Անսեռ հացը

Հեղինակ:

IMG_0839

Անսեռ հացը

 

Եվ ահա նորից արևը մայր է մտնում: Եվ մայրամուտի դիմաց մեծանում է մենությունը: Եվ ես մաշկով եմ զգում ոչնչությունս:

Այդ կինը ավելի շատ սիրում էր իմ անքնությունը, քան ինձ: Սիրում էր լսել այն պատմությունները, որ իմ անքնությունից էին ծնվում: Իսկ գիշերը, երբ քնում էր, տեսնում էր բոլոր իմ չտեսած երազները:

Հեռու եմ մնում բարոյախոսներից և սրբերից ու այն մաքրությունից, որ քարոզում են մարդկանց: Հասարակությանը բաժանելով կաստաների՝ բաժանման են ենթարկում նաև արվեստը՝ բարձր և ցածր:

Ես նրան թողեցի այս մութ իրականությունում և մաղթեցի բարի գիշեր:

Այն նկարն է միայն հանճարեղ, որը գնահատում է կույրը:

Այն, ինչ ես գրում եմ, ոչ պոեզիա է, ոչ արձակ: Պոեզիայի համար ես արդեն ծեր եմ, իսկ արձակի համար՝ դեռ երիտասարդ: Ես գտնվում եմ նրանց կենտրոնում: Մի տեղ, որտեղ կանգնել քչերին է տրված: Թույլ տվեք ինձ Քիչ համարել Մեծամասնություն:

Ինչպես մի անգամ իմ մասին խոսելուց մեկն ասաց, որ ես մի մարդ եմ, ում Գրականությունը շատ է սիրում:

Այդ չինացի աղջկա աչքերը նեղ դռներ էին, որոնք բացվում էին դեպի Այն կողմ: Եվ ինձ որպես գրող հետաքրքիր էր, թե ինչ կա այնտեղ: Բայց իրականությունը սպանում է իմ ձգտումը: Մարդ մահանում է իր երկու աչքերի արանքում:

Այդ դռների արանքից մենք նայում ենք աշխարհին և ոչինչ չենք հասկանում:

Ես գիտեմ քո աչքերի կենսագրությունը: Նրանք քեզ հետ կապ չունեն: Նրանք ավելի շատ իմն են, քան քոնը:

Իսկ եթե ուզում եք իմանալ անկեղծ, ապա ես չեմ սիրում այս երկիրը և այս մարդկանց: Այս երեկոները մայրամուտի դիմաց: Փողոցները, որոնք ոչ մի տեղ չեն տանում, և մարդիկ, որ գնում են մահվանն ընդառաջ:

Իրականում ամեն ինչ վաղուց է վերջացել: Իսկ մարդիկ դեռ բարոյախոսում են և փրկում փողոցային կատուներին: Մենք արդեն վաղուց չկանք, և նույնիսկ մահը մեզ չի կարող սպանել: Երկրորդ անգամ մեռյալը չի մեռնում:

Եվ այս քաղաքն էլ երկրորդ անգամ չի մեռնի:

Քո նեղ աչքերի արանքից դու չէիր տեսնում մեռած քաղաքի նեխած օրգանները: Դու չէիր տեսնում որդերով լցված նրա երակները: Դու քայլում էիր քաղաքի կմախքով և չէիր տեսնում ոսկորների արանքում տարածվող քաղցկեղը: Փողոց-երակներին բախված քաղաքի ճաքճքած մաշկը: Դու չէիր տեսնում: Եվ դեմքիդ վրա կրելով երկու կույս արգանդ՝ չէիր տեսնում, որ քաղաք չկա:

Հետո ես քեզ պատմեցի, որ իմ արյունն էլ է եկել չինական ճամփով: Մանջուրիայի ծխախոտի դաշտերում ծնված օրորոցայինն է լցվել անոթներս: Եվ մանկությանս մեջ հնչել են հեքիաթները դեղին մաշկի: Մետաքսի Մեծ ճամփով են բերվել իմ մտքերը և դանդաղ ծորալով խառնվել հացին:

-Ի՞նչ է գրված այն խանութի ապակուն,- հարցրեցիր դու չինարեն:

— «Սեռի հաց»,- կես ռուսերեն կես հայերեն պատասխանեցի ես:

-Ին՞չ սեռի՝ արակա՞ն, թե՞ իգական:

Այդ օրը նայելով քո աչքերի մեջ, որոնք տանում էին ինձ դեպի իմ արմատները, ես լուռ  ծամում էի այս աշխարհի ստեղծած անսեռ հացը:

P.S  Մարդ մահանում է իր երկու աչքերի արանքում:

 

 

ԿՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

 

P.S Անցյալը երեկվա «այսօրն» է:

 

Գրադարանը մի վայր է, որտեղ հավաքվում է աշխարհի միտքը: Այդ միտքը, որ քեզ տանում է տարբեր ուղղություններով: Գրքերը կռվում են իրար դեմ քո հոգու համար՝ առաջարկելով քեզ նորանոր ճամփաներ:

Բայց երբեմն, իսկ ավելի ճիշտ՝ շատ հաճախ, ես գտնում եմ գրքեր որոնց երբեք չեն դիպչել: Այդ գրքերը փնտրում են իրենց համապատասխան մատնահետքեր:

Գրքեր, որոնք այնքան քիչ են ընթերցվել, որ չընթերցվածությունը դարձել է Գիրք: Գրքեր, որոնց կարդացել են իրենց հեղինակները և մեկ էլ փոշին գրադարանի, որ ապացույցն է գրքի կուսության:

Ասում են, որ այսօրվա տպագրությունը այնքան վատն է, որ մի քանի հարյուր տարի հետո գրքի միջից վերանալու են բոլոր տառերը: Բացելով հանճարների գրքերը՝ սերունդները կզարմանան, երբ տեսնեն, որ նրանք ոչինչ չեն գրել: Եվ դրանից հետո պատվանդան կբարձրանա ոսկե ցլին փոխարինելու Սպիտակ Թուղթը:

 

Մարդն իր մարմնի կենտրոնում ունի մի փոքր անցք, որի շնորհիվ սնվել է մոր մարմնում: Դա նրա երրորդ աչքն է: Այսինքն՝ աչքի գաղափարը տեսնելու մեջ չէ, այլ սնելու: Երբ նա դուրս է գալիս մոր մարմնից, նրա սնունդը կտրում են, այսինքն՝ կուրացնում: Լույս աշխարհը ընդառաջ է գալիս իր դաժան կողմով: Ներսում ամեն ինչ լուսավոր էր: Դուրսը կուրացրեց մեզ:

Երբ նայում ես այդ կուրացաց աչքին, որին բժիշկները պորտ են անվանում, ապա տեսնում ես թաքնված կիկլոպին մարդու մարմնի մեջ: Այն կիկլոպին, որի միայնակ աչքը կուրացրեց Ոչոքը: Ինչպես և մերը : Այդ անհայտ Ոդիսևսը, կտրելով մեզ մեր նավահանգստից, հանգրվանից, ստիպեց կուրացաց լողալ այս կյանքի մեջ:

Նավահանգիստ, հանգրվան բառը լատիներեն Portus է:

Եվ դրա համար մեր երեք աչքերից մեկը ի սկզբանե կուրացած է, իսկ այն երկուսը դա փոքիկ պարգև է այս լուսավոր կյանքից շպրտված մեր երեսին: Եվ դրա համար մենք զգում ենք երկարություն և լայնություն: Իսկ այն կուրացաց աչքի բացակայության պատճառով մեր կյանքը չունեցավ խորություն:

Երկուսի միջոցով լույսն ենք տեսնում,  իսկ մեկի միջոցով՝ խավարը: Ուրեմն՝ խավարի մեկ աչքը երկու լուսավոր աչք արժե:

Չմոռանանք, որ գրականությունը սկսվեց հենց կույր աչքով:

Կարծես ես հիմա երկրորդ «Աչքի պատմությունն» եմ գրում: Առաջինը գիրքը գրեց Ժորժ Բատայը: Եվս մեկ գիրք, որ մոռացության է մատնված:

Երբեմն ես ինձ հարցնում եմ՝ քանի մարդ կտաքանար այդ գրքերի փոխարեն: Համենայն դեպս, ուղեղները չեն տաքանում: Միայն սրտերը: Իսկ սիրտը դա թաքնված Ոչոքն է, որ զարկելով մեր կրցքավանդակին՝ սպասում է, թե երբ կբացենք դուռը՝ աչքը, որ դրանից հետո երբեք էլ չտեսնենք:

Բայց այս երկրորդ «Աչքի պատմությունը» չի սկսվում, ինչպես Բատայի մոտ, այսինքն այսպես.

«Ես միակ երեխան էի իմ ընտանիքում և ինչքան ինձ հիշում եմ՝ սեքսուալ անբավարարված»:

Այս երկրորդ գիրքը ես անվանում եմ «Իմ աչքի պատմությունը», որը սկսվում է այսպես.

«P.S Անցյալը երեկվա «այսօրն» է»:

Այս գրքում ես խոսում եմ իմ կյանքի հանդեպ անբավարարվածության մասին: Երեկվա և այսօրվա՝ ոչնչով չտարբերվելու մասին: Օրերի և օրերի միջև ընկած կուրության մասին: Այս գրքի վերջում ես կխոսեմ նաև ապագայի մասին:

Հարց. քա՞նի ժամում կվառվի Ազգային գրադարանը:

Եվ դա կլինի միակ ելքը հանճարեղ գրքերի և հիմար գրքերի համար: Գրականությունը կվերանա՝ վերադառնալով իր նախնական վիճակին: Իսկ գրադարան այրողը, երբ եռանդով շպրտի գրքերը կրակի մեջ, որտեղ կվառվի նաև այդ գրքերը կարդացող փոշին, այդ ծխից ու կրակի բոցից միգուցե կուրանա և դառնա վերջին մարդը, որ տեսավ այդ գրքերը: Իսկ հետագայում իր հիշողությունում մնացաց փոքրիկ կտորներով բանավոր կպատմի նոր «Ոդիսական»՝ դառնալով Հոմերոսը գալիք գրականության համար:

Բայց գրադարանը իր սառնությամբ դեռ կանգուն է, իսկ գրողները դեռ շարունակում են ամեն ինչ անել, որպեսզի մտնեն այդ տաճարը և ծառայեն նրան: Եվ գուցե դարեր պիտի անցեն, որ այս նեխած գրականությունը դառնա Կրականություն:

 

P.S Ապագան վաղվա «այսօրն» է:

 

 

 

Պատից այնկողմ

 

Իմ բախտը է բերել է, ես ծնվել եմ այն ժամանակաշրջանում, երբ գրականության մեջ արդեն կարծես ամեն ինչ ասված է, և ինձ մնում է միայն խոսել նրա մասին, ինչի մասին ինձնից առաջվա մեծերը չկարողացան խոսել: Գրել նրա մասին, ինչի մասին անհնար է գրել: Օրինա՞կ: Դե, օրինակ, պատմությունից զուրկ ձեռքերի մասին:

Շատ հեշտ են այդ ձեռքերը տարբերվում մյուսներից: Նրանց վրա չկան իմաստության և խենթության ստիգմատներ: Նրանց վրա չեն երևում հանգած արևի աչքերը: Նրանք չեն հպվել տղամարդու կամ կնոջ, այլ միայն տղամարդակերպ և կնակերպ էակների: Նրանք վախեցնում են իրենց նրբությամբ: Այն խտացած նրբությունը, որի տակից չեն երևում երակները: Մատների ոսկոռները կեղծ անմահություն են քարոզում, իսկ եղունգների տակ՝ ձանձրույթ հավաքում:

Այդ ձեռքը երբեք չի զբաղվել ինքնաբավարարմամբ և դրա համար նույնիսկ չունի սեփական պատմություն: Այդ ձեռքը կդառնա արվեստի մահվան պատճառը:

Երեկվա Օրով ապրող մարդը Վաղվա Օրվա մարդասպանն է:

«-Ինչպե՞ս դա պատահեց:

-Խորը վերք այտի վրա: Այդքանը: Մագիլներ, որ սեղմում էին ցողունը: Գամը, որ ծակում է, մինչև որ չի գտնում արմատները ճչոցի: Եվ ծովը դադարում է շարժվել:

-Ինչպե՞ս, ինչպե՞ս դա պատահեց:

-Այդպես:

-Լու՞րջ: Հենց այդպե՞ս:

-Այո » :

Երկխոսությունը տեղի էր ունենում հայելու դիմաց: Պատասխանում էի ինքս ինձ: Ձայնս փոխում էի, որ չձանձրանամ ինքս ինձ հետ զրուցելուց: Խոսում էի օտար լեզվով, որպեսզի բոլորը լսեն, թե ինչ է սպասվում: Արվեստի մահն է գալու, որը բերելու են պատմությունից զուրկ ձեռքերը:

Ձեռքերը, որ չեն տեսել իրենք իրենց: Ձեռքերը, որ կուրացել են սառնությունից: Ձեռքերը, որոնց տակ մահանում են բառերը, և մահացած բառերի արյունն է լղոզվում ամենուրեք:

Զգուշացեք գրքերից, որոնք գրել են պատմությունից զուրկ ձեռքերը:

 

1933 թվական: Մարտի 5: Մադրիդ:

Լորկան պատմում է Ամերիկայի մասին: Եվ հանկարծ իմ աչքերը սառում են՝ հանդիպելով այս տողերին:

 

«Մի անգամ երեկոյան հոգեվարքի մեջ վառվող հայկական թաղամասում ես լսեցի պատից այնկողմ ինչ-որ ձայներ: Խոսում էին սպանության մասին:

«-Ինչպե՞ս դա պատահեց:

-Խորը վերք այտի վրա: Այդքանը: Մագիլներ, որ սեղմում էին ……………» և այլն, և այլն:

Այս հարցազրույցից անցավ երեք տարի, և Լորկան հանդիպեց դեմ առ դեմ այն ձեռքի հետ, որ սպանեց արվեստը, այն ձեռքի հետ, որ չուներ պատմություն:

Իսկ ես՝ այս անգամ արդեն հարազատ լեզվով, շարունակում եմ խոսել ինքս ինձ հետ տարբեր ձայներով: Եվ ամեն անգամ ասում եմ նույնը: Ասում եմ, որ արդեն եկել է արվեստի մահը: Տարբեր ձայներով համոզում եմ ինքս ինձ, որ արվեստը մահացել է: Եվ սպասում եմ, որ մի օր, անկախ իմ կամքից, խոսեմ Լորկայի ձայնով և այդ ժամանակ միգուցե լսեմ ինձ: Բայց  դա իմ նպատակը չէ, որ խոսեմ նրա ձայնով, ընդհակառակը, ես նույնիսկ ուրախ եմ, որ նա չկա, որովհետև հիմա կարող եմ խոսել նրա մասին, ինչի մասին նա չխոսեց: Օրինա՞կ: Դե, օրինակ, պատմությունից զուրկ ձեռքերի մասին:

P.S Երբ լսողությունդ լարում ես, որպեսզի լսես, թե ինչ են խոսում պատից այն կողմ, ուրեմն նաև պիտի պատռաստ լինես լսելու քո մահվան մանրամասները:

 

 

Խոսամոլություն

                                             Տ.Խ.-ին

 

-Որտե՞ղ ես հիմա:

-Այն կողմում:

Նա լսեց անկողնում և դրա համար հանգիստ քնեց:

 

 

Քանի որ ես երկար ժամանակ է՝ չեմ կարողանում քնել, ապա նույնիսկ ցերեկներն եմ հաշվում ոչխարներ: Եվ գիտեք, ես ուղղակի ոչխար չեմ հաշվում, ես քնած ոչխար եմ հաշվում: Մի քանի միլիոն ոչխար, որ քնած են: Ոչխարը երազում հաշվում է հաշվող անքնություն: Իսկ անքնությունը անսահման է : Անսահմանությունը ոչխարը հաշվում է իր երազով, իսկ երազը անսահման է: Նա կանգնած է երկու անսահմանության մեջ և անսահմանը անսահմանությամբ հաշվելով հանգում է անքնությանը, որն էլ Ես եմ:

Ես ուրախ եմ, որ այս քաղաքում դեռ կան փողոցներ, որոնցով դու մենակ չես քայլում: Դու գտնում ես այդ փողոցները և դրանով իսկ ավելացնում իմ մենության ճամփաները:

Այս քաղաքը, որի անունը Դեկորացիա է, իմ մեջ արթնացնում է լայնության և երկարության զգացում, բայց ոչ երբեք խորության: Ես էլ ետ չեմ շրջվում, երբ քայլում եմ, այս քաղաքի մարդկանց դեմքերին չեմ նայում, որովհետև գիտեմ, որ ոչ մեկը չի մատնի իր դերը և դուրս չի գա իր դերից, որպեսզի իմ մեջ քաղաքի հանդեպ խորություն արթնացնի:

Արթնացնի՞: Ես ասացի արթնացնի՞: Արթնանալու համար քնել է պետք, իսկ ես բավականին արթուն եմ, որպեսզի կարողանամ քնել:

Իսկ երեկ ես տեսա, թե ինչպես էր քայլում այս քաղաքի աղջիկ-արագիլը: Եթե իրական արագիլը օգտագործում է մեկ ոտքը, ապա աղջիկ-արագիլը, որպեսզի օգտագործի մեկ ոտքը, պետք է ևս երկուսը ունենա: Հենակները քարշ տալով քայլում է արագիլը՝ իր հետ բերելով կտրված ոտքի գարունները: Արագիլը իր անեծքի բույնն է հյուսում իմ աչքերի մեջ և իր միակ ոտքով միջակետ դնում:

Իսկ դու գիտեի՞ր, որ աչքերը հիշողություն ունեն, իսկ քիթը՝ ոչ:

Ամեն աչքիս մեջ՝ մի միջակետ: Այսինքն՝ հայացքս որ կողմը ուղղում եմ, վերջակետ եմ դնում:

Իսկ հիմա փորձեմ քնել, բայց մինչև քնելս ասեմ, որ ուրախ եմ, որ այս քաղաքում դեռ փողոցներ ես գտնում, որոնցով մենակ չես քայլում:

 

 

-Որտե՞ղ ես հիմա:

-Անկողնում:

Նա լսեց «այն կողմում» և այն կողմի երազներով քնեց:

 

 

Պլաստմասսայե քաղաք

 

Նոյեմբեր ամսին երկինքը ծածկվում է մութ ամպերով որոնք իրենց հետ բերում են «չասված» անձրևներ:

Երբեմն գրողին հասկանալու համար բավական է լինել այն քաղաքում, որտեղ նա ապրել է: Իսկ այս քաղաքը երբեք ձեզ չի հիշեցնի իմ մասին: Գրականությունը, որը ես ստեղծում եմ, կապված չէ այս տեղանքին: Այս գրականությունը անհայրենիք է:

Երբեմն փորձում եմ ինձ կողքից նայել, և նույնիսկ դա չի օգնում: Այս քաղաքում ես չկամ, և եթե նույնիսկ փողոցում մեկն ինձ հետ խոսում է, թվում է, թե դա ես միայն պատկերացնում եմ: Ո՞վ կարող է ինձ հետ խոսել այս քաղաքում:

Գրականության մեջ կան կորուսյալ քաղաքներ, որոնք կարդալու ընթացքում անհետանում են գրքի էջերում, իսկ այս գրականության մեջ անհետանում է հերոսը: Եվ քաղաքը շարունակում է ապրել առանց հերոսների:

Առավոտյան արթնացա դռան թակոցից: Նամակ ստացա: Դուռը փակեցի: Հենց դուռը փակում եմ, ինձ թվում է՝ քաղաքից կտրվում եմ: Հանձնելով ստորագրությունս փոստատարին՝ կրկին փրկեցի ինձ այս քաղաքում ապրելու հնարավորությունից:

Ես խնդրում էի նրան, որ չշրջվի իմ կողմը: Ինձ համար բավականին բարդ էր սիրել նրա դեմքն ամբողջովին: Ես հազիվ կարողանում էի դեմքի մի կեսը սիրել:

«ԱՊՐԵԼԸ ՎՆԱՍԱԿԱՐ Է ԱՌՈՂՋՈՒԹՅԱՆԸ»,- մտածեցի ես և բացեցի նամակը:

 

Նամակ  

 

Վերջացավ իմ արևելյան ճամփորդությունը:

Սև ծովի վրայով քամին է քայլում և քշում ամպերը դեպի Ամառը:

P.S Պատմիր, ինչպես են գործերդ Հայկական լեռնաշխարհում՝ ոգու գագթների մեջ:

                                                                                                                      X.

 

 

Պատասխան

 

Բարև, իմ հին ու նոր ընկեր: Հին, որովհետև մենք երկուսս էլ գիտենք նույն բանը, իսկ նոր, որովհետև այդ ամենը մենք լսում ենք իրարից օտար լեզուներով:

Քեզ ճանաչելուց հետո ես հավատում եմ քո ազգին և քո արևին: Ես հավատում եմ, որ քո արևը պլաստմասսայե չէ, այլ իրական է: Եվ այդ իրականը քո մեջ է: Ես հավատում եմ քեզ այնպես, ինչպես իմ ստվերին, քանզի ոչ մեկ չգիտի դեռ, թե իրականում ով է ստվերը:

Դու իմ ընկերն ես: Մենք իրար գիտենք ընդհամենը մեկ օր, մեկ երեկո, բայց մեր միստիկան մնաց այն այգում, որտեղ ծառերի մեջ մի աղջիկ ինքն իրեն էր փնտրում, բայց գտավ երկու հին ու նոր ընկեր:

P.S Հայկական լեռնաշխարհում ամեն ինչ լավ կլինի այնքան ժամանակ, քանի դեռ ծառերը կհիշեն մեր զրույցները:

 

                                                                                                                   Y.

P.S Իսկ խանութներում վաճառվող հացը նման է ընձուղտի կտրված գլխի:

Share

Կարծիքներ

կարծիք