Գայլուկ

Հեղինակ:

dsc01995-2Պատից կախված հայելին անկյուններ չունի:

Պատկերս առնում է շրջապտույտի մեջ: Անտանելի է, երբ չի վերջանում, կտրվում: Ոտքից գլուխ պտտում է, գլխիվայր շրջում: Շաղվում է ֆոնը, չեն երևում ետևում կանգնածները՝ իրենց դժգոհ դեմքերով: Լավ է: Չեմ սիրում նրանց, ովքեր թիկունքիս չեն կանգնած, ովքեր մեջքիս ետևում են:

Ինչքան էլ ամուր կանգնեմ, ոտքերս շատ են հոգնում: Դրա համար էլ փակում եմ աչքերս, նստում, ձեռքերս դարսում ծնկներիս. դեղահաբերից շշմած եմ, բայց հասկանում եմ՝ այսպես էի նստելու, եթե ծեր կին դառնայի:

Փակ աչքերով անմիջապես գտա փոշի բուրող մի կածան: Մի կողմում խոտ է աճել ու հասցրել դեղնել: Դու նստել ես քո ծույլ դիրքով, ձեռքդ պարզել, հրավիրում ես կողքիդ նստելու: Իսկ ես մի աննորմալ բան պիտի անեմ, այնպիսի բան, որ դեռ ոչ ոք կողքիդ նստած չի արել: Խոնարհվել եմ, ականջս սեղմել հողին: Ձայներ են: Ինչքան դժվար է լսել կարողանալը: Հևում են, դոփում, ճանկռում: Հողը ինչքան բան գիտի: Ուրիշ ոչ մի կին իմ փոխարեն չէր նստի այդ փոշու մեջ, իսկ ես նստել ու երեսս եմ խոնարհել ճանապարհին, պատմությո՛ւնն եմ լսում: Հետո կտրուկ բարձրանում եմ, մազերս փոշու ամպ են բարձրացնում:

-Ի՞նչ կենդանի էր:

-Ո՞ւր է, գի՛ժս:

-Չգիտեմ, բայց եղել է:

Ծնկում եմ գետնին, ձեռքերս նետում ծնկներիդ, փորձում եմ նրա թաթերի ուժը ցույց տալ:

-Այդ թաթերով նա ճյուղեր էլ էր կոտրում: Ուժե՛ղ, ազա՛տ, հպա՛րտ… Բայց…

Հիմա շատ եմ լարվել: Ուզում եմ հիշել, թե ինչ ասացի քեզ այդ պահին:

-Բայց մի բան այն չէ,- ավելի շատ եմ լարվել, զգում եմ քեզնից եկող անհանգստությունը: Անմիջապես կուլ տալու նման որսում եմ միտքը.

-Մի թաթը չկա:

Դու արձագանքում ես ամբողջ մարմնով: Այդպես անցյալ կյանքից եկող դողերն են վերապրում:

-Բրդոտ էր, երբ գայլուկ էր:

Ու քո աչքերի մեջ այնքա՜ն բան եմ տեսնում այդ պահին: Ծանր է, չեմ դիմանում: Նորից այտս սեղմում եմ գետնին: Հենց հիմա էլ զգում եմ, թե ոնց էին մատներդ իջնում մազերիս մեջ:

Հիմա տանը՝ բազմոցին նստած, հայելուց շրջված հայացքով շշմել-մնացել եմ: Ինչո՞ւ երբ բոլոր կանայք երազում են քո գրկում կարապի նման գեղեցիկ, ճկուն լինել, ես բրդոտ կենդանու նման կծկվում եմ, փակում իմ շքեղ լինելու կարոտը: Չգիտեմ՝ այդ գազանը ինչ կապ ունի մեզ հետ, քեզ հետ, բայց քո աչքերում մի բան է թողել, որը ես ամեն անգամ կարդում եմ ու ճանաչում:

Արի սկսենք սկզբից ու գոնե այս անգամ ծանոթանանք:

Ժամադրվել էինք բաժանումից հետո: Դու չէիր գալու: Դեռ տեղ չհասած՝ ետդարձի ճիշտ ժամն էի որոշում: Ամեն անգամվա նման՝ մինչև կեսգիշեր: Պայուսակ չունեի թևիցս կախված, որ ճոճվեր ու խանգարեր տեղաշարժվել: Տաբատով բավական հարմար էր վազելը: Վազել-հասել էի ճամփի վերջին: Հիմա փոշոտ կածանից ասֆալտված ճանապարհ կաճի, ու ես ընդամենը հինգ րոպեում կհասնեմ ութհարկանի շենքի մուտքին:

Մինչ երրորդ հարկ բարձրանալը ձեռքս մեխանիկորեն տարա բաճկոնիս գրպանը: Հանեցի փոքր բանալին: Դուռը շատ հեշտ էր բացվում, մնացածը դժվարանում էի շարունակել: Բնակարանը վաղուց չէր շնչում: Ամենուր փոշի էր: Իսկ ես այնքան ազատ ու թեթև հանեցի բաճկոնս, ինչպես դա անում է յուրաքանչյուր կին ի՛ր բնակարանը մտնելուց անմիջապես հետո: Չգիտեմ՝ գիտակցությանս որ հատվածն ինձ հուշեց՝ բաճկոնը դռան կողքի աթոռին չգցել: Փոշոտ է: Մոտեցա լուսամուտին: Տեսարանը վանող էր: Դե, այսպիսի վայրում հեշտ էր բնակարան վարձելը: Ոչ ոք այստեղ ապրել չի ուզում: Մահվան հոտ կա ամեն ստվերի մեջ:

Արդեն խոհանոցում եմ: Կահավորելու հարկ չկար: Տանտերը իրերով է հանձնել բնակարանը: Սառնարանն անջատված է: Անցնում եմ կողքով: Հատակին դրված զամբյուղի մեջ մի քանի նեխած կարտոֆիլ կա: Նոր հասկացա՝ ներսում գարշահոտ է: Նորից մոտեցա, բացեցի պատուհանը: Կիսաձայն խոսեցի ինքս ինձ հետ, որ չխելագարվեմ.

-Վաղուց չես եկել ժամադրության:

Տանը ամեն անգամվա նման ստել չե՛մ ուզում, բայց առանց երկար-բարակ մտածելու պատմում եմ մի բան, ինչ չի եղել: Ստում եմ, հորինում, փախչում իրականությունից. ի՞նչ կարևոր է, թե ոնց եմ անում: Մաքառում եմ, ընդամենը առաջ քայլելու համար ճանապարհ բացում: Իսկ երբ բոլորը քնում են, երբ մեր հարբեցող հարևանը, աստիճանները հատուկ դոփելով, ցնցում է գիշերվա անդորրը, ես՝ ոտքի վրա, ընդամենը մի շապիկով, շրջում եմ տան մեջ՝ փնտրելով, թե ինչ բերեմ:

Այս անգամ հավաքել եմ հին ձեռագրերս, մաշված կիսատաբատս, մանկական լուսանկարներիցս մեկը, մի էջանշան՝ կտորի վրա արված մանրանկարներով, ու սիրելի գավաթս՝ ունկը կոտրված: Հանում եմ պայուսակի միջից ու լուռ շարում սեղանին դրված մյուս իրերի կողքին: Այստեղ քո տնային հագուստն է, օծանելիքի կիսատ շիշը, փոքր, խունացած սրբիչ, ռուս դասականների լավագույն պատմվածքներից մի ժողովածու ու… գավաթ: Աչքերիցս հեղեղ է թափվում իմ բերած գավաթը քոնի կողքին դնելիս: Երկուսի մեջ էլ տաք ըմպելիք լիներ՝ ցանկացած, կարևոր չէ, թե ինչ, թո՛ղ քո ուզածը, սիրածը լիներ, գոլորշի արձակող ու քաղցր, միայն թե դեմ դիմաց նստած լինեինք:

Աչքերիդ գույնը լավ եմ հիշում, բայց մոռանում եմ գծագրությունը: Հայելուն մոտենալով՝ երեխայի նման տրորելով մաքրեցի աչքերս: Հիմա կհասկանամ, թե որքան ժամանակ է անցել. տեսնեմ՝ որքա՞ն եմ փոխվել վերջին հանդիպումից հետո: Ամբողջ մարմինս, բոլոր դիմագծերս այլայլված ճչում են՝ մի ամբողջ դար է անցել: Ո՞ւր ես ախր… Այդքան ժամանակ չունեմ, ամեն անգամ մտածում եմ՝ էլ գալ չեմ կարող:

Հայելին կլոր է, անկյուններ չունի: Մինչև գալս մտածել էի՝ դու ձանձրացել ես իմ հասարակ տեսքից, շքեղ հարդարվել եմ ու հագնվել այնքան լավ, որքան կարող էր հնարավորություն տալ զգեստապահարանս: Հայելին խլում է իմ ճոճվող ոտնաթաթը՝ սեղմված ալ կարմիր կոշիկի մեջ, սրունքս, սև փեշիցս մի հատված:

Նայում եմ պատուհանից դուրս: Շատ ուշ է արդեն: Այս անգամ սեղանին երկտող եմ թողել, կգաս, կտեսնես ու կհասկանաս՝ կարելի է նաև բառերով շփվել: Մինչև ուշ գիշեր կսպասեմ, հետո շքեղ շպարս կխնայեմ ու ափսոսանքից չեմ լա:

Նորից եմ եկել: Դու սեղանին երկտող ես թողել: Մինչ բացում էի երկծալ թուղթը, ռունգերիս հասավ խոտի բույրն ու հողի համը: Հիշեցի կածանը, գայլին, աչքերիդ մթությունը, մեր սերը: Քո ձեռքերն ինձ պոկում էին հողից, սեղմում, տրորում օրվա աչքի առաջ, իսկ ես միայն քո մաշկն ու հայացքն էի զգում: Թղթի վրա գրվածը կարծես հիշողությանս մեջ թարթվող օրվա շարունակությունը լիներ՝ «Ես էլ եմ կարոտել ու շա՛տ: Կգամ: Էլի կգամ»:

Հասկացա՝ աննորմալի նման համբուրում եմ թուղթը, ուղղում, նորից կարդում ու ավելի շատ կարոտում մորթու նման տաք ու շոյող գոյությունդ:

Յուղը սառել է ափսեի մեջ լցված թանապուրի երեսին: Ես քեզ նամակ եմ գրում՝ երկար ու հանգամանորեն բացատրելով իմ փլվող, անհանգիստ, առանց քեզ չշնչող պատմությունը: Երբեմն-երբեմն հայացքս կտրում եմ թղթից, նայում ճաշի կողմը: Այդպես հոգատար կանայք հետևում են, թե ինչ ախորժակով է ամուսինը ուտում իրենց պատրաստածը: Ես միայն աթոռի դատարկ մեջքն եմ տեսնում, բայց գիրս դրանից ավելի սրտոտ է շարադրվում:

Հիշեցի՝ տանտերը զանգել ու բողոքում էր՝ նախորդ ամսվա վարձը դեռ չենք վճարել: Հիմա հաշվել ու սեղանին եմ դրել թղթադրամները: Պատուհանը բաց եմ թողնելու: Դրա համար ծույլ շարժումով բերեցի, թղթադրամների երեսին դրեցի վաղուց չօգտագործված մոխրամանը: Օտար մարդը կգա, կվերցնի գումարը ու իմ նամակը չի տեսնի: Մատներս ջղաձգվելով պատառոտում են թուղթը: Երեկ լսափողի միջից տանտերը փնթփնթաց.

-Թե ասա՝ չեք օգտագործում տունը, մի վարձեք, ինչքան աննորմալներ կան հիմա:

Ծորակը փակում եմ: Ետ եմ նայում ուսիս վրայով: Մենակ եմ խոհանոցում: Վերջերս չէի կարողացել տան մաքրությամբ այսպես զբաղվել: Երեխաների աղմուկը գալիս է պատշգամբից: Փոքր են, չարաճճի: Հոր հետ խաղալիս միշտ այսպիսի աղմուկ են բարձրացնում: Ճաշից հետո շատ ամանեղեն էր կուտակվել: Լվանում եմ, մտքերս՝ հեռու, խոհանոցից բացակա, աշխարհից կտրված… այնտեղ: Երբ մի քանի անգամ նույն պատճառով փակել էի ծորակն ու ետ նայել, սիրտս արդեն կոկորդիս էր հասել: Թիկունքիս հպվում էին քո ձեռքերը, ականջիս տակ քո ձայնն էր:

Չցանկացա, չզգուշացրի տնեցիներին, որ դուրս եմ գալիս:

Մե՛ր տանն եմ, հատակին չոքած՝ լվանում եմ սալիկները՝ ձեռքով, առանց փայտի օգնության: Միջանցիկ քամուց թիկունքս դողում է: Ձեռքերս անշարժացան: Հայացքս սառեց: Այն ժամանակ էլ աշուն էր: Քամին դեռ զգում եմ, այնքան մոտ եմ զգում, որքան քո ուսի հպումը: Այդ օրվա մեջ այնքան շատ էի զգացել քեզ, որ չզարմացա բացվող դռան շրջանակի մեջ տեսնելիս: Անփույթ, փնթի տեսք ունեի երևի, բայց աչքերիդ մեջ կարդացի՝ քեզ դուր եմ գալիս: Ժամանակն էր քիչ անցել, թե ինչ, չեմ հասկանում, բայց դու ինձ նույն հիացմունքով էիր նայում: Սիրտս ծակեց: Դո՛ւ էիր փոխված: Ուրիշ էիր մի տեսակ, իմը չէիր, ուրիշի՞նն էիր:

-Չես խոսում:

Մատներդ լարված անշարժացան մազերիս մեջ:

-Ի՞նչ խոսեմ:

-Պատմի՛ր:

-Ի՞նչ:

-Գայլի մասին:

Քո ծիծաղն էլ փոխված էր, բայց ավելի ամուր սեղմվեցի քեզ ու ինքս ինձ արդեն հազարերորդ անգամ համոզեցի՝ ինձ այսպես ավելի ես դուր գալիս, ավելի շատ եմ սիրում քո այս նոր մարմինը:

-Դրան հնարել ես, այս մեծ գլխիցդ ես հանել: Բայց այդպիսի բան եղել է, պարզապես դու դրա մասին իմանալ չէիր կարող, դրա համար եմ ասում՝ հնարել ես:

Այդ երեկոյի մեջ առաջին անգամ ճանաչեցի քեզ: Նայում էիր աչքերիս: Դո՛ւ էիր:

-Չե՛մ հնարել, տեսել եմ:

Երբ դուրս գնացիր, ու ես երեսս շրջեցի քո հայացքից, մեկն ականջիս փսփսաց. ՙԷլ չի գա՚: Նայեցի հայելուն: Եթե ծեր կին դառնամ, հենց այսպես կնստեմ թախտին, ոտքերս կդարսեմ կուչ եկած մարմնիս տակ, կփաթաթվեմ բրդյա ծածկոցով ու կնայեմ, չեմ ճանաչի արտացոլանքս: Շուրջս կպտտվեն ինձ սիրող մարդիկ, ու ես ամեն անգամ լարված կմտածեմ՝ նրանցից ում եմ ավելի շատ սիրում:

Արդեն մեկ տարի է՝ գալիս ու գնում եմ նույն կարգով: Մի անգամ կենդանու փոքրիկ թաթերի հետք կար փոշոտ հատակին: Երկու անգամ երկտող գտա՝ սառը, չշնչող, ոչինչ չարտահայտող բառերի կույտ, հետո՝ միայն երեսիս պայթող բացակայությունդ: Տնից հրաժարվել չեմ կարող: Մի տեղ է պետք, ուր պահեմ քեզանից մնացած իրերը: Գամ նստեմ ու հիշեմ քեզ:

Հիմա քեզ չեմ սիրում, բայց պատեր են պետք, ուր թաքցնեմ քո հագուստը, գրքերը, նամակները, քո երեխային:

 

Անդին 6, 2016

Share

Կարծիքներ

կարծիք