Ես գրքասեր եմ և սուրճ եմ շատ սիրում. Անդինի հյուրն է Շաքե Հավան-Կարապետյանը

Shake-HavanԵրբ տասնհինգ տարի առաջ բացվեց ԱրտԲրիջը, հայ իրականության մեջգրախանութային նոր մշակույթը դեռևս ձևավորված չէր: Այսօր ԱրտԲրիջը ոչ միայնգրախանութ և սրճարան է, այլև արդեն իր ճաշակը ձևավորածգրական ակումբ: Ինչպե՞ս ընթացավ այդ ճանապարհը:

 

-Ես գրքասեր եմ և սուրճ եմ շատ սիրում (ժպտում է) և այն ամենը, ինչ նոր է: Գաղափարը շատ բնական ծնվեց: Նախ ես տեսա տարածքը, և այն թելադրեց արդեն իր պահանջները:

Սկզբնական շրջանում ինձ շրջապատող մարդիկ մտավախություններ ունեին, որովհետև ժամանակներն այլ էին, գրքեր չկային, մարդիկ նման միջավայրի անծանոթ էին: Այդ շրջանում մենք չէինք հրաժարվում որևէ առաջարկից, այսօր ստիպված ենք սահմանափակվել հյուրերի կամ ցուցանմուշների հստակ քանակով՝ տարածքի պատճառով: Առաջին փուլում արվեստագետներին համոզում էինք ցուցահանդեսներ կազմակերպել, որովհետև ես Երևանում նոր մարդ էի, և նրանց վստահությունը դեռ պիտի վաստակեի: Այս տասնհինգ տարիների ընթացքում ԱրտԲրիջը հնարավորություն է տվել ինձ ծանոթանալու արվեստի բնագավառի փայլուն և պայծառ մարդկանց հետ, ինչն ինձ համար անգնահատելի է և անփոխարինելի:

 

Այսքան ժամանակ լինելով այս ոլորտում՝ ի՞նչ կասեք հայ ընթերցողի մասին:

 

-Վերջին տարիներին շատ է խոսվում այն մասին, թե մեր երիտասարդները չեն կարդում: Դա ինձ խորապես վիրավորում է, որովհետև դա թյուր կարծիք է: Այո՛, այսօր շատերը էլեկտրոնային գրքեր են ընթերցում, բայց այդպիսով նրանք քիչ ընթերցասեր չեն դառնում: Մարդկանց պետք է խրախուսել, այլ ոչ թե խոշորացույցի տակ դնել և հետևել, թե ով ինչ, ինչքան ու ինչ միջոցով է ընթերցում: Եթե տարիներ առաջ մենք նամակներ էինք ուղարկում մեր ընկերներին, իսկ այսօր էլեկտրոնային փոստից ենք օգտվում, մի՞թե այդպիսով մենք քիչ ընկերասեր ենք դարձել: Երբ խոսում ենք գրքի մասին, պետք է տարբերակենք՝ մենք գիրք ընթերցե՞լն ենք կարևորում, թե՞գիրք գնելը: Դրանք բացարձակ տարբեր բաներ են: Եթե այսօրվա հայ ընթերցողը իր ցանկացած գիրքը չիգտնում որևէգրախանութում, և նա դա կարդում է էլեկտրոնային տարբերակով, օտար լեզվով, ապա դա բնավ ընթերցողի մեղքով չէ: Հասարակությանը որպես ընթերցասերի բնորոշելիս պետք է կարևորել այն, որ նա փնտրո՛ւմ է ընթերցելու առարկա, դա է գլխավորը: Իսկ, ինչպես գիտենք, ցանկացողը իրականության մեջ միշտ գտնում է իր որոնածը:

 

Գիտեմ, որ Հայաստանում չեք ծնվել: Կպատմե՞ք Հայաստանգալու Ձեր որոշման մասին:

 

-Այնպես ստացվեց, որ կյանքի ուղին ինձ բերեց Հայաստան: Ես ծնվել եմ Պարսկաստանում, ուսում ստացել ԱՄՆ Մասաչուսեթս նահանգում: Մասնագիտությամբ ինժեներ եմ: 1999-ին երեխաներիս հետ եկա Հայաստան՝ մեկ տարի մնալու ծրագրով, բայց, ինչպես տեսնում եք, դեռ այստեղ եմ: Հայաստան տեղափոխվելու ու այստեղ հաստատվելու իմ որոշումը համարում եմ կյանքիս ամենաճիշտ որոշումը: Իմ երկու երեխաներն էլ հանրակրթական դպրոց են հաճախել Երևանում, աղջիկս այժմ ԱՄՆ-ում է, դերասանական արվեստ է ուսանում, որդիս Հայաստանում է: Իմ կյանքի կարճ բանաձևը ես այսպես եմ սահմանել. ծնվել եմ Պարսկաստանում, մեծացել ԱՄՆ-ում և մշակվում եմ Հայաստանում:

Այսօր Հայաստանում են հավաքված տարբեր տեղերից եկած հայեր: Ես սիրում եմ նրանց բոլորի տարբերությունները և վստահ եմ, որ դրանով ևս մենք տարբերվում ենք ու հզորանում: Իմ համոզմամբ՝ որևէ տարածքում ապրած լինելը չի ենթադրում, որ մեկը ավելի հայ է, մյուսը՝ քիչ:

Ինչ խոսք. Հայաստանում մեծացած հայը այլ զգացողություններ ունի, մենք՝ այլ, օտար երկրում ապրող հայը միշտ կարոտ է ունենում դեպի այս հողը: Ես մեծացել եմ մի ընտանիքում, որտեղ հայրս ամեն օր ասում էր՝ Ազատ, Անկախ Հայաստան,գալիս եմ…

 

Տիկին Շաքե, Ձեր գործունեությունը աչքի է ընկնում իր ստեղծարար նորամուծություններով և ինքնատիպությամբ, կկիսվե՞ք Ձեր առաջիկա ծրագրերով:

 

-Ծրագրերը բազմաթիվ են, բայց վաղ է խոսել դրանց մասին: Ինքնանպատակ ոչինչ անել չեմ սիրում: Մենք մինչև վերջերս մի շատ հետաքրքիր միջոցառումների շարք էինք իրականացնում՝ գրքի ցուցահանդես-վաճառք էինք կազմակերպում սահմանամերձ գյուղերում, որի նպատակը գիրքը երեխաներին հասցնելն է: Այդ միջոցառումների ժամանակ մենք ցավալիորեն պարզեցինք, որ կան փոքրիկներ, ովքեր գունավոր նկարազարդ գիրք չեն տեսել: Հրատարակիչների հետ մենք համակարծիք էինք, որ գիրքը հասցնելով երեխային՝ մենք նրանց կապում ենք գրքին: ԱրտԲրիջը որևէ նյութական շահ չէր հետապնդում, ես բավականություն էի ստանում, երբ երեխաները հպվում էին գրքին և տրվում նրա կախարդանքին: Այս գաղափարը ինձ ժամանակին աննկարագրելի լիցքեր է փոխանցել, կարելի է նորից կյանքի կոչել:

 

Ի՞նչ կասեք նոր բացված գրախանութսրճարանների մասին:

 

-Ողջունում եմ դրանց առկայությունը: Ամեն մարդ ինքնատիպ է, և ինքնատիպ են նաև նրա գաղափարները, ուրախ եմ, որ ստեղծվում են կիրթ միջավայրեր, որտեղ հավաքվում են երիտասարդներ: Ես ցանկանում եմ, որ հայ երիտասարդը կարդա ու փայլի գիտությամբ: Մանավանդ այսօր մենք իրավունք չունենք հետ մնալու: Իբրև փոքրաթիվ ժողովուրդ մենք աշխարհին ներկայանալու մի մշտական գործիք ենք ունեցել. դա մեր բազմակողմանի զարգացած և փայլուն խելքն է: Իսկ դա, իհարկե, նաև ընթերցելու հետևանք է:

 

 

Անդին 6, 2016

Share

Կարծիքներ

կարծիք