Քրքրված վերմակ

Աստծո մասին ինձ պատմեցին, երբ դեռ մի քանի տարեկան էի: Նա դանդաղ սկսեց ուրվագծվել իմ մեջ, հետո ստացավ մարմին, դեմք, ձեռքեր, հայացք ու ճակատ… Ճակատ, որը երբեք չէր քրտնում, ինչպես իմը… Ճակատ, որն իր ետևում էր պահում սպիտակ ու մաքրամաքուր մի իմաստություն: Ես նրան միանգամից սիրեցի՝ հավատալով ոչ թե նրան, այլ նրա մասին ինձ պատմողներին, ովքեր բարի ու գթասիրտ էին և ովքեր իմ մերկությունն էին ծածկում գիշերները, երբ ես քնի մեջ իմ մահճակալից ավելի լայն տարածություններ էի ման գալիս:

Գիշերները Աստված այդ վերմակն էր դառնում ինձ համար, և այդ վերմակ-Աստծո տակ ես ինձ այնքան ապահով էի զգում, այնքան ջերմ ու փափուկ էր իր ծանրությունն ինձ վրա, որ երբ բացվում էր լույսը, հավերժ այդ վերմակի տակ մնալու ցանկությամբ էի լցվում:

Մի քանի տարի անց, երբ ինձ արդեն սկսեցին «մեծ» անվանել, լուրերի կադրերում ես տեսա տասնյակ հազարավոր երեխաների, ովքեր ձմռան ցրտին, անօթևան, անհաց ու անջուր, իրենց արյան գույնը հողին տված, թանաքի պես կապույտ, իրենց բան չտեսած ու շատ բան տեսած աչքերն էին ընդմիշտ փակել: Նրանց կապույտ ու սառած մարմինները սարսափ ֆիլմի անցողիկ պատկերներ չէին… Նրանք էկրաններից այն կողմ ապրող այն երեխաներն էին, որոնց կյանքն ավարտվել էր կապույտի մեջ… Կապույտ ավարտ, որի մուգ, մոխրագույնին խփող երանգից ձեռքերդ փշրվում են, կոկորդդ ծառի կտրված կոճղի նման մարմնիցդ ճիչ է բաց թողնում և գլուխդ բռնելու ունակ ձեռքերդ կորցրած՝ ինքդ քո մարմինն ես քարշ տալիս՝ պտտվող երկրագնդի վրա արյան գույնը որոնելով, ու չես գտնում… Չես գտնում, որովհետև արյունն արագ է վազում… Վազում է ինչպես եռացող միտքը… Վազում է մայրանալու պատրաստ այն անմեղ պարմանուհիների ետևից, որոնց վաճառքի գինն է որոշվում սահմանների վրա, որոնց համար թանկ, նույնիսկ շատ թանկ են վճարում իրենց նեղլիկ ճակատների տակ դատարկություն կրողները՝ սողացող բորենիները, ովքեր պարմանուհնիերի անաղարտ ու դալուկ շուրթերն են քամում, սեղմում են իրենց զույգ բութ մատներով նրանց շփոթված ու խոշոր աչքերը, որ կուրանան ծիծեռնակները և որպեսզի օրորոցներում մանուկների փոխարեն բորենիներ ճոճվեն, որ սփրթնի հողը, ճաք տա հոգին և աշխարհի արքաների գահին բազմի գանգը մարդու՝ երկու խոռոչ իր աչքերով ամենուրեք սփռելով մահ…

Իսկ արյունը դեռ վազում է ու չի հասնում… Դեռ վազում է ու չի հասնում փշալարից այս ու այն կողմ ընկած այն հերոս հայրերին, ովքեր պիտի գիշերներըժպիտ գրկած երեխաներ դեռ ծածկեին վերմակներով… Երեխաներ, որոնք այդպես էլ չտաքացան… որոնք այդպես էլ չհասկացան, թե ինչ եղավ, ինչ կատարվեց… Երեխաներ, որ հայրացան ու մայրացան առանց հայրեր:

Իսկ արյունը դեռ վազում է ու չի հասնում… Չի հասնում տեղ, որ տարածվի մեր աշխարհի այսքան խոցված, այսքան խեղված, այսքան մեռած մարմնի մեջ…

…Ու վերմակս քրքրված է հիմա արդեն… Ի՜մ Վերմակը, որի նման միլիոնավոր վերմակներ են հաստատ կարվել ժամանակին, այսօր արդեն կարկատանված, հազար կողմից պատառոտված, ասես բզիկ-բզիկ արված Աստծո քուրձ է, որը հիմա թելիկ-թելիկ ես փորձում եմ փռել արյան կարմիր գույնի վրա, որ ո՛ղջ մնա մանկությունը, որ ողջ մնա մարդուց ծնված Մարդն իրական, որի գինը թանկ է նույնքան, ինչքան գինը այն մեծ ստի, որը ես եմ, դու ես, նա է, մեկ էլ նրանք, ովքեր չկան…

…Իսկ արյունը դեռ վազում ու… տեղ չի հասնում…

…Տեղ չի հասնում՝ Աստծո ճերմակ ճակտի վրա դրոշմելով կարմիր հետքը ժամանակի:

Ինչո՞վ լցնեմ քեզ…

Բայց ես պարտավոր չեմ քեզ հասկանալ…Դեմքդ տարօրինակ մի մակերես է, որտեղ անդունդներն ավելի շատ են, քան գագաթները… Նայում եմ անդունդներից մեկին, հետո մյուսին ու մեջս ցանկություն է առաջանում ապտակել քեզ… Շատ անիմաստ անդունդներ են… Ոչինչ չեն պարունակում դատարկից բացի… Ինչո՞վ լցնեմ քեզ… Ախր մինչև քեզ լցնելու չափ հարստություն հավաքեմ, կյանքիս մեծ մասն անցնելու է հավաքելով… Հավաքարար հո չեմ… Հավաքել չեմ ուզում… Իսկ դու, մակերեսիդ վրա մի լայն ու հիմար ժպիտ կպցրած, հետևում ես ինձ… Ինչո՞ւ ես հետևում ինձ… Կարևո՞ր եմ… Ուրեմն թող ապրեմ… Մի՛ հետևիր քայլերիս… Առանց այդ էլ, դեռ քայլել չսկսած, ով ասես հետևում է ինձ…

Երեկ գիշեր քնել էի փորձում… Ինչպես միշտ, անհանգիստ էի…Հենց հորիզոնական դիրք եմ ընդունում՝ մահվան մասին եմ մտածում… Ու քունս սկսում է ցատկռտել կոպերիս տակ, դուրս թռչել թարթիչներիս արանքից, թպրտալ, դողալ… Մի խոսքով, նրան աչքերիս տակ պահելն անհնար է լինում… Արձակում եմ, որ գնա ու գա միայն այն ժամանակ, երբ ինձանից ուժեղ է… Հա՛… Չմոռանա՛մ… Ուրեմն փորձում էի քնել, երբ հիշեցի, որ արևածաղիկներն իրենց փարթամ գլուխներն ուղղում են դեպի արևը… Պատկերը պոետիկ է… Երանի մարդն էլ նման լիներ արևածաղկի ու գլուխը թեքեր դեպի լույսը… Այդ պատկերի մասին հազիվ մտածած՝ անմիջապես անբնական չափի մի հսկա արևածաղիկ սկսեց կոպերիս տակից դուրս… ծլել… Կոպերիս տակ արևի բացակայությունն էր պատճառը երևի… Ինչևէ… Դուրս եկավ, ու ես սկսեցի հետևել նրա շարժմանը… Հրաշքի համազոր պատկեր էր… Կանաչ ցողունն այնքան երկարեց, այնքան երկարեց, մինչև հասավ տիեզերք… Այդ պահին հրաշքին հավատացի… Ախր պիտի տեսնես, որ հասկանաս… Հսկայական մի արևածաղիկ սլանում է երկինք… Արմատները կոպերիս տակ են դեռ… Գլուխն է բարձրանում… Բարձրացավ այնքան, մինչև աննկատ դարձավ… Միայն կանաչ ցողունն էր կոպերիս ու տիեզերքի արանքում ձգվել… Չգիտեմ ինչու, բայց ինձ թվաց, որ տիեզերքից մի բան խնդրելու առիթ է սա… Տիեզերքից մի բան խնդրեցի ու լաց եղա… Դեռ չտված՝ հավատացի, որ տալու է, ու հիմարի նման լաց եղա… Այդ պահին կարող էի նույնիսկ բանաստեղծություն գրել… Այդքա՜ն մաքուր էի… Այդքա՜ն ազնիվ ու այդքա՛ն երեխա… Մի խոսքով, արևածաղիկը մնաց վերևներում, իսկ ես մահճակալից որոշեցի դուրս գալ ծխելու… Ա՛յ մարդ… Ցողունի շարժումն զգացի, գիտե՞ս… Ուր գնում էի, հետս էր գալիս… Կարծես երկնքում արձակված մի թռուցիկ էր արևածաղիկը, որի ցողունը փաթաթված էր ինձ… Համակերպվեցի այն մտքի հետ, որ տիեզերքը հետևելու է ամեն մի շարժումիս… Մի պահ կաշկանդվեցի, որովհետև այդ պահին զուգարան գնալու կարիք ունեի, ու իհարկե նախընտրելի չէր հետևող ունենալ…Հետո հիշեցի, որ մենք բոլորս տիեզերքի ծնունդ ենք, ու ամաչելու մասին այլևս չմտածեցի…

Առավորտյան արթնացա սովորականի պես… Իմ կապույտ վարագույրներով սենյակում… Փորձեցի մտաբերել, թե երբ եմ քնել՝ չհիշեցի… Հետո ուշադիր նայեցի լուսամուտին, որտեղից ինձ երևաց դիմացի բարձրահարկ շենքի պատշգամբներից մեկում շարժվող մի կին… Տարօրինակ շարժումներ էր անում… Ինչ-որ բան էր քաշքշում կարծես… Հայացքս սևեռեցի նրա վրա ու տեսա, որ կինը փորձում է երկնքից մի բան իջեցնել ներքև… Մահճակալից իջա և մոտեցա պատուհանիս, որպեսզի կարողանամ նայել երկնքին… Եվ ի՜նչ տեսաաաա… երեկ գիշերվա նո՜ւյն արևածաղիկը… Ի՛մ արևածաղիկը… Կինը ցողունից բռնած քաշքշում է… Ա՜յ քեզ ապուշ… Հո՜պ… Էս ի՜նչ ես անում… Մտածեցի գոռալ ու ասել, որ ձեռք չտա… Ու արեցի… Բացեցի պատուհանս ու ամբողջ ուժով գոռացի… Տիկի՜ն… Հե՜յ… Ի՜մն է… Թողե՜ք… Էդ ի՞նչ էք անում… Մի՛ իջեցրեք ներքև…Դա ձե՜զ չի պատկանում… Թողե՜ք… Տիկինը զարմացած դեպի իմ տան պատուհանը նայեց, ուսերը ապշահար թոթվեց ու շարունակեց կանաչ ցողունից քաշքշել… Մի պահ հայացքս ուղղեցի ներքև… Սարսա՜փ… Էլի այդ տարօրինակ դեմքն էր… Նույն մակերեսով, որտեղ անդունդներն ավելի շատ են, քան գագաթները… Ախր հիմա՞ ինչով լցնեմ քեզ… Արևածաղիկս էլ գողանում են այս պահին… Հազիվ մի բան գտել էի… Մի բան, որն ավելի մեծ էր իր չափերով, քան այս անդունդը… Տիկի՜ն… Դա ի՜մն է… Մի վերջին ճիգով փորձեցի ետ բերել իմ սեփականությունը, երբ հանկարծ դեմքիս մի լայն ժպիտ գծվեց… Ներքուստ ժպտալու տրամադրության մեջ չէի… Ինչ-որ մեկը խաղում էր դեմքիս հետ… Ժպիտս լայնացավ այնքան, մինչև հասավ դիմացի շենքի պատշգամբում շարժվող կնոջը… Ժպիտս լվացքի կոր թելի նման կախվեց մեր երկուսի արանքում, իսկ տիեզերքից գլուխը մեզ վրա խոնարհած արևածաղիկը խորը շունչ քաշեց ու նետվեց անդունդ…

 

…Անդունդի փոխարեն լայն ժպիտիս տակ ինձ ու դիմացի պատշգամբում կանգնած կնոջը հրապուրեց հսկա արևածաղիկներով բեռնված անծայրածիր մի մակերես, որտեղ քայլելու տեղ չկար այլևս… Մենք ստիպված թափահարեցինք մեր թևերը ու թռանք պատուհաններից դուրս, եկանք, թառեցինք օդում կախված լայն ժպիտիս վրա ու… Անդունդից այլևս չվախեցանք:

Անդին 02.2018

Կարծիքներ

կարծիք