարի փեշերից էր տատս բանջար քաղել ու թանահամ կարագի մեջ տապակել, որ երեկոն գա, պապս դաշտից տուն մտնի, հացի սեղան նստեն: Էդ սարի տակ էր պապս տնկել իր խաղողի ոսկեձույլ այգին` մեր ընտանիքի ամենասիրուն ժառանգությունը: Առվի քչքչոցից հասկացա, որ հասել ենք: Էդ քչքչոցի մեջ լսում էի նրա անուշ, խրթխրթան ձայնը.

-Բլենիք ջան, Տափակ սարի կատարն արդեն տաքացել ա, հաղուղը հսնում ա, քիչ էլ համբերեք: Հաղուղն էլ որ հասավ, հացը տուն կգա իրա ոտով:

Բոլորն այգի մտան… Մի քամի ինձ անընդհատ հետ էր կանչում: Տափակ սարի քամին էր: Աներևույթ կանչն ինձ հանգիստ չէր տալիս: Գնացի, նստեցի սարի ստորոտին, երևի էն քարին, որի վրա հանգստացել էր բաբոն: Տափակ սարը երազանքի սար էր` մեր տան նեղ ու լայն օրերի վկա սարը: Ուզեցի կատար բարձրանալ, շոշափել արևի ջերմությունն ու մի բուռ արև բերել այգու համար, որ խաղողն ազնվանա ու տատի հոտով լցվի: Խաղողահավաք էր: Այդ տարի բերքն առատ էր: Արկղները հերթով մեքենայի թափքում դասավորեցինք, մաքուր կտորներով ծածկեցինք, մենք էլ նստեցինք արկղերի կողքին ու հետ եկանք: Խաղողն եկավ, սարը մնաց: Խաղողը որ եկավ, ուրեմն հացն էլ ուր որ է տուն կգա:

 

 

Թզենին       

Իմ քաղաքում, որտեղ ապրում եմ ` շենքերի, տների  կտուրներից կաթիլ առ կաթիլ ծորում է ատելություն ասվածը:  Ամենուր  մարդկանց կույտերից փչում է գարշահոտ: Վաղուց , շատ վաղուց  հուսահատությունից նրանց խիղճը  մաշվել է: Հողին աճող խոտը լղոզվում է ցեխի հետ, այն կանաչությունը, որը գարնան ավետաբերն է, բուրում է  թունավոր  խոտի բուրմունքով: Անձրևից  գորտերի կյանքը սկսում է եռալ, իրենց կվկվոցով լուրեր են տարածում օձերի  մոտալուտ գալու մասին:

Մեր   թաղամասում  տները  կանանց նման  քիթ քթի տված կարծես  բամբասում են, թե ում տանը ինչ է եփվում, թե քանի անգամ  է   օրեկան հարևանի ամուսինը  ծեծում իր  կնոջը: Ասֆալտապատ  փողոցում  տղամարդկանց հոտը  ագահ աչքերով  կանանց  նկարում է թղթի վրա` իր բոլոր բարեմասնություններով: Ես  սիրում եմ իմ քաղաքը  ատելությանս  հավասար…

Մեր  բակի  ասֆալտին լայն, կլոր անցքեր էին բացել    հորս հրամանով , ծառեր էին տնկել երևի չեմ հիշում  մեկ կամ  երկու հատ, այդ ժամանակ  ես  չորս տարեկան էի: Տարիների ընթացքում  ծառերը  աճեցին, փակելով հարևանի  տեսադաշտը  դեպի մեր տուն: Ծառերից ամենամեծը, փարթամը տանձենին էր, նրա կողքին խնձորենին: Մենք էլ մեծացանք ծառերի հետ:  Հայրս ասում էր`

-Ապա  կանգնի ՛ր ծառի կողքին , տեսնենք ծառն է  հասակ առել թե դու:

Սկզբից ծառն էր հասակով, հետո էլի ծառը, ես, հետո ծառը ու էլի ծառը: Բակի սև, քոթոթանման շունը , նապաստակների  տնակները, հասակ առնող ծառերը հորս ներկայությունն էին հիշեցնում: Հիշում եմ, երբ  մոտալուտ էր  ձմեռը, փայտը  դասավորում էինք սայլակին ` ես, եղբայրս ու հայրս  ու շարժվում դեպի փայտի պահեստը: Սայլակի երկու կողմից  ես ու եղբայրս  բռնում էինք, իսկ հսկա  հայրս  իր  վրա էր վերցնում ծանրությունը, քշելով  հասցնում  պահեստարան: Երկրորդ պատմությունը, որ հիշում եմ հորիցս հարևանի նշանդրեքին մասնակցությունն էր,  կարմիր ժապավեններով փաթեթավորված  սկուտեղները, ես` սպիտակ զգեստով  հորս ձեռքը  բռնած…

Տարիները թերթվեցին ,  ծառերը չորացան մեկը մյուսի հետևից:  Տանձենուն  փոխարինեց  թզենին` իր  ճոխ  սաղավարտով: Ամեն  գարնան  այցով  հարևանի բակն ու տունը  փակում էր լայնաականջ  տերևներով անշան կետ չթողնելով  հարևանից: Թզենին իր հետ ատելություն էր սփռում…

Այսօր աշնան  վերջին օրն է, վաղվանից  ձմեռվա  վերմակը կծածկի այս  մելամաղձոտ  քաղաքը: Բանաստեղծություններս  կգրվեն  փակագծերում, ինչ-որ մի օր  թզենին մեզ կտեղադրի իր  կանաչ փակագծերում:

 

                

Կարծիքներ

կարծիք