Դավիթ Սահակյանց. ազատ աշխարհի նկարիչը

Հեղինակ:

DSC09274

Պարոն Սահակյանց, արդեն քանի տարի է Ձեր ազգանունը կապված է մուլտիպլիկացիոն մշակույթի հետ: Իսկ առհասարակ ի՞նչ պատմություն ունի Ձեր ազգանունը և որտեղի՞ց այս հետաքրքրությունը շարժանկարի հանդեպ:

-Դեռևս մանկության տարիներին հայրս` Ռոբերտ Սահակյանցը, շատ էր ծաղրանկարներ անում, նկարում էր ամեն բան, ինչ կապված էր ֆուտբոլի հետ, քանի որ շատ էր սիրում ֆուտբոլ, մարդկանց էր պատկերում, կենցաղային ինչ-ինչ հումորային դրվագներ: Երևի թե հենց այդտեղ շարժանկարի պատմությունը կապվեց մեր ազգանվան հետ: Եվ եթե նախասահմանված էր, որ Ռոբերտ Սահակյանցը պետք է իր կյանքը կապեր մուլտիպլիկացիային, ապա այդ ծաղրանկարները նրան օգնեցին հայտնվել շարժանկարի աշխարհի այդ մեծ ճանապարհին: Եվ երբ նա հայտնվեց նկարիչ Վալենտին Պոդպոմոգովի մոտ, ձեռք բերեց այն տեխնիկական գործիքները, որոնք հետագայում օգնեցին նրան իրականացնել իր գաղափարները:

Այդպիսով մուլտիպլիկացիան դարձավ նրա աշխարհը, որի մեջ մեծացանք նաև մենք` ես, եղբայրս և քույրս: Մենք տեսնում էինք նրա բոլոր ֆիլմերի, կերպարների ծնունդը: Եվ ես, մեծանալով այդ աշխարհում, աստիճանաբար եկա այն համոզմունքին, որ շարժանկարը արտահայտվելու ամենահետաքրքիր միջոցներից մեկն է, երբ դու կարող ես կենդանացնել անշարժը, զրոյից ստեղծել մի կերպար, որ կարող է շնչել, ապրել իր կյանքով, քեզ թույլ տալ լինել փոքր-ինչ հանդուգն և զգալ որպես արարիչ: Շատ հետաքրքիր աշխարհ է, շատ ազատ աշխարհ:

Ռոբերտ Սահակյանցն իր ստեղծագործական կյանքի մեծ մասն ապրեց Խորհրդային Միությունում, որտեղ գրաքաննությունը ուղեփակոցի նման կարող էր հայտնվել յուրաքանչյուր ստեղծագործողի առջև: Նրան ինչպե՞ս հաջողվեց շրջանցել այդ ուղեփակոցը և ժամանակի համար առաջադիմական շարժանկարներ ստեղծել:

DSC09289

-Դա էր ամենամեծ պարադոքսը, որն այսօր էլ դժվար է հասկանալ:

Այո, կար գրաքննություն, ամեն ինչ շատ խիստ քննվում էր, ամեն ինչի հետևում կար մեկը, ով կարող էր խոչընդոտել, «խաչ քաշել»  արածդ գործի վրա: Երբ արդեն մեծ հասակում այդ հարցը տվեցի հորս, մի հասարակ բացատրություն տվեց. «Երբ դու ռեժիսոր ես և ուզում ես ստեղծել որևէ բան, որի համար պատնեշ են ստեղծում, գտիր այն հետաքրքիր ձևը, զարտուղի ճանապարհը, որպեսզի, պատնեշը շրջանցելով, անպայման ասելիքդ տեղ հասցնես. դու ռեժիսոր ես»:

Երևի թե հենց դրանում էր Ռոբերտի հզոր ճկունությունը, որ նա կարողանում էր այդ նույն գրաքննիչների աչքից աննկատ այնպիսի բան ասել, որ այն հասներ ճիշտ հասցեատիրոջը: Հետագայում, իհարկե, նրա ֆիլմերի մեծ մասը գրաքննությունը նկատեց ու արգելեց դուրս գալ միջազգային ասպարեզ: Եվ երբ վերջին տարիներին մենք հետահայաց ցուցադրությունների միջոցով կարողացանք արտասահմանում ներկայացնել Խորհրդային Հայաստանի 70-80-ականների անիմացիան, շատերն ապշած էին, քանի որ չէին պատկերացնում, որ այդ տարիներին փոքր Հայաստանում, որը մինչև հիմա խառնում են ալբանիաների հետ, կարող էր այդպիսի առաջադիմական ֆիլմեր նկարվել:

Հիմա կա՞ այդ ազատությունը, թե՞ այնուամենայնիվ կան թեմաներ, որոնք շոշափել չի կարելի:

-Հիմա  «չի կարելի»  չկա, կարելի է շոշփափել ցանկացած թեմա: Եվ, ճիշտն ասած, ստեղծագործողի համար կարող է ինչ-որ տեղ անհետաքրքիր լինել: Սակայն կարծում եմ, որ պետք է քո մեջ արթնացնես գրաքննիչին, որը քեզ կկանգնեցնի այն ժամանակ, երբ քո դաստիարակությունը, կրթվածությունը թույլ չի տա դիպչել մի թեմայի, որը, քո կարծիքով, սխալ է:

DSC09292Ձեր միջի գրաքննիչը ո՞ր թեմաները թույլ չի տալիս շոշափել:

-Գռեհկությունը:

Իսկ փողոցային ժարգո՞նը:

-Ժարգոնն էլ, սակայն ժարգոնն իր չափն ունի: Մենք իսկապես այն շատ ենք օգտագործում մեր կենցաղում: Եվ չնայած, որ «Անահիտ»  մուլտֆիլմի տեքստերը գրված են գրական հայերենով, տեղ-տեղ մենք մեզ թույլ տվեցինք ժարգոնային արտահայտություններ` այսպես ասած համեմունքի պես:

Ինչո՞ւ  «Անահիտ»-ը  ընտրեցիք որպես մեծ նախագծի թեմա:

-Փայլուն հեքիաթ է. արքա, որ պետք է որևէ արհեստ իմանա, հարգանք տածի արհեստի և արհեստավորի նկատմամբ: Արքան արհեստավարժ գորգագործ չդարձավ, բայց նա հարգանքով վերաբերվեց նրանց, ովքեր այդ աշխատանքն ունեն: Դու կարող ես լավ չտիրապետել որևէ արհեստի, բայց քո մոտեցումը այդ աշխատանքին, մարդուն արդեն կարևոր է և կարող է շատ բան փոխել աշխարհում:

Իսկ ինչպե՞ս եք ընտրում թեմաները:DSC09296

-Ինչ-որ զնգոցով: Այժմ աշխատում ենք «Օլիմպիկոս»  մուլտֆիլմի վրա, որը պատմում է Վարազդատ արքայի և նրա օլիմպիական հանրահայտ հաղթանակի մասին: Գաղափարը ծնվել էր «Անահիտ»-ից շուտ` տարիներ առաջ, երբ Ռոբերտ Սահակյանցի հետ ուսուցողական ֆիլմեր էինք նկարում: Հայրս այդ ֆիլմերում միշտ աշխատում էր ցույց տալ, թե որքանով են հայերը մասնակցություն ունեցել համաշխարհային այս կամ այն իրադարձությանը:

Իհարկե, ոչ թեմայի ականջներից բռնած ու ձգած, այլ հիմնվելով ճշգրիտ փաստերի վրա: Այդպես ծնվեց Վարազդատ արքայի մասին ֆիլմի գաղափարը, երբ նկարում էին Հին Հունաստանի մասին մանկական ուսուցողական ֆիլմը:

Ինձ հետաքրքիր է, թե ինչու մինչև օրս չի ստեղծվել հայկական ազգային մուլտհերոս, որ համաշխարհային ճանաչում կունենար:

-Նման գաղափար եղել է: Գուցե դեռ ժամանակը չի, որ ստեղծվի այդ պերսոնաժը, կամ ես չեմ այդ  մարդը, ով պետք է ստեղծի այն:

Գուցե  «Քիլդիմ»-ում հայ զինվորի կերպա՞րն է:

-Չգիտեմ` որքանով  «Քիլդիմ»-ում հայ զինվորի կերպարը դարձավ ազգային մուլտհերոսի կերպար, բայց այսօր շատ շատերը ադրբեջանցու կերպարը մուլտֆիլմում իսկապես նմանեցնում են մեր թշնամու կերպարին:

Իսկ ֆիլմն իսկապես շատ բուռն արձագանք առաջացրեց Ադրբեջանում, այն նույնիսկ պետական մակարդակի հասավ: Այսինքն`  նրանք մինչև վերջին էշելոնը ծանոթ են այդ ֆիլմին: Իհարկե, հայհոյանքներ ու սպառնալիքներ ստացանք նրանց կողմից, բայց փաստը մնաց փաստ, և ադրբեջանցիներն այսօր YouTube-ում ֆիլմի դիտումներով աշխարհում երրորդ տեղն են զբաղեցնում:

DSC09286

Քիլդիմ»-ը թեև հումորային մուլտֆիլմաշար է, բայց լուրջ ենթատեքստ է կրում իր մեջ: Ո՞ւմ հետ եք համագործակցում  ֆիլմը ստեղծելիս:

-Գրեթե ոչ մեկի, որովհետև չենք ուզում, որ պետական երանգ ու անուններ խառնվեն: «Քիլդիմ»-ը ինքնաբուխ նախագիծ էր, պարզապես մեր մտերիմները, ովքեր զբաղվում էին Ադրբեջանի մամուլի, քաղաքականության մոնիթորինգով, մեզ աջակցեցին, որ հատուկ քողարկված ուղերձներ օգտագործենք ֆիլմերում:

Ապրիլյան պատերազմից հետո մուլտաշարը բովանդակային փոփոխություններ կրե՞ց:

-Միակ բանը, որ ինձ թևաթափ է անում, այն է, որ երբեմն մտածում եմ, թե Աստված չանի, միայն թե այս ֆիլմը չլիներ այսքան զոհերի, նրանց այդպիսի վայրագությունների պատճառը: Բայց մյուս կողմից կարծում եմ, որ հայ զինվորի այդ կերպարով մենք նաև ոգևորում և ուժ ենք տալիս հայ զինվորին:

Վերհիշենք   «Սասնա ծռեր»  ֆիլմը, որի հանդիսատեսը փաստացի բաժանվեց երկու մասի. մի մասը հավանության արժանացրեց ֆիլմը, մյուսն այն համարեց չափազանց լուրջ և նույնիսկ անհասկանալի: Դուք ի՞նչ կարծիք ունեք:

-Այդ ֆիլմի միակ թերությունն այն է, որ ի սկզբանե որոշված չէր, թե որ լսարանի համար է ստեղծվում: Ես իսկապես ողջունում եմ այդ ֆիլմը: Շատ մեծ դժվարությամբ ստեղծվեց, բայց կայացավ ու սիրվեց` անկախ թերություններից, որոնք կան ուզածդ  ֆիլմում: Մինչդեռ  «Սասնա ծռերը»  մի թեմա էր, որին պե°տք էր անդրադառնալ:

Պետք է հնարավորինս շատ նկարել, քայլեր անել, այո՜, սխալվել, ուղղել, և վերջում կհասնենք որևէ  արդյունքի: Ես իմ նկարած ցանկացած ֆիլմ համարում եմ մի հերթական քայլ, մի էջ, որով կազմվում է իմ և հայկական մուլտիպլիկացիայի գիրքը:

Պարոն Սահակյանց, իսկ ո՞րն է Ձե՛ր երազանքի ֆիլմը:

-Տարիներ առաջ երգչուհի Լիլիթ Դանիելյանի հետ Նահապետ Քուչակի Հայրենների հիման վրա մոտ քսան րոպե տևողությամբ ֆիլմ ստեղծեցինք: Այդ ֆիլմը համարում եմ այսօրվա իմ լավագույն աշխատանքներից մեկը: Դրանից հետո ծնվեց մի գաղափար, որն այսօր էլ ինձ շատ դժվար ու հավակնոտ է թվում: Երազում եմ նկարել Գրիգոր Նարեկացու Մատյան ողբերգությանը: Այն կլինի ոչ թե մուլտիպլիկացիա, այլ ավելի շուտ գրաֆիկական շարժանկար: «Մատյանը»  մի երևույթ է, որին անդրադառնալիս սխալ անելը կարող է շատ ճակատագրական և վտանգավոր լինել:

Հույս ունեմ, որ մի օր պատրաստ կլինեմ ձեռնամուխ լինելու այդ գործին:

Անդին 8,2017

Կարծիքներ

կարծիք