Մանրապատումներ

Հեղինակ:

Լուսանկա

Մեղա, մեղա

Մեղա ինձ, Տեր, սայթաքեցի նորից, նորից կրակը մտա առանց շապիկ ու առանց խիղճ, ու պտտվեց և գլուխը իմ, և թե նրա: Մեղա, մեղա: Ես մոռացա, որ իմ ձեռքում գավազան է, որ իմ ճամփին ու իմ դիմաց նույնպես մարդ է, սովորական, երկու ձեռքով, նույնքան ոտքով, մի մարդ արի: Ու շատ արի, այնքան արի ու այնքան քաջ, որ նա նույնպես չվախեցավ կրակը մտնել: Մինչդեռ այնտեղ շատ ցավոտ է, շատ ավելի, քան թե կտրեն ու շպրտեն  զույգ ձեռքերը: Խաղաթղթերդ բաց, պիղծ սատանա: Խոստացել ես, խաղաթղթերդ բաց: Ասա նրան, ասա ճիշտը, թող տապակվի քեզնից էլ շատ, թող վարակվի արյան տենդով, թող իմանա թացը չորից ինչպես ջոկել: Թեև գիտի, կասկածում է, մթության մեջ խարխափում է, ձեռքը օդում շոշափում է… ու չի գտնում այն, ինչ պետք է: Կամ գտնում է, չի հավատում: Ամոթ և քեզ, սատանա կին, «մեղա մեղա»-ն քեզ չի փրկի: էությունդ անիծյալ է, սարդոստայնդ՝ գազարագույն, խեղճ ճանճերը մոլորվում են, լույս են փնտրում, թակարդն ընկնում: Ու այնտեղից դուրս են գալիս միշտ առանց սիրտ, երկու ձեռքով, երկու ոտքով, բայց առանց սիրտ ու առանց սեր: Սերը նրանց քո սրվակում թաքուն պահած բորբոսնում է: Նրանց սերը կերակրում է քո բնույթը, առանց դրա դու չես կարող, առանց դրա դու կսատկես, շունչդ կտաս քո տիրոջը՝ սատանային: Մեղա, մեղա, էլ ինչ մեղա, ամեն, ամեն վատթար արարք ամբարվել է քո պատերում: Նա ի՞նչ անի. շվար կանգնած անիծում է իր սև բախտը ու նաև քեզ, սատանային քո մեջ նստած, իր ձեռքերը, իր մտքերը… անիծո՞ւմ է: Բնավ, բնավ: Նա անիծել թե իմանար, հիմա գետինը կպատռվեր, քեզ կուլ կտար՝ ախ չէր անի: Նա շվար է, դու տխմար ես, նա թախծում է, դու հիվանդ ես… հավանաբար ես հիվանդ եմ: Մեղա, մեղա: Հիվանդները մեղավոր չեն: Հիվանդներին չեն էլ դատում: Այո, այո, համաձայն եմ, այդ օրենքը իմ սրտով է:

 

Վերքս բաց է

Սիրտս ծակ է, մաշկս՝ բարակ, վերքս բաց է, գլուխս՝ դատարկ: Մտքեր չկան, չկան հույզեր, չկան սերեր, ու չկա ջուր, մի կաթիլ ջուր, միայն աղ կա, մի մեծ պարկ աղ, խոշոր քայլեր, մանր մարդիկ ու բորբոսնած ձի: Ամեն ինչ նոր, մաքուր էջից, կսկսեմ ես, միայն թե ե՞րբ: Երբ վերջանան նախորդ գրքի տառերը բոլոր… հօդս ցնդեն անվերադարձ մտքերը խեղճ ու մոլորված: Վերքս, վերքս դեռ բաց է, դեռ չի փակվում ոչ մի գնով, դեռ այստեղ ես, դեռ կանգնած ես ու դեռ շնչում-արտաշնչում ես ծոծրակիս: Հետ առ ձեռքդ, ուսս սառն է, դու կմրսես, շներ, հաչեք, հաչեք երկար ու միալար, հաչեք, որ զգամ՝ դեռ շնչում ենք, հուսահատվում, ընկնում-կանգնում, հո չե՜նք հաչում լուսնի վրա, հո չե՜նք հաչում… Միանձնուհին այդ տառապյալ չի էլ տեսնում՝ վերքս բաց է, անձրևն՝ աղի, աղի, աղի, աղիողորմ, աղուտարած ու աղաբեկ: Ես հոգնեցի, քեզ հոգնեցրի, նրանք էլ՝ ինձ… Թատրոնն այս փուչ ոչ մի կերպ չի ավարտվում, տոմսերը դեռ վաճառվում են, հանդիսատեսը՝ վրա տալիս, հերթ չտալով… Այդ ո՞ւմ, այդ ո՞ւմ սիրտն է ծակ, մաշկը՝ բարակ, վերքը՝ բաց, գլուխը՝ դատարկ։ Գլո՞ւխը… իսկ ի՞նչ է դա… ֆիլինգ կարոտած:

 

Մեղավորը միշտ անձրևն է

Ես փորձում եմ, հավատում եմ, չեմ ընկճվում, դեռ կանգուն եմ, դու հեռու ես, բայց շնչում ես, հաստատ գիտեմ՝ դեռ շնչում ես, անձրևում է, քամին ոռնում, մոլեգնում է, կրակ չկա, բայց կայծը կար, կրակ չդարձավ, մեղավորը միշտ անձրևն է, նա մաքրում է պատրանքները, սրբում-տանում սին հույսերը: Մենք տարբեր ենք, նախամարդ ես, ես՝ տեխնոկրատ, դու՝ քրիստոնյա, ես՝ հեթանոս, քո ձեռքերով հենց քանդվեցին տաճարները իմ կարկառուն: Քո աստվածը մոխիր թողեց իմ կուռքերից ամենազոր: Բայց դեռ ուշ չէ, հին աստվածներն անկենդան չեն, չես վերացնի մեզ քո գրչով, լացուկոծով, չեն վերանա, բայց չեն ապրի, չեն հեռանա, մոտ էլ չեն գա ու կդառնան անհայտներով հավասարում: Ես՝ բազմաստված ու կրակապաշտ, դու՝ միածին աստվածածին որդու հույսին: Մեղավորը միշտ անձրևն է, նա մաքրում է հիշողությունն իմ ուսերից, իմ վարսերից ու շուրթերից, ու մարմինս շիփ-շիտակ է կրակի առաջ, պատրաստ վառվել ու մոխրանալ առանց հույզի մի նշույլի: Երկմտում ես, չես մոտենում մեր կրակին ամենակուլ: Պատեպատ ես տալիս միտքդ նորեն, բայց տերը քո չի ուղղորդում, նա քեզանից, վերջ, հոգնել է, ձանձրացել է՝ մահկանացու, սովորական, երկու ձեռքով, երկու ոտքով: Իսկ ես կավ չեմ, ես թրծողն եմ համայն կավը երկրագնդի: Վառարանն եմ, բերեք-փորձենք զորությունը ձեր բազուկի, նախամարդ ես քեզ համարում, բայց չգիտես՝ քո աստվածը քարանձավից շատ հեռու է: Դու ապրում ես իմ խաղի մեջ, իմ օրենքով ու իմ բնում, տաքուկ բնում հեթանոսի: Բարի գիշեր մոլորյալիդ, բարի գիշեր, հազար բարի, հազար աստված ու հազար սեր: Օրոր կասեն կրակները իրենց լեզվով հազարածայր, օրոր կերգի և անձրևը՝ մեղավորը այս ամենի:

 

Դուռը, որը չուներ ակնիկ

Արագացրու, շուտ բաց արա, գուցե նա է, ում սպասում ես, ով եկել է հեռու հեռվից, ով անցել է աշխարհներով վիշապների, ով հաղթել է ժամանակին, նա, հենց նա է, ով բերել է ազատություն, ինչի շունչը քո դարավոր երազանքն է, ինչի մասին իղձերդ մութ միշտ լռել են, համարել են անկարելի: Հիմա եկել, դռան առաջ մեղմ կանգնել է ու թակում է, թակում դանդաղ, անլսելի, անսպասելի բառակույտով, անհնարին համեղ ու թաց, նա թակում է՝ առանց ցավի ու հարցերի, խիստ բնական, հարազատի նման սիրով ու կարոտով: Նա, հենց նա է, չեմ կասկածում, ես անվախ եմ, այո, այո, ես անվախ եմ հիմա դարձել, քանզի նա է դուռս թակում, եկել է նա խորը քնից ինձ հանելու, հագցնելու սիրուն շորեր, որ ծնկներս չթաքնվեն յոթ շերտի տակ: Դուռը հաստ է, դուռը՝ պողպատ ու ժանգոտած, դուռը՝ հազար փական վրան, ես հրում եմ մթության մեջ՝ հավատալով, որ այն կողմում, օվկիանոսի այն մյուս ափից եկավ-հասավ այն միակը՝ նա, ով ուներ բանալիներ: Ես հրում եմ հանպատրաստից՝ լոկ հավատիս վստահելով, առանց գրավ ու երաշխիք:

Ու ներս մտավ, ու ավերեց, ու հեռացավ… ասպետը այս ինքնակոչ էր, առանց մեդալ կամ խղճի խայթի: Մեղավոր չէ, նա չգիտեր՝ ուր է մտնում հողոտ ոտքով, սա տաճար չէ՝ մտածեց նա, ու մոլեգնեց կիրքը ստորին ու բարբարոս: Սիրուն շորով, ծնկներս բաց՝ ես մնացի քամուն ընդդեմ, հանդիպակաց մրրիկներն ինձ անտեսեցին, բարի էին, բայց մթագնեց ամպը նորից, նորից-նորից ինձ հիշեցրեց կարևորը՝ դուռը մի բաց, թե չգիտես՝ ով է թակում: Դասն առաջին իմ մանկության ես այդպես էլ չսերտեցի, դռան վրա ես այդ անտեր ակնիկը չդրեցի: Երբ մեծանամ, թե մեծանամ, պիտի ուղղեմ սխալն առաջին, պիտի տնտղեմ՝ ով է թակում, հետո բանամ: Խոստանում եմ՝ կմեծանամ…

 

Ենթադրում եմ՝ երջանիկ ես

Համոզված չեմ, կասկածում եմ, չեմ հավատում իմ աչքերին, չեմ էլ փորձում քեզ վերլուծել. թիթեռնիկ ես, գունավոր ես, խելքահան ես անում հիմա, նորից-նորից դու եկել ես, փեշդ փռել, պինդ նստել ես, ինչ ես ուզում, եկել ես, որ ինչս տանես, ոչինչ չկա, պատերազմի հետևանքով այրվեց-գնաց, ավերակներ, մի կույտ փոշի, մի պտղունց լաց ու մի ստոր քաղց, որը քեզնով չի հագենում: Դու իմը չես, բայց եղել ես, ոչ, չես եղել, շփոթվել ես, շփոթում ես և ինձ հիմա՝ կարկամելով բառեր դանդաղ սահեցնելով քո բերանից, եկ չխոսենք, եկ էլ երբեք մենք չխոսենք, բառեր ընտրել ես չգիտեմ, դու՝ առավել, տաքարյուն ես, բառն ասացիր՝ էլ տերը չես, տերը ես եմ դառնում նրա, ինձ է խոցում, արյունոտում, իմ արյունից, տաք արյունից դու պիտի որ երջանկության զգացում ապրես, այդպես էր միշտ, դարեր ի վեր, ու մի փախցրու քո հայացքը, ես հո գիտեմ՝ երջանիկ ես, ես կամ, չկամ, կամ ու չկամ, կարևոր չէ վաղուց արդեն, կարևոր չէ և ինձ համար: Երջանիկ ես, ահա և վերջ, խնձոր ընկավ մութ երկնքից, երեք խնձոր՝ երեքն էլ քեզ, անհուն սպասում՝ բոլորը քեզ, անսահման կիրք՝ քոնն է կրկին, անվերջ, անմահ մի պատմություն՝ ավազացած քո ժպիտում, որը, ավաղ, ինձ չի ուղղված:

 

Աստված չկա, եթե լիներ, կին կլիներ

Երբ ես կարծեցի, որ գրող եմ, ուզեցի գրել իմ կյանքի ծիրանագույն կեսի մասին, իմ ծիրանագույն արշալույսի ու ոչ պակաս ծիրանագույն մայրամուտի մասին, ես երազեցի նկարել բառերով քեզ, քո մատները՝ իմ համարը հավաքելիս, ես պատրաստվեցի քո հարսանիքին՝ սպիտակ երկար քողով, բարձրաշխարհիկ հյուրերով, ազնվազարմ խմիչքներով ու երկար-անշունչ կենացներով, ես ուզեցի գրել այն մասին, որ Աստված անպայման կին է, քանզի միայն կինը կրնա կրկնել սխալները տարիներ շարունակ լոկ այն պատճառով, որ սիրտը դա է ուզում, քանզի միայն կինը կրնա նման ցավ պատճառել ու լինել անհողդողդ, լինել անտարբեր ու անմասն այն կսկիծին, որն համակեց ինձ՝ նվաստիս, լոկ այն պատճառով, որ սիրտս կնոջ ձեռքերումն ալ է: Երբ կարծեցի, որ գրող եմ, ես  փորձեցի վեր կանգնել մարդկային ստոր կրքերից ու վերևից նայել քեզ՝ մերկ ու անսփոփ, անպաշտպան ու անաստված, անալկոհոլ ու անկիրք էակ: Ի՞նչ գրեմ ես քո մասին: Կարծեցի, որ պոետ եմ ես, պիտի գրեմ և քո մասին, և քո անխելք, անչափահաս սիրո մասին, դեպի երկինքն ամպագոռգոռ պարզած ձեռքեր, և կամ մտքեր՝ վտիտ ու դողդոջուն, սիրիր հիմա ու հենց հիմա: Վաղը երբեք էլ չի գալու, երբեք, երբեք չի նստելու քո թարթիչին, չի վառելու արշալույսներ, հիմա սիրիր, հիմա ներիր, հիմա վերցրու ու սլացիր աղջամուղջից այն կողմ, շատ վեր, շատ մութ մի դիտակետ: Ես կարծեցի, որ գրող եմ, ես կարծեցի, որ կգրեմ, կարծեցի ու սխալվեցի, իրականում քեզնով անսփոփ ու անիմաստ տառապողի մեկն եմ ես էլ, քեզնով շնչող, քեզնով թաղվող, քեզնից սնված, չսնուցված ու կիսամեռ, քեզնից հեռու, քեզ պես անմարդ ու քո շողքից փոշիացող հիմար մի մարդ, մի կին, Աստված, քանզի Աստված նույնպես կին էր: Չես հավատում, հապա նայիր…

 

Ամենից դժվարը

Վրա հասավ ամենից դժվարը: Չփախա, խույս չտվեցի ու չկարկամեցի, ու հիմա ծեծում է քամին, հեկեկալով քերթում անձրևը, խփում է կայծակն ու անիծում արևը, բայց ես կանգնած եմ ամուր, ոչ ոք ու ոչինչ չկա, պատսպարվելու ծվեն իսկ չկա, գլխավերևում՝ միայն հպարտության ծածկը, միայն տոնածառի լույսերը՝ հանց խավարում լուսատտիկ: Ամենից դժվարն ընդդիմանալն է, հոսանքին հակառակ լողում են միայն խենթերը, ջրաքամված խելապակասն ափին կանգնած իմ փարոսն է անհաս երազ, ամենից դժվարը հորանջելն է, ամենից դժվարը քեզ ջնջելն է, ամենից դժվարը մոռանալն է, չկա մի հաբ, մի կում ժպիտ, քեզնից բացի, քեզնից հետո ոչինչ չկա… անէություն, անգութ կսկիծ, ցավագին հուշ, անմոռաց դար, ամենից դժվարը ժամանակին հաղթելն է սոսկ, ամենից դժվարը դառն արցունքը կուլ տալն է, պարզվեց, անձայն լալն է, գիտես: Ամենից դժվարը ինձ հաղթելն էր, քեզ սպանելն ու մոխրացնելն է, վերացնել ու թաղել խորը, անհաս փոսում, որ էլ ոչ ոք քեզ չգտնի, ոչ մի ուժ քեզ չհանի սառը շիրիմից ու դեմ տա աչքերիս՝ հանց կենդանի վկան գարնան, սիրո ու զարթոնքի: Ամենից դժվարը ամուր կանգնելն է զույգ ոտքերով մայր հողին, որը սակայն չի ջերմացնում, չի գուրգուրում իր զավակին, հեռացել եմ ես ամենից, էլ չի գգվում երջանկությունն իր ափերով, էլ չի փարվում սառած դեմքիս, չի թոթովում անմիտ խոսքեր՝ մեղմ ու քնքուշ: Ամենից դժվարը մարդ մնալն է համատարած այս սառույցում, ողջակիզված նուրբ զգացումներ, ում էիք պետք: Ոչինչ, ոչինչ էլ չի մնա քեզնից հետո, քեզնից անդին տափաստան է՝ մողեսներով, առնետներով ու բազում այլ սողուններով լի մի կաթսա, որն անհամբեր ինձ է սպասում: Ատամներն է կրճտացնում՝ էլ չես փախչի, իմն ես արդեն, գեղեցկություն անչափ բարի ու նրբություն զգացած հոգի, չես սպրդի: Ամենից դժվարը արդեն բացում է իր դռները անհյուրընկալ սև մահաբեր, գուժում վերջը այս պատմության, դնում սպասված վերջակետը: Վիվա, արդարություն, ազնվություն, միապետը գահընկեց է, ձերն է հերթը, ստանձնիր թագը, դարձիր հաջորդ միապետը… Ամենից դժվարը սովորական մի օր դարձնել է քո ծննդյան օրը: Հիմա արդեն ես դարակից հանել ու փորձարկում եմ իմ նոր զգեստը, գորշ է, անգույն ու ոչ երբեք գազարագույն, հիմա արդեն մոխրագույն է շնչում քամին, մոխրագույն են մտքերը իմ, մոխիր դարձած մի մոխրագույն  մարմին վտիտ, առանց հոգի ու առանց լույս, ձանձրացել ես ու ձանձրացրել ես ինձ արդեն, պատմություն իմ անչափ բարի, բայց անչափ խորթ, արդեն շատ խորթ, անբնական ու անժպիտ…

 

Անդին 7-8, 2015

Share

Կարծիքներ

կարծիք