Կույրը դուք եք

Իմ պատուհանը նայում է նրանց պատուհանին: Նրանք ապրում են երրորդ հարկում, ես էլ: Հետևաբար զուգահեռ հարկերում ենք: Իրար են նայում մեր շենքերը:   Պատուհանները սպիտակ են, մաքուր, չորս փեղկ է: Հավանաբար մեջտեղի երկուսը բացվող են, իսկ ծայրերինն անշարժ: Մանր ծաղիկներով, նուրբ վարդագույն վարագույր է հագած ասես կյանքի ամեն տեսակ վեճերից ու հայհոյանքներից ընկճված՝ սպիտակ պատուհանը նրանց: Հայացքով միշտ փորձում եմ ջերմություն ու ընկերություն գողանալ նրանից թե՛ ինձ համար, թե՛ նրանց համար, փոխանցել  ու միգուցե նաև առաջարկել, բայց չի ստացվում:

Մեր օրը սկսվում է առավոտից՝ իմ ու նրանց: Ես մեկն եմ, իսկ նրանք … վստահ երկուսին գիտեմ՝ մորն ու տղային: Երբ հերթով մտնում են պատուհանի մեջ ու դուրս գալիս, այդ ժամանակ եմ կարողանում շփվել ու հասկանալ նրանց: Հերթով՝ տղան, հետո մայրը, տարբեր ժամերի ու ըստ տրամադրության  գանգատվում են, գովում են, լացում են, ծիծաղում են… մաքրում են պատուհանը ու նորից ներկում այն սպիտակ: Ասես ուրիշ գույն չկա աշխարհում կամ էլ իրենք չգիտեն, որ կա կարմիր, կապույտ, կանաչ, վարդագույն, սև… Բայց ամենից շատ սիրում եմ հետևել, նայել… չխոսել, փորձում եմ գտնել, առանձնացնել այն… այն մեկին ով չի երևում նրանց հետ, բայց չի ստացվում…Թաքնվում է կամ էլ ես եմ թաքնվում գտնելու պահին: Ու իրար չենք հանդիպում:

… դեռ չի ստացվում… բայց կստացվի… հաստատ կստացվի… պետք է ստացվի… … անպայման պետք է ստացվի:

Երեկոյան, երբ արդեն ընթրիքի ժամն է լինում, փորձում եմ հույս ունենալ, որ միասին կնստեն սեղանի շուրջ ու ինչպես բոլոր խաղաղ ու մարդկային ընտանիքներին է բնորոշ՝ կընթրեն, ժպտալով կզրուցեն ու կուրախացնեն տղային՝ իրենց տղային: Նորից ապարդյուն է լինում սպասելիքներս… նրանք այդպիսին չեն… թե նա այդպիսին չէ, նրանք ուրիշ են…թե նա է ուրիշ, նրանք տարբեր են…թե նա է տարբեր, նրանք դաժան են… թե նա է դաժան,  նրանք ենթարկվող չեն կամ էլ նա ենթարկվող չէ ու բարի  չի… ու այդ նրանքը՝ չեմ հասկանում, թե ով է՝ մեկն է, թե շատ են, թե ես եմ հենց այդ ամենն իրականացնողը:

— Բարի չի, վատն ա, վատը… չէ, մայրիկս չէ… մայրիկս… նրան շատ եմ սիրում,- ամեն անգամ  խոսում է տղան:

-Երևի…,- շշնջում եմ ես:

Չգիտեմ, թե ինչպե՞ս եմ լսում նրա ձայնն ու պատասխանում: Գիշերները, երբ բոլորը քնած են լինում, մոտ կեսգիշերին, նա արթնանում է՝ գալիս խոհանոց (կարծում եմ դա նրանց խոհանոցն է) ու կանգնում պատուհանի առջև, մի կողմ է քաշում վարդագույն վարագույրն ու ձեռքերի  ափերով գրկում պատուհանն ու փշուրփշուր անում այն ու չի արունոտվում: Սկսում է խոսել: Լուռ հետևում եմ: Չեմ ընդհատում: Վախենում եմ փախչի, նորից չկարողանամ լսել մինչև վերջ ու նորից չիմանալ նրան, նրանց, ինձ:

Այսօր լաց չի լինում, տխուր է, բայց լաց չի լինում, աչքերն առաջվա պես թաց չեն, բայց ներսում խոնավ են: Գլուխը դնում է փշրված ապակուն… ու սկում պատմել…

— Էլի վիճեցին, էլի գոռացին, էլի լացեցի…

Նորից վիճել են, նորից գոռացել են, նորից սխալվել են ու տղան…

…տղան նորից լացում է…

Ձախ աչքի տակ՝ սպիտակ ու փափուկ այտին, կարմիր հետք է: Աչքերս կկոցում եմ, ուզում եմ հասկանալ իրական է մտածածս, թե հոգնածության ու երևակայության, հնարավոր է նաև այդպես լինելու ցանկության տեսիլք: Նկատելով ինձ՝  հետ է քաշվում պատուհանից:

— Թուուուու՜, նկատեց,- ասում  եմ զայրացած:

Այսօր լիալուսին է… Աչքերս չորս արած նայում եմ երկինք: Կլոր է լուսինը ու մեծ, շատ մեծ, ահռելի մեծ, ինչպես պատուհանից այն կողմ կանգնած փոքրիկի լացից կարմրած աչքերն էին: Լուռ է դրսում: Չկա քամի, չկան մարդիկ… չկա ձայն:

Դրսի մութը ճնշող չէ: Գեղեցիկ է գիշերը, այն ավելի գեղեցիկ է քան ցերեկը: Ցերեկվա լույսն այնքան հզոր է, որ չի թողնում հանդարտվես, միայնանաս, մտածես, համբերես… ու լռես…լռես, որ հասկանաս ինչ-որ բան: Իսկ գիշերը… գիշերը ստիպում է համբերել… դանդաղ քայլել, նայել ու վերհիշել…սպասել առանց գոռալու ու վախենալու… որովհետև գիտես, որ մի քանի ժամից լույս  է…

… Առավոտ:

… Ժամը վեցն անց կես է: Արևը դեռ դուրս չի եկել կամ էլ լուսինը դեռ մայր չի մտել: Չգիտեմ որն է հիմա: Մոտենում եմ պատուհանին: Դեռ կիսաքնած եմ: Աչքերս չեն բացվում: Նայում եմ ներքև ոչ ոք չկա, նայում եմ նրանց պատուհանին նույնպես ոչ ոք չկա: Երևի դեռ քնած են, ինչպես ես… երևի…: Աչքերս տրորելով վերադառնում եմ անկողին: Նորից ծածկվելով փափուկ, հաստ ու տաք վերմակով՝  խրվում եմ մտքերիս մեջ ու փորձում  դասավորել հերթականությամբ, թե ե՞րբ և ո՞րտեղից ու ինչի՞ց սկսվեց նրանց, թե իմ այս խռովությունն ու պայքարը: Հաշվում եմ մեկ… երկու… երեք…

Դը՜ըըըխկ, շրը՜ըըըխկ…

Աչքերս չռելով վեր եմ թռչում տեղիցս: Նայում եմ դիմացիս պատից կախ տված կլոր ու մեծ ժամին: Ինն անց կես է: Զարմանում եմ: Քնե՞լ եմ, ի՞նչ է: Ու պարզվում է, որ այո, լավ էլ քնել եմ: Առանց հագնվելու ու վրաս ինչ որ բան գցելու վազում եմ դեպի պատուհանը… դեպի նրանց պատուհանը, թե իմ պատուհանը: Այնտեղ են: Դպրոց չի՞ գնացել: Պատուհանի մի փեղկը կոտրած է: Աղմուկն էդտեղից էր: Մայրիկի տաք ձեռքերի գուրգուրանքով փաթաթված կանգնած է տղան՝ պատուհանից դուրս նայելով: Գեղեցիկ շիկահեր է մայրը: Բարձրահասակ է, փոքր ինչ թմբլիկ է, գեղեցիկ դիմագծեր ունի՝ փոքրիկ քիթ, կլոր ու հավաքված շուրթեր, լայն ճակատ… Համեստ ժպտում է՝ նայելով ինչ-որ հեռու աննկատ կետի: Նրա հայացքը կանգնում է իմ պատուհանին:

-Նկատել է ինձ,- ասում եմ ինքս ինձ ու ձեռքով անում նրան:

Չի տեսնում: Նորից եմ ձեռքով անում: Նորի՞ց չի տեսնում: Հավանաբար արևի լույսն է խանգարում:  Նա էլ ավելի ուժեղ է դեպի իրեն սեղմում տղային ու սկսում համբուրել նրա գլուխը: Մայրական գեղեցիկ սիրո հովանու ներքո տղան իրեն պաշտպանված է զգում: Շրջվում  է դեմքով դեպի մայրն ու սկսում լաց լինել: Նրա հեծկլտոցի ձայնն  ինձ է հասնում: Փշաքաղվում եմ: Սկսում եմ մրսել: Աջ ոտքով փորձում եմ  ինձ մոտեցնել անկյունում դրված շորերով աթոռը: Ագահորեն սկսում եմ հագնվել՝  աչքի տակով հետևելով նրանց: Խոսում են մայր և որդի: Շոյում է տղայի գլուխը, համբուրում է այտերը, ասես փորձում է հանգստացնել նրա անհանգիստ հոգին: Փաթաթվում են իրար: Ու նորից մոր հայացքն ասես ինձ վրա է կանգ առնում: Նորից ձեռքով եմ անում:  Արձագանք չկա: Չի՞ նկատում: Նորից եմ ձեռքով անում: Նորից չի նկատում:

— Չի՞ տեսնում ինչ է,- զայրացած ասում եմ ինքս ինձ ու բացում պատուհանի մի փեղկը:

Բաց պատուհանից ավելի լավ երևաց նրանց դեմքերն ու ապրումները: Նորից ձեռքով եմ անում ու ձայն տալիս:

— Այդ ու՞մ եք կանչում, օրիորդ,- վերև նայելով հարցնում է մի կին:

Ոչինչ չեմ պատասխանում: Արագ հեռանում եմ պատուհանից ու հետ շրջվում…

Նրանք… նրանք են, իմ տանը: Երկուսով, բայց ինչպե՞ս, այդ ե՞րբ հասցրեցին այստեղ գալ և ի՞նչպես ներս մտան: Նայում եմ դռանը, դուռը կողպած է այնպես ինչպես ես եմ կողպել երեկ երեկոյան:  Բանալին սեղանին է, ու դուռը ինքս էլ չեմ բացել նրանց համար: Նրանց ներկայությունից շփոթված ձեռքս թողնում եմ պատուհանի փեղկի տակ: Ցավից սկսում եմ վնգստալ՝ շան փոքրիկ քոթոթի պես:  Ցավից շուրթերիս արանքն եմ խծկում  աջ ձեռքիս ցուցամատն ու լուռ նայում իմ առջև կանգնած երկու անծանոթ,  բայց նաև ծանոթ մարդկանց, թե ինչպե՞ս նրանք հայտնվեցին այստեղ՝  իմ տանը: Կարծես ինչ-որ բանից կամ ինչ-որ մեկից վախեցած՝  փակում եմ վերջապես պատուհանը: Դանդաղ շրջվում եմ ու սկսում ծիծաղել առանց հասկանալ, թե ինչի՞ համար, չգիտեմ: Նրանք լուռ են, շատ են լուռ ու դժբախտ: Չեն ծիծաղում, միայն ինձ են նայում իրար փաթաթված: Չեն խոսում, դե ես էլ չգիտեմ ինչ հարցնել, ինչ խոսել: Չեմ ճանաչում ովքեր են, գիտեմ միայն որ զուգահեռ հարևաններ ենք:

— Ջուր բերեմ հիմա,- ասում եմ ես՝ խոհանոց գնալով:

Խոհանոցում մոլորված կանգնած եմ ու մի փոքր ժամանակ ձգելու համար մի քանի անգամ լցնում ու դատարկում եմ սափորը: Մտածում եմ ինչպե՞ս վարվել: Նրանք իրակա՞ն են ու նրանք իմ տա՞նն են: Ջրով լի սափորը ձեռքիս, ոտքերիս հողաթափերը քսքստացնելով շտապում եմ հյուրասենյակ, որը միաժամանակ ծառայում  է նաև ինչպես ննջարան…

Կանգնում եմ… շուրջս եմ նայում՝ փնտրում են աչքերս, զարմանում եմ, թե որտե՞ղ կարողացան թաքնվել այս փոքրիկ սենյակում, ուր ամեն ինչ զարմանալի պարզ է. դրված է ընդամենը մեկ մահճակալ, մեկ պահարան, մեկ սեղան և երկու աթոռ: Ձեռքիս սափորը դնում եմ սեղանին և ինքս ինձ ծաղրելով, թե այս ինչ եմ անում՝ սկսում եմ փնտրել նրանց:

Իրական սկսում եմ փնտրել… անկյուններում, սեղանի տակ, աթոռների տակ… Դանդաղորեն քայլում եմ դեպի պահարանը: Բացում եմ ճռռացող դուռն ու աջ ու ձախ քաշքշում կախիչներից կախ տված շորերը:

Դատարկ է… այնտեղ չեն — այտեղ չեմ…այստեղ չեն – այստեղ չեմ . չկա՞ն ինչ է:

Շփոթված չգիտեմ ինչ անել, որտեղ փնտրել: Սկսում եմ հետ ու առաջ քայլել սենյակում… մտածել…Վազում եմ դեպի պատուհանը: Այնտեղ չեն:

Նրանց պատուհանը, նրանց պատուհանն այնտեղ չէ… նրանք այնտեղ չե՞ն… սկսում եմ մրսել…

Մարդ չկա, պատուհանից այն կողմ ասես երբեք էլ մարդ չի եղել այնպիսի զգացողություն է դողում ներսումս՝ կոկորդիս մի անկյունում ու չի թողնում բառ արտասանեմ…

— Դը՜խկ…

Հետ եմ շրջվում ու հետ-հետ գալով կպնում պատին: Չորացած շուրթերս ուզում եմ թաց անել լեզվով, բայց զարմանքից լեզուս էլ է չորացել:

— Այս որտե՞ղ էիք,- հարցնում եմ  ես աչքերս նրանցից չհեռացնելով, ասես վախենալով, որ նորից կկորցնեմ:

Չեն պատասխանում: Կարմրած են երկուսի աչքերն էլ: Տանջված են, հյուծված, վախեցած, ծեծված…Մոտենում եմ նրանց: Կանգնած են մահճակալի կողքին: Տղան դեմքով դեպի մայրն է շրջված: Մոտենում եմ ու սկում պտտվել նրանց շուրջբոլորը: Մոր և տղայի կիսաթև բլուզները չեն կարողացել ամբողջությամբ ծածկել հարվածների կապտուկներն ու արյան որոշ  հետքեր, քերծվածքներ: Տղայի բարի ու մանկական աչքերի տակ լացից առաջացած տոպրակներ են կախ ընկել, նրա հայացքը մոր տանջված դեմքից չի հեռանում: Ասես փորձում են մխիթարել իրար լուռ ու առանց խոսք արտասանելու: Մոր աջ հոնքի վերևում արյան սառած գիծ կա, որն ասես դիտմամբ չի մաքրել ինչ-որ բան ապացուցելու համար (հավանաբար երեկվանից է մնացել):

…. Դը՜խկ… Ուժեղ հարված է լսվում դրսում: Վազում եմ դեպի պատուհանը: Բացում եմ պատուհանի փեղկն ու նայում ներքև:

— Այդ դիմացի տանի՞ցի էր, — հարցնում եմ ներքևում կանգնած կանանց՝ ցույց տալով նրանց պատուհանը:

— Էնտեղ արդեն երեք տարի ա մարդ չի ապրում…,- ուսերը վեր բարձրացնելով ու զարմացած ձայնով պատասխանում է նրանցից մեկը:

 

 

Կարծիքներ

կարծիք