Վարագույրի բացից

***

Կայսրինը՝ կայսեր,

Աստըծունը՝ Աստծուն,

թող այդպես,

ուրեմն ես այն սրինգն եմ, որ

Դանմարկի արքայազնը մերժեց,

իսկ նվագածուն չհասկացավ:

 

Նախահարձակ սիրո պես

մութ ու անկասելի մի գիշեր,

երբ լռությունից արթնացա,

երկգույն ժամանակ էր վախը,

սևուճերմակ կամ հակառակը,

նայած որ ստեղնն էր սեղմում

լուսնի մատը բարակ:

 

Բակը չափավոր արագ

լցվում էր տուն,

տունը դուրս էր լողում

բաց օդանցքից,

առհասարակ — ընթացք էր

կամ պտույտ —

վարագույրից առաջ,

որ կբարձրանա հանկարծակի

ու երկգույն,

 

ու ոչ ոք,

ծափերից գժվող դահլիճից

ոչ մի ձայն

չի ասի իմ ներքին վտարանդուն.

-Քեզ ո՞վ էր նվագում…

 

***

Նայադների պատկերով ու նմանությամբ,

բայց այսքանը,

մնացածը — մանրածախ պատմություն,

և ինչպես պատահական մերկությունից

ապշած քամի՝ կշռում եմ համը գյուտի

ու չիմացության:-

 

 

Սևուճերմակ

նեգատիվից հետո

աչքերս վարժվում են գույներին,

կարմիրն ու կապույտը՝ պարտադիր

և անպայման՝ մի քիչ դեղին,

որ արանքներում աննկատ լուծվելով

հիշի անտեղի սպասումն

անձրևից առաջ

և անձրևից հետո՝

կանաչ լեղին:

 

Գիշերվա քանի երկինք անցավ քեզնից հետո,

աննշան շտկումներով — նույնը,

անունդ քանի անգամ խփվեց քաղաքի շրջագծին

ու շպրտվեց կենտրոն,

սևուճերմակի խաչմերուկ,

որ քամիները հոտոտեն

պատահական մերկությունդ

և աննշան շտկումներով

պատմեն ինձ արվարձանում:

 

***

Տիկի՛ն, ձերդ գեղեցկություն,

հմայախոսքով պարագծված տեղանքն

այլերեն է պատմում ժամանակն ու տարածությունը —

դուք միշտ ձեր ներսում եք,

ես՝ չէ,

ներսուդուրս եմ անումª

նայած ինչ եղանակ են կամենում

մետեոտիկնայք գրբաց ու անբասիր,

թերևս այսքանը իմ մասին,

իսկ ձե՞ր —

որ եղե՞լ եք — ոչ իմը,

որ միասին չե՞նք վերադարձել ոչմիտեղից

ու չե՞նք վառել լույսը,

որ հանգցնենք,

չե՞նք հագնվել, որ հանելիք ունենանք,

չե՞նք պրկվել շնչահատ,

մինչև լուսինը

սավանների վրա նկարեր

մոտավոր քարտեզը գիշերվա,

ուր երկու մարմին շարունակ

գտնում ու կորցնում են իրար —

ժխտականն ինչո՞ւ այսքան նախածանց եղավ,

և տեղանքն — անմուտք,

և կյանքը — անհնար,

ավելի, քան նույնիսկ

գոտկատեղից վեր երազանքը,

որ ոսկենախշ

շրջանակներ է գծում ձեզ համար…

 

***

Մանրամաղ՝

հասցրի ասեմ

մինչև մեքենայի դուռը բացելը:

Եվ անձրևը

միանգամից դասակարգվեց:

Մարտի 15-ն էր,

ութ անց քսան:

Ափսոս էր անձրևը…

 

***

Բլուրների ծանոթ գծով սահում է

Տիրոջ ծերացող մատը,

աչքս ծանոթ ճպպոցով

փնտրում է հենման կետ

ու գտնում միայն բազմակետեր,

ասես մարդը

ցատկել է տեղից տեղ

ու լուծվել անկազմակերպ

նախակամքի միջանցքներում,

ուր անստույգ են դեռ

մոտն ու հեռուն,

սպասողն ու սպասումը,

էգ ու արու,

զույգ ու կենտ,

ուր դեռ գնացողն է ճամփան,

ու — ոչ այլ կերպ:

 

***

-Գարունն իսկականի հետ ճիշտ է,-

ասաց աբորիգեն ագռավը՝

գույքագրման ակտը

հանձնելով չվեկին (կարծեմ՝ կռունկ),-

ձմռանը՝ ոչ մի կորուստ,

մենակ պադվալի բոմժը մեռավ

ու էն ծուռ բարդին են կտրում,

բայց էդ իմ գծով չի արդեն,

ձ¯ե¯ռ¯ռ¯ռ¯ ժամանակն է…

 

 

Վարագույրի բացից

միաչքանի նայում էի նրանց,

միականջանի լսում՝

ինչ են ասում չասվածի կիսատոնով,

ու տնով մեկ վազում էր

կարճաժամկետ կարոտը՝

կնոջ,

հեռու երկրների,

ծովի,

քամին մոլորակ ծնող աստղի

տնքոցն էր կրկնում

ու լցնովի գարեջրի փրփուր

ամպեր էին ծորում

մրոտ առաստաղից՝

չեղարկելով ինքնամփոփման ուխտը,

ցուրտը, ոտաշորն ու լեղին…

 

Բանակցող կողմերի ճանկի չափ կտևի,

թիթեռի սիրո չափ համարյա,

կարճ, ինչպես Կիևյան կամրջից

նետվողի ճիչը,-

ու դեղնախտավոր կամառնանա,

բայց հիմա

գարունն իսկականի հետ ճիշտ է,

ոչ մի պատրանք.

ձմռան պասբացեքին միայն՝

ձվերը կարմիր չեն,

այլ՝ միշտ պատրաստ…

 

 

 

***

Ձյուները բարձր են:

Մոգերն ուշացան:

Մսուրին կռացած մայրը

չար աչքից ու քամուց

պահում է մսուրում պառկածին

ու մեկ-մեկ դռանն է նայում:

Ձյուները բարձր են, ասում է, տղա՛ս,

ձյուները բարձր են,

ու մոգերն ուշացան,

մինչև գարուն

աստղերից մեկը գալու էր

նրանցից առաջ,

հետո գալու էին մնացածը,

ինչպես հրեշտակը խոստացավ,

բայց ուշացան

ու վայ թե չեն գալու,

գուցե աստղը մի տեղ շեղել ճամփան

ու մոգերին ուրիշ մսուրներ է տանում,

անձյուն ճամփաներով,

երկնքի տակ ուրիշ,

իսկ մեր ձյուներն ինչ լավ բարձր են, տղա՛ս,

ու դու իմն ես հիմա

մինչև գարուն

ու — մնացած բոլոր գարուններին…

 

***

Փոքրիկ քաղաքում, ուր մանկությունս

արթնանում էր տատիս ավելի քստքստոցից,

ու ձյուն էր երազում, որ սահնակ ունենար,

ուր անհնար էր հորիզոնը, ու բլուրների վրա

գնդասեղի նման խրվում էր լուսինը

կամ արևը, նայած՝ օրվա որ եղանակն է,

ամեն ինչ Աստծո մասին էր —

մայունը գառան,

հարևանի քչախոս ավանակը,

աքլորականչը երրորդ՝ լուսաբացից առաջ,

լճի վրա ոտնահետքը թեթև ու արծաթե,

ժամանակը, գինին, հացը՝ թոնրից ելած,

նույնիսկ հետքը խաչի՝

կինոյի շենք դառած եկեղեցու վրա,

նույնիսկ մարդիկ,

որ ուզում էին դրախտ

ընկնել ասեղի ծակով

և ամեն  փորձից արթնանում տեղատարափ

ծաղկումի մեջ այգու՝

տատիս  ցախավելի քստքստոցից…

 

 

***

Վերջին հաշվով, բնական պտույտ է,

ձյունը հալվում է, ծառը՝ ծաղկում,

արտույտն առավոտի թռչուն է,

ծղրիդը՝ գիշերվա ձայն,

քարը մամռակողմով է դառնում հյուսիս,

ու արևերես բազմացած մրջյունները

կոմունիզմ են կառուցում քարի տակ,

արթնացած մեղվապարսն

արթնացնում է մեղվապահին,

արթնացած մեղվապահը՝ կնոջը,

կինը՝ մանկածնության բնազդը,

որ խուտուտ է տալիս պորտից ցած՝

վերմակի տակ անցած մրջյունի պես,-

ինձ, քեզ, արջին,

որ նույնպես արթնացել

ու սպասում է մեղվապահի գնալուն,-

ի՞նչ տարբերություն,

երբ, վերջին հաշվով, բնական պտույտ է,

ձյունը հալվում է, ծառերը՝ ծաղկում,

ի¯նչ գժվելու են ծաղկում

վերջին ցրտերից այն կողմ…

 

***

Գարունը չի գալիս:

Կռիվ է, ասում է, չեմ գալու էս գարուն,

ձեր կողմերում արյունն էժանացավ,

ամեն ինչ կարմիր են նկարում՝

դաշտը, բլուրը, ծառը,

փորած ակնաբիբը,

նշանառու չարությամբ

կկոցված արևն ու մահվան

ճամփեզրին քնած զինվորներին,

օրինաչափ ականից պայթած

պատահական լռությունը,

անձրևը՝ կծված պանրաջուր,

փոխնիփոխ հողի, մսի, արյան

համն առած սակրավորի բահը

ու պահը, երբ դեռ աստված ես կարծում

թռչունն անօդաչու՝

հուսախաբ հայհոյանքից մի կյանքաչափ առաջ…

 

***

Եվ կլինի աշուն:

Հոկտեմբերը

օրացույցի ճշգրիտ գուշակումով

կկատարվի,

ու բևեռը կթեքվի մի քիչ էլ.

սիրում եմ, երբ արևը դեռ է,

բայց արդեն զիջում է դերը,

ու տերևաթափի նախաքամին

փոխում է սեռը

և նորից առաջին սերն է

առաջին գիշերվա անտառի:

 

***

Անցնե՞նք կարմիր գիծը:

Մեզնից թաքուն:

Իբր նավակում տեղ չկար:

Իբր ձեղնահարկում,

սարդոստայնի ժամացույցը լարելիս,

մատներն ակամա իրար գտան

ու չեն պոկվում կպչուն սևեռման պես,

որ կրճատում է տարածությունը՝

դառնալով արձակվող կոճակ,

կրծկալի երիզ,

մատնաչափ հայտնություն,

դողէրոցք,

տենդ,

մարմինների միջև սեղմվող նեղուց,

ուր եռում է վճիտ նախաջուրը,

ու վերջինը բոլոր նավակներից

նահանջում է՝ մեկ-մեկ նայելով հետ –

կարմիր գծից այնկողմ թողածներին…

 

Անդին 02.2018

 

Կարծիքներ

կարծիք