Մի բուռ կաթլուկ հոն

Հեղինակ:

Ձմռան առաջին օրն էր: Սոչիի «Ադլեր» օդանավակայանը կաթվածահար էր: Շարժվելու տեղ չկար՝ ճամպրուկներ, հսկայական փաթեթներ, լաց, տխրություն, անկանոն չվերթներ: ԽՍՀՄ-ը փլվում էր ու ոչ ոք չգիտեր՝ փրկվելու համար ուր փախչի: Ես Հայաստան էի վերադառնում երկու դուստրերիս հետ: Մի հայ երիտասարդ մոտեցավ՝ ո՞ւր եք գնում: Տոմս հայթայթեց, կացարան ճարեց: Հավանաբար իր անաստված գեղեցկության ուժն էր գործի դնում: Անունը Վալոդ էր, կարծեմ՝ Կալինինոյի կողմերից: Նովոսիբիրսկի չվերթների օրերին պարտադիր օդանավակայանում էր: Սիրած աղջկան էր սպասում, որը գալ չէր խոստացել: Մեկ է, ինքը բոլոր չվերթները դիմավորում էր: Դեկտեմբերն էր արդեն, լողափի սեզոնը վաղուց ավարտված, Սիբիրից աղջկա գալն իմաստ չուներ, իսկ Վալոդն սպասում էր: Ձեռի հետ էլ օգնում մարդկանց:

Ուրեմն՝ տոմս հայթայթեց կիսադատարկ «Բոինգի» համար: Հսկայական ինքնաթիռն, ասում էին, ավելի շատ վառելիք, քան մարդ էր տեղափոխում: Այս կողմում էլ Ղարաբաղի պատերազմն էր ու Ադրբեջանից փախստականները: Ու մարդատար ինքնաթիռը քիչ մարդ էր տեղափոխում: Երեխաներս ինքնաթիռում բռնոցի էին խաղում, մեկ էլ ուղեկցորդուհին մոտեցավ, թե՝ իջեք, ինքնաթիռը վայրէջք է կատարել:

Զվարթնոցի օդանավակայանում (այն հուշարձան օդանավակայանը, որ հիմա ուզում են քանդել՝ մեզնից առաջ ոչինչ չի եղել, մեզնից հետո էլ ոչինչ չի լինելու գաղափարի հսկաները), մի քանի տաքսի էին կանգնած:

Մոտեցա.

-Մինչև Սպանդարյանի միլիցիայի մոտ կտանե՞ք (դեռ հին անունն էր ուժի մեջ բանավոր խոսքում):

Վարորդը հարցիս հարցով պատասխանեց.

-6000 (վեց հազար ռուբլի) ունե՞ս:

Չորս ամիս առաջ, երբ գնացի Բելառուս, ամսական աշխատավարձս 4000 ռուբլի էր: Վերադարձից հետո էլ այդքան ստանալու հույս ունեի: Տաքսիով առավելագույնը տասը կմ ճամփորդությունն արժեր լրագրողիս 1,5 ամսվա աշխատավարձը:

Ավերում էինք, որ կառուցենք: Երկիրը բաժանվել էր երկու մասի. մեկը հավատում էր, որ արարում ենք, մյուսը միայն ավերումն էր տեսնում:

Ձմեռը դեռ լիիրավ տեր չէ, բայց Երևանի փողոցները սառած են: Ես բարձրակրունկ գարնանային կոշիկներով եմ, ամառային չթե զգեստի վրա բարակ ժակետով, երեխաներիս վիճակն իմից մի քիչ է բարվոք: Պայուսակներս ծանր են ու մի կերպ սահեցնելով տեղափոխում եմ, նախ՝ մեկը, հետո մյուսն եմ բերում, մոտեցնում:

Երիտասարդ մի տղա մայթեզրին ծխում է: Զինվորական համազգեստով է, երբ սկսում է քայլել, նկատում եմ, որ կաղում է: Վիրավոր է: Օգնում է տրամվային հասնել: Պարզվում է, որ ես հեղափոխականներին շփոթել եմ, ոչ թե Սպանդարյան, այլ Շահումյան պետք է գնամ: Խառնաշփոթի մեջ կորցնում ենք պայուսակներից ամենակարևորը՝ կարագ, պանիր, շաքարավազ բաղադրությամբ: Կարմիր պայուսակ էր, որից կարվելիք երկարաճիտ կոշիկներն արդեն քանի անգամ հագել էի մտովի:

Վերադառնում ենք եկած ճանապարհով,փնտրում, չեմ հաշտվում դաժան կորստի հետ: Մտնում են ներքին գործերի Սպանդարյանի բաժին` հույսով, որ նորանկախ Հայաստանի ազնիվ քաղաքացիներից մեկն անպայման գտած ու միլիցիայի բաժին հանձնած կլինի կորուստս:

-Մոռացել ենք պայուսակը երևի տրամվայի կանգառում կամ դիմացի մայթին: Երիտասարդն օգնում էր: Մի քանի պայուսակ էր, այդ մեկը մոռացել ենք: Գտնված իրերը ձեզ մոտ են, չէ՞, հանձնում: Դե ուրիշ ու՞ր կարող էին տանել:

Այնքան եմ ուզում, որ իրոք հավատում եմ, թե ծանր պայուսակը, մեղր ու կարագով լի, ընտանիքիս ձմեռվա պաշարը, ինչ-որ մեկը մի կերպ քարշ տալով ոչ թե իր տուն, այլ գտնված իրերի բաժին է տարել:

Խեղճ վիրավոր զինվորն էլ ինձ հետ փնտրում է մեր վստահությունը: Միայն հերթապահ միլիցիոներն է սթափ ու հարցնում է.

-Ի՞նչ կար ճամպրուկի մեջ:

-Մեղր ու կարագ:

Դատավճիռ կա նրա կարեկից հայացքի ու մեղմ հորդորի մեջ.

-Քույրիկ ջան, մոռացիր, չկա, չի եղել:

Բայց ախր նոր երկիր ենք կառուցում՝ ազնվության վրա հիմնված:

Հետո Գեննադին (զինվոր տղայի անունն է) ինձ ու դուստրերիս ուղեկցում է մինչև երկաթուղային կայարան՝ ճանապարհելու անհամեմատ թեթևացած մեր բեռով: Չնայած ցրտին ու ժամին՝ քաղաքում երթևեկությունն աշխույժ է: Ու հաճախ են ավտոմեքենաներ կանգնում, վիրավոր զինվորին օգնություն առաջարկում:

-Ապ, ո՞ր կողմ եք գնում:

Ապ ջան, բենզին չունեմ, թե չէ կտանեի:

Ախպեր ջան, տեղ չունեմ, թե չէ կտանեի:

….Վերջապես հասանք մեր Ձորը:

Բարձրանում ենք Սարահարթ: ԽՍՀՄ փլատակների տակ մնացած փոխադրականներից զրկվելուց հետո հաճախ եմ այս 5 կմ-ը իջել ու բարձրացել բախտակիցներիս հետ: Երբեմն կարճում էինք նեղլիկ արահետներով: Կածանը հոնիների միջով էր անցնում: Դեկտեմբերն է, բայց նրանց վրա դեռ կարմրին են տալիս կաթլուկ հոները: Մոտենում եմ ու մի բուռ քաղում: Սեզոնին չենք եղել հայրենիքում, հոնին էլ ենք կարոտել: Հանկարծ ծառերի հետևը պահ մտած քոլիկից գիշատիչ ոստյունով դուրս է պրծնում մի ծերունի.

-Էդ ու՞մ ֆոնն ես քաղում: Քեզ ո՞վ ա թողել, որ իմ ֆոնը քաղես:

Ապշում եմ. մի՞թե այդ հոնիները բոլորինս լինելուց բացի այլ տեր էլ ունեն: Չեմ ամաչում ակամա հոնի գող դառնալուց, այլ կարկամած եմ անսպասելի գրոհի դեմ:

Մի պահ ուզում եմ քաղածս հոնը ձորը լցնել, բայց խղճում եմ նրանց՝ խեղճ հոներին, ու բուռս դատարկում եմ ճամփեզրի արգելապատի վրա: 20-30 հատ մուգ կարմիր կաթլուկ հոներ՝ չվայելած քաղցրաթթվաշով:

Ասում են, ծերունին վաղուց չկա, հոնիներն, անտարբեր, ամեն տարի վաղ գարնանը դեռ չոր սարի փեշին վառ դեղին ծաղկում են, հետո մինչև ձմեռնամուտ կարմիր հուրհրում արդեն գույներից զրկված անտառում:

 

 

 

Կարծիքներ

կարծիք