Կանաչ փեղկերով ճերմակ տունը

Հեղինակ:

12910901_10206186538482306_249756487_n-330x473Զեհրա ձեռքին կռնակովը քիթը սրբեց, բացխփեց աչքերը, որոնք կարմրեր և ջրոտեր էին սոխէն:

-Գնա գլխուդ քուրջը կապէ,- ըսաւ Հաթճէին:

-Կը տաքնամ կոր, մօրաք:

-Ի՞նչ ընենք: Ասանկ տեղ ապրող քու տարիքդ աղջիկ մը շատ աղուոր երեւալու չէ: Ա՛լ երէկուան պեպեքը չես: Գնա կապէ:

Հաթճէ ծամածռութիւն մը ըրաւ, աչք մը նետեց մշուշոտ սրահին, մօրաքրոջը վրայէն ցատկելով վեր ելաւ տախտակէ սանդուխէն: Զեհրա ուղիղ անկիւն մը կազմելու չափ հակած՝ աստիճաններէն մէկուն վրայ խորովող սոխրածը կը խառնէր փայտէ դգալով մը, որուն կոթը կոտրեր էր:

-Ախճի Հաթճէ, մեծ մօրդ ալ մէյ մը նայէ քանի վեր կ’երթաս:

Ու ինքն իրեն աւելցուց.

-Շատ չեմ հաւնիր կոր վիճակին:

Հառաչանք մը արձակեց, դուրս եկաւ այն նեղ խցիկէն պահուըտած էր վերնայարկ առաջնորդող սանդուխը: Վերսկսաւ սոխ ջարդել պատուհանին առջեւը զետեղուած զանգուածեղ սեղանին վրայ:

-Ո՜րքան հոտեցուցիր, ապլա,- ձայնեց վարպեդ Օսման: Սա սոխրածը չէի՞ր կրնար ուրիշ տեղ տապկել:

-Հօրդ խոհանոցը ասանկ հոտ կը շնչե՞ս, վարպե՛տ:

Պահրի Րէիսն էր: Մարդ չէր կրնար, վարպետ Օսմանը անգամ չէր կրնար սրդողիլ կամ տրտռալ Պահրի Րէիսին: Ամէն ոք գիտէր և ամէն ոք կ’ընդունէր, թէ Պահրի Րէիս բացառաբար մտածածը՝ ամբողջ մտածածը, զգացածը՝ միայն զգացածը կ’ըսէր ու կ’ընէր: Ու անկէ դուրս երկինքի և ջուրի աստուածներն իսկ կարող չէին ծռելու Պահրի Րէիսին արծիւի քիթը, կամ խոնարհեցնելու շեշտակի նայուածքը, ուր ալիքներ կը պարէին:

-Ձգէ հոտոտենք գոնէ,- յարեց ժպտելով:

-Հրամեցէք,- ըսաւ Զեհրա:

-Անուշ, ապլա, անուշ:

Զեհրա քիթը քաշեց, լաչակին մէջ խոթեց սեւ մազի խուրձ մը, որ արցունքոտ աչքին վրայ էր ինկեր, ջարդած սոխը միսին վրայ թափեց, սկսաւ շաղուել:

Պահրի Րէիս ծխածոտի մետաղեայ տուփը մատնեմատերուն և ճկոյթներուն վրայ դրած, գլանիկ մը փաթթելով մոտեցաւ Վանկելին, որուն դէմքին մէկ քառորդ մասը և մէկ աչքը կորսուած էին վիրակապի մը ետին: Վանկել տուն կուտար Ստեֆոյին.

-«…Հինգշաբթի առաւօտ, դարձեալ թոյլ չտուիք…»:

Ստեֆօ ճշդեց.

-«…Հինգշաբթի առաւօտ, երբ շինութեան գլուխ եկանք գործի ժամուն, դարձեալ թոյլ չտուիք…»:

-«…Չտուիք, որ գործի սկսէինք…»:

-«Որ մեր գործը շարունակէինք…»:

-«…կէինք, հակառակ ձեր պարտքին…»:

-«Հակառակ որ…» նորէն ճշդենք հոս՝ «հակառակ որ 450 ոսկի կը պարտիք մեզի…»:

-Բողոքագի՞րը կը գրէք կոր Հիքմեթ պէյին,(-) ըսաւ Պահրի Րէիս:

-Այո, Րէիս:

-Ասանկ մի՛ գրէք:

-Ի՞նչպէս:

-Զատ-զատ գրեցէք: Հոգ չէ, նոյնը թող ըլլայ, բայց երկու հատ, մէյմէկ ստորագրութեամբ:

-Ինչո՞ւ, Պահրի Րէիս:

-Աւելի լաւ է: Երկուքի՞դ 450 կը պարտի:

-Այո. 250 ինծի, 200 Վանկելին:

-Բժիշկի, դեղի դրամը մէ՞ջն է:

-Ոչ, ան զատ:

-Ան ինչո՞ւ չէք ուզեր:

Վանկել զզուանքի ծամածռութիւն մը ըրաւ:

-Վազ անցայ, Պահրի Րէիս, թող աշխատանքիս փոխարէնը տայ, վազ անցայ բժիշկի, դեղի հատուցումէն:

Պահրի Րէիս պռստեց յօնքերը.

-Ապուշի խօսք: Այդ շինութեան աշխատած ատենդ չէ՞, որ վիրաւորուեցար:

-Այո, բայց…

-Ամբողջ խնդիրը ատկէ չելա՞ւ արդէն: Մարդուն հացին կարագ պիտի քսես: Առնելիքէդ ալ հրաժարէ ուրեմն:

-Ի՞նչպէս ընենք հապա:

Պահրի Րէիս գլանիկ մը եւս փաթթել սկսաւ:

-Վանկել, մանչս, արդէն քեզի ո՞վ ըսաւ, որ վաղը անպայման պիտի առնես դրամդ: Բայց քանի որ իրաւունքդ կը պահանջէս, պահանջէ ամբո՛ղջ իրաւունքդ: Եթէ կարենաս շահիլ, ամբողջը շահէ: Պիտի կորսնցնես եթէ, արդէն տարբերութիւն չ՛ըներ:

Աթոռ մը քաշեց յանկարծ ոգեւորուած, ծխախոտի տուփը դրաւ սեղանին վրայ:

-Կարդա՛ նայիմ սա գրածդ,- ըսաւ քասքեթը ճակտէն վեր հրելով: Ալի՛, երեք թէյ:

-Մենք խմեցինք, Պահրի Րէիս:

-Մէյմէկ հատ եւս խմեցէք:

Զեհրային մատները ջղաձգօրէն գոցուեցան միսէ խմորին վրայ: Ակռաներուն մէջէն ձայնեց.

-Ալի, չե՞ս իմանար:

Աշկերտը բաժնուեցաւ սեղանէն, ուր նարտի մը շուրջ գրաւի բռնուողներ կային: Զեհրա տակաւին կը շարունակէր շաղուել միսը ջղայնոտ շարժումներով: Մէկ աչքը Ալիին էր:

Հիմա անծանօթ յաճախորդ մըն էր մտած ներս: Մաքուր հագուած, որոշ չափով վայելուչ յաճախորդ մը: Ակնարկ մը պտտցուց սրճարանին մէջ, անշշուկ նստաւ դրան քով և սկսաւ հանել ձեռնոցները:

-Կը քնանայ կոր,- ըսաւ Հաթճէ:- Նոր յաճախորդ կայ:

Զեհրա նորէն աշկերտին նայեցաւ: Ալի դեռ չէր յանձնած երեք թէյը: Հաթճէ, առանց սպասելու Ալիին, մօտեցաւ:

-Թէյ կա՞յ,- հարցուց նորեկը քաղցրօրէն:

Զեհրա անմիջապէս ձայնեց.

-Ալի, աղուոր թէյ մը:

Հաթճէ տակաւին կը նայէր յաճախորդին, որ իրեն կը նայէր:

-Մեծ մայրիկդ ինտո՞ր է:

-Կը քնանայ կոր ըսի:

-Չիմացայ:

Նորեկը քիչ մը զարմանքով, քիչ մը օտարութեամբ դիտեց խորշին մէջ բռնկող փրիմուսը, որուն ֆշշոցը կը ծածկէր սրահին ժխորը, նաւաստիի լապտերը, որ պատէն էր կախուած ձկնորսի մոմլաթէ բաճկոններու և քարիտես որսալու յատուկ մաղի մը մէջտեղ: Ակնարկը կանգ առաւ ռադիոյի մը վրայ, որ խցիկին պատին բռնուած, խելօքիկ նստած էր լաթէ պահպանակի մը մէջ: Յետոյ գնաց աղջկան հետաքրքիր աչքերուն՝ իրեն չափ զարմացած, ժպտեցաւ անոնց, հետեւեցաւ վառարանին գինով խողովակներուն, որոնք լեռ-ձոր սողոսկելով դուրս կ’ելլէին դրան կոտրած ապակիէն: Զբօսաշրջիկի մը հետաքրքրութեամբը ականջ տուաւ շինութեան բանուորներուն քրդերէն խոսակցութեան:

-Ի՜նչքան աղմուկ կ’ընեն կոր,- մրմնջեց Հաթճէ նեղացած:

-Վարպետ Օսմանին գործն է շատը: Հոն նայէ, քսան հոգի հաւաքած է գլուխը, կարդացածէն աւելի ի՛նք կը խօսի: Կուսակցութեան մէջ մտնելէն ի վեր…

Սոխերը յանկարծ ճզալ սկսան: Զեհրա խցիկէն ներս վազեց, քիչ մը օդ տուաւ փրիմուսէն դուրս, վերադարձաւ սրահ:

-Սոխրածը պիտի այրի,- ըսաւ Հաթճէ երազկոտ:

-Վար առնեմ հիմա: Մահմուտը ինչո՞ւ ուշացաւ:

Մռայլ ակնարկ մը նետեց պղտոր ապակիէն դուրս, դէպի ծովը, որ սեւ էր մութին մէջ. ինք գիտէ՛ր թէ սպիտակ փրփուրներ կ’եռացնէին զայն:

-Ուշացաւ, կրկնեց թեթեւ սարսուռով մը:

Միտքը հիմա ամուսինին էր գացած: Միօրինակ կը շաղուէր միսը, թէեւ շաղուելու պէտք չունէր ա՛լ: Հաթճէին ալ աչքը կը պաղէր: Բայց ան ծովուն չէր նայէր: Ոչ մէկ տեղ կը նայէր: Անոր նայած բանը ուրիշը չէր տեսներ մերկ աչքով:

-Մօրա՛ք…

Զեհրայի դէմքը խորշոմներով էր ծածկուած:

-Մօրա՛ք…

Արթնցաւ, աղջկան նայեցաւ:

-Է ըսէ՛:

-Մօրաք, վերը անտառին մէջ, մայրիներուն մէջտեղը կանաչ փեղկերով ճերմակ տուն մը կայ, ուր է…

-Հըըը՞…

-Ուր է ես կը մարիմ այն տունին համար…

-Էէէ՞…

Հաթճէ կէս րոպէ երազկոտ մնաց:

-Ոչի՛նչ,- ըսաւ:

Զեհրա չանդրադարձաւ անգամ, թէ պատասխան չէր ստացած: Շաղուած միսը ափերուն մէջ կը կլորցնէր և պնակին մէջ կը շարէր հիմա:

-Ինչո՞ւ այսչափ ուշացաւ այս մարդը:

-Ո՞ր մարդը:

-Մահմուտը:

Պահ մը սահեցաւ: Հաթճէ մրմնջեց մտազբաղ.

-Ո՜վ գիտե… Քանի՞ կ’ընէ արդեօք:

-Ի՞նչ ըսիր:

-Այն տունը քանի՞ ոսկի կ’ընէ:

-Ո՞ր տունը:

-Կանաչ փեղկերով ճերմակ տունը:

-Ես ի՞նչ գիտնամ:

Րոպէ մը ետքը գլուխը վերցուց:

-Խենթ խօսքեր կ’ընես, աղջիկ: Ինծի ի՛նչ, քեզի ի՛նչ:

Հաթճէ ցուցամատը գլխաշորին եզերքէն խոթեց, խոպոպ մը քաշեց դուրս, սկսաւ խաղալ հետը:

-Գիտե՞ս, մօրաք, այս առտու…

Զեհրա հետզհետէ աւելի արագ կը կլորցնէր միսը:

-Քազինոյին առջեւէն անցած ատենս… Գիտե՞ս ինչ միտքս ինկաւ…

Զեհրա յօնքերը վերցուցած, անհամբեր վիճակ մը ունէր. մէկ աչքը՝ սրճեփի օճախին առջեւ կեցող աշկերտին էր միշտ:

-Գիտե՞ս, երբեմն, պտտած ատենս կը մտածեմ, մօրաք… Անանկ միտքս կուգայ, ըսեմ ըսի քեզի… թէեւ վրաս պիտի խնդաս դուն…

Ուսերը թօթուեց. անկարող էր փորը պահելու ըսելիքը:

-Յաճախորդներէն մէկը դրամապանակը ձգած ըլլար ըսի, գիշերը, մեկնած ատեն…

Ափերը դէպի երկինք բացած՝ վրան կը նայէր, կարծես արդէն հոն էին դրամատոմսերը:

-Մէջը յիսուննոցներ, հարիւրնոցներ… Չէ՛, հազարնոցներ… Հազարնոց կայ, անանկ չէ՞, մօրաք: Հազարանոցներ որ շատ ըլլայ… Բայց չի՞ կրնար ըլլալ, մօրաք, ըսէ, չի՞ կրնար, սա բամպակի վաճառականը, Հիքմե՞թ պէյ է, վիլլա շինել կուտայ կոր ուր է ծովեզերքը, չի՞ կրնար դրամապանակը ձգել արկածով. ամէն օր շինութեան կ’այցելէ: Ըսէ՛, չ’ը՞լլար, հէ՞, չի՞ կրնար ըլլալ… Երեսուն հատ… Չէ՛, յիսո՛ւն… Կամ հարիւր հատ չի՞ կրնար ըլլալ, մի՛ խնդար, վնաս չունի, թող յիսուն հատ ըլլայ կամ երեսուն հատ ըլլայ հազարնոց…

-Ի՞նչ կ’ընէիր:

Հաթճէ շուարած մնաց: Չէր գիտեր: Այնքան շատ բան ունէր ընել ուզած, որ ոչ մէկը միտքը կուգար: Առանձին էր մնացած երազներու խճողումի մը մէջտեղը: Միակ լաստ մը ինկաւ ձեռքին տակ:

-Կանաչ փեղկերով ճերմակ տունը կ’առնէի,- գոչեց հապճեպով, վախնալով, որ ան ալ խոյս կուտար միտքէն:

Զեհրա տխուր քմծիծաղ մը ունեցաւ:

-Մեծ մօրդ բան մը չէի՞ր ըներ:

Հաթճէ ափիբերան էր, զարմացած, թէ ինչպէ՞ս ատիկա չէր խորհած ամէն բանէ առաջ:

-Այսօր չեմ հաւնիր կոր վիճակին,- կը մրմնջէր Զեհրա:

-Մօրաք, ատիկա ըսելու ի՞նչ պէտք կայ, հա՛րկաւ ամէնէն առաջ բրոֆեսէօրներ կը բերէի… Կեցի՛ր, օդանաւ մը գնելուս պէս Փարիզ կը տանէի դարմանելու… Հոն անա՛նկ աժան է եղեր մուշտակը, մօրաք…

Զեհրա հառաչեց:

-Ի՜նչ օգուտ, ա՛լ այս վիճակին հասնելէն ետք…

-Պարապ խօսքեր կ’ըսենք կոր, աղջիկ: Պարոնին գաւաթը առ, այս Ալին բոլորովին ապուշցած է այս իրիկուն: Չեմ ուզեր կոր չախել…

Հաթճէ մօտեցաւ անծանօթին, վերցուց պարապ գաւաթը, մինչ լուսարձակը կ’աւլէր արճարանին պղտոր ապակիները:

-Այս շոգենաւը վե՞ր կ’երթայ թէ վար, օրիորդ:

Հաթճէին սիրտը բաբախեց ուժգին: Ամէն օր այս շեշտով օրիորդ չէին կանչէր զինք այդ ձկնորսի սրճարանին մէջ:

-Վեր,- մրմնջեց:- Հինգ վայրկեան ետք կուգայ Կամուրջ գացողը:

-Շնորհակալ եմ: Ի՞նչ է պարտքս:

-Տասնըհինգ:

Քսանըհինգնոց մը դրաւ անծանօթը սեղանին վրայ, վերարկուին օձիքը վերցուց:

-Մնաք բարով,- ըսաւ:

Հաթճէ քսանըհինգնոցին հետ խաղալով մօրաքրոջը քով վերադարձաւ: Զեհրային աչքը դուրսն էր՝ նաւամատոյցը:

-Եօթը երեսունըհինգը չէ՞ ասիկա:

-Հը՛: Քսանըհինգ ղուրուշ տուաւ, մօրաք:

-Ըսել է եօթուկէսը անցաւ: Արդեօք ինչո՞ւ այսչափ ուշացաւ:

-Տասը ղուրուշ աւելի ձգեց մարդը:

Զեհրա հառաչեց, քիչ մը արգահատական.

-Տասը ղուրուշին խօ՞սքը կ’ընես, աղջիկս: Ունեցողին համար տասը ղուրուշը ի՞նչ է որ: Տասը ղուրո՜ւշ… Մահմուտին պէս, տասը ղուրուշի համար տասը ժամ ալիքներուն դէմ պիտի մաքառիս, որ յարգը գիտնաս: Շատ ուշացաւ սակայն: Շնորհքով կասկածիլ սկսայ ա՛լ:

Հաթճէ դեղնած, բորոտ հայելիին մէջ դիտեց մազերը պարտկող անճոռնի գլխաշորը, դէպի պատուհան յառաջացաւ մրմնջելով.

-Հա՛րկաւ, տասը ղուրուշը ի՞նչ արժէք ունի: Մէկ գաւաթ ջուրի դրամ է:

Եւ առաջին անգամ ըլլալով ամչցաւ, որ ա՜յնքան արժէք ընծայած էր միշտ տասը ղուրուշներու:

Ճակատը դրաւ սառած ապակիին, դիտեց նաւը որ, կայծոռիկներ հագած, կը սահէր բացէն դէպի Մեծ Կղզի:

Ձեռքը ինքնաբերաբար գնաց գլխուն, լաթը յամրօրէն քաշեց վար՝ դէպի ծոծրակը: Մատներովը սանտրեց մազերը, որոնցմէ խոպոպներ թափեցան ճակտին վրայ, փոխեցին դէմքը:

Անդին 3, 2016

Share

Կարծիքներ

կարծիք