Ափերից դուրս

Հեղինակ:

DSC07752Ինձ էլի ասելու են` նույն ջուրն է… ասելու են` դու ես տերը, թե կուզես` փոխիր հունը…

Ես ապրում եմ այս քաղաքում ծնվածս օրից, իմ տեսած ինքնաթիռները թիթեռից մեծ չեն եղել երբեք ու դեռ ոչ մի անգամ ես դրանց ձեռքով չեմ արել… Սա քաղաք է, ուր ճայերն ագռավ են դարձել, ամեն մեկն ապրել է մի հազար տարի ու այնքան է հոգնել, կուչ եկել, հանգել, որ կռռոցն օրհնանքից էլ մեղմ է հնչում…

Ես ափին կանգնած եմ, ո՞վ եմ ես, որ փոխեմ հունը:

***

Հեռվից թվում էր մետաքսի ծալքեր են, չեն կարող ալիք լինել` համաչափ, հանդարտ, համբերող, առանց կրքերի, մինչդեռ գորտերը վխտում էին այս ջրերում, ջրիմուռները ճահիճ էին դառնալու, երբ հանգեին հոսանքները, ու միայն խորքում օձերի համար էր մեկ` հոգնել էին վարանող ոտքերի ոլորվելուց…

Ինձ էլի ասելու են` թե կուզես` այլ հունով ընթացիր, դու հո ծառ չես, շենք չես… իսկ ես վերջին անգամ տարվում եմ մայրամուտով, ես դեռ չգիտեմ, որ ջուրն եմ ընտրել…

Մի ծեր, գորշ խլուրդ մի օր լսել էր արևի մասին ու մի լավ ծիծաղել էր լեգենդի վրա, թե այն կարմիր է:

Խլուրդն ապրում էր իր գորշության մեջ ու արդեն մոռացել էր` ի՞նքն է հողի մեջ, թե՞ հողն` իրենում: Խլուրդը չգիտե՞ր, կարծում ես, որ լաց ու անեծքով սրտի քարերը ցեխ է դարձնում ու բեռնում իրեն: Չէ, ո՞նց չգիտեր, խլուրդը ուղղակի շատ էր հին ու ծեր ուրիշ տեսակ փախուստի համար…..

Հետո մեկը մի օր խլուրդին հարցրեց` այդ մթության մեջ ո՞նց չի վախենում, ու գորշը հիշեց իր հին վախերը, գորշը չքնեց ուղիղ յոթ գիշեր, մինչև մութը զզվելի թվաց, ու ապաքինվեց…

Յոթերորդ օրը ես կսովորեմ կախում չունենալ ու չվախենալ, դժգոհել հաճախ, բայց չչարանալ, ու կսովորեմ գուցե գլխավորը` եթե մնում եմ, ընտրում եմ ջուրը` իր բոլոր մանր ու մեծ ձկներով, ուրեմն չատել երկինքը, վերը, ուղեկցորդուհու ձայնը համաչափ, որ ինչ-որ մեկին տանում է հեռու:

Հասարակ պատմություն է, ոչինչ չկա արտասովոր, խլուրդը ծաղրում էր արևը, որովհետև երբեք այն չէր տեսել:

***

Հեռախոսն անվերջ զանգում է, չի լռում, ես խեղդված կձևանամ, ես կասեմ` մեռել եմ, ես բանալիները դեն կշպրտեմ, թող ինձ չգտնեն… մտածեն` չկամ…

Թող կռռան ագռավները գլխավերևումս, թող թևաթափ իմ կերպին չխաբվեն, թող հետևիցս գան, թող ուղեկցորդուհու ձայնը խառնվի գետին…

Հունը փակ չի մնա, կվարարի, ափերից դուրս կգա, օդ կթռցնի արգելապատնեշը… ինչ ուզում է թող լինի…

Տոն, որը միշտ լքում է քեզ

Մյուս անգամ գուցե հաջողեմ Փարիզում ծնվել ու ապրե՜լ, հոգնե՜լ, զզվե՜լ սենտիմից:

Այնտեղից, ուր հանճարներ են ծնվել, ուր քո երազած գիշերային լուսամփոփի աղոտ լույսերը սավանի պես ուսերին փաթաթած ազնավուրյան բոհեմն է մի տեղում, մյուսում` Բրելի ձկնորսներն ու աստղերի երեսին թքողների նավահագիստը, ահա այստեղից, այս կեղտոտ դրախտից էլ տես, որ փախչողներ կան, որ զզվում են քտնած այդ լեգենդից, որը հիշում են միայն, բայց էլ չեն գտնում երբեք…

-Արդեն գնում ե՞ք: Տոնը դեռ նոր է սկսվում

Ի՞նչ պիտի լինի մարդու հետ ի վերջո, ինչի՞ միջով պիտի քարշ տա իր հուսալքված մարմինը, քանի՞ անգամ պիտի մեռնի ու ծնվի, մեռնի ու ծնվի, մեռնի ու ծնվի, որ հասկանա վերջապես` տոնն իր մեջ է, թե ուզի` Փարիզ կտանի, թե ուզի` Ամստերդամ, կուզի` կարող է Երևանում թողնել ու հեռվից միշտ նայել վշտով ու կարոտել: Երջանկությունը մեկ-մեկ բաժանման ու կարոտի մեջ է թաքցնում իրեն, բայց երբեմն այնքան քաղցրանում է, այնպես է տոնվում, որ Հեմինգուեյն անգամ կնախանձեր:

Ու մեկ էլ դանդաղ քայլերով, ահա, կամա՜ց մոտենում է հունվարմեկյան համախտանիշը:

Ահա ինչից է առավոտյան սրտխառնոցը: Ամստերդամում լինի, Երևանում, թե հոգուդ մեջ, տոնը միշտ ավարտվում է, երբեք հարատև չի լինում, ու չկա այնպիսի մի Փարիզ, որը միշտ քեզ հետ է:

Հարատև չէ քո Միրաբոյի կամրջի հմայքը, աչքերին իջնող քաղցր, գինու երրորդ բաժակի պես թմրեցնող, օրորող նինջը, մնայուն չեն անգամ Ամստերդամի նավերն իրենց վրա այնպես նրբանկատ ու մեղմ թրթռացնող ալիքները, սպառում է իրեն անգամ ջրի մեջ այնքան մոգական տեսքով արտացոլվող Թաջ Մահալը: Առկայծումներ են սրանք, երջանկության խոշոր ումպեր, որ ուզում ես պահել բերանումդ, բայց կուլ ես տալիս, որ չխղեղդվես:

-Ո՞ւր եք գնում, հրավառությունը դեռ չի եղել…

Ու կերգեն հեռվում ֆրանսերեն, օրերը կցրտեն, ջրերին սառույցի շերտ կկապի, ես վերարկու կառնեմ տգեղ ու անգույն և այնքան տխուր կլինեմ, որ չեմ կարող հանել այն, որ միշտ հագիս է: Օտար տեղ մտնելիս ե՞րբ է մարդը հանում վերարկուն£ Երբ գիտի, որ երկար է մնալու:

ՙԿտրատե՜ք սիրտս, գտե՜ք այդտեղ Փարիզը՚,- երգում եմ ես` այս օտար քաղաքում մանր քայլերով չափելով սալիկները, որոնցով, գուցե, Ապոլիներն է անցել: Գտե՜ք, գտե՜ք այնտեղ Փարիզը, ինչպես երգվում էր այն հին ռոմանսում…

Արբեցնող թմբիրն այնքա՜ն հեռու է հիմա, տոներն այնքա՜ն անազնիվ են, ինչ-որ տեղ հանգում են լույսերը վերջին. սա Փարիզն է, որ միշտ լքում է քեզ:

 

Անդին 6, 2017

Share

Կարծիքներ

կարծիք