Նիցշեի տանը

Հեղինակ:

332x498aram-avetis

Երկար էր ճանապարհը դեպի քո տուն, իմ հայր հոգևոր, երկար էր ճանապարհը, և անվերջ էր թվում մարդուն, իմ հայր հոգևոր և իմ միակ մուսա: Ես քեզ էի գալիս ոչ հյուր, այլ իմ տունն է դա: Այդտեղ եմ ես ծնվել, այդտեղ ես դու ստեղծել իմ մարմինը, որը հրաժարվում է իր բոլոր բջիջներից, քանզի տառից եմ ստեղծված ինձ զգում: Իմ մայրը արվեստների թագուհին է և կոչում է իրեն գրականություն: Եվ կոչում է իրեն ինչպես կամենա, այսինքն՝ փիլիսոփայություն: Եվ ես գալիս եմ դեպ քեզ, որ հեռվից սնել ես ինձ քո մտքերով, որոնք երբեմն դառն էին ինձ համար, ինչպես պտուղը, որ դեռ խակ է. քո մտքերը, որոնք ծամելով ես հասնում էի պտուղներին վերի, որոնց քաղցրությունը փոխանցելու համար պիտի նախ և առաջ ամեն օր մեռնելու պատրաստ լինենք, քանզի քաղցր է մահը քնի նման, քանզի քունը արվեստն է մահվան: Քունը ամենօրյա մեր մահն է, և ինչ ես զգում երազների մեջ, եթե ոչ թռիչք, և ինչ է երազը, եթե ոչ խաղաղություն: Իսկ եթե դու, մարդ արարած, քնիդ մեջ տեսիլքներ ես միշտ տեսնում, և եթե քեզ, մարդ արարած, քո իսկ երազն է վախեցնում, արթնացիր, դու դեռ քնելու իրավունք չունես, իսկ մեռնելու՝ առավել ևս: Արթնացիր, ապրել շարունակիր, զարգացրու հոգիդ, և եթե հեռու ապագայում քեզ հոգնած զգաս և հասկանաս, որ արդեն քնել ես ուզում, ուրեմն արդեն կարող ես քեզ մարդ անվանել:

Տարիներս վաղուց շպրտել եմ մի կողմ, նրանք լոկ իմ տողերում են այն հին ապրում, ես հիմա չունեմ տարիք, ես հիմա չեմ սպասում բարիք, ես հիմա չունեմ աշխարհից կարիք, ես գիտեմ ինձ, և սա է աշխարհում բացարձակ երջանկությունը: Ես գիտեմ ինձ որպես մի օվկիանոս և չգիտեմ ձեզ, և օտար է ինձ նույնիսկ ձեր օվկիանոսի կաթիլը մեկ: Չխառնվեք: Չխառնեք: Ես չեմ ուզում ճանաչել ձեզ: Գիտեմ ինձ, և սա է աշխարհում իմ երջանկությունը:

Երկար էր ճանապարհս դեպի քո տուն, իմ հայր հոգևոր: Բայց ես արդեն այստեղ եմ, և քո մտքի տունը անտեր չէ արդեն: Ես այստեղ եմ՝ քո կողքին: Իսկ հիմա քնիր, քնիր իմ ձեռքերի մեջ, և հավերժ քնելուց առաջ հասկացիր, որ երբ աստվածները մեռնում են, գերմարդիկ են աստվածներ դառնում:

 

 

Տեսիլք №13

 

Առնետի մահը ոչ մեկին չի հետաքրքրում, բայց երբ ծորակիցդ ջրի հետ ինչ-որ մազեր են դուրս գալիս, հասկանում ես, որ առնետի մահը կարող է փոխել քո կյանքի պատմությունը:

Առնետի մազ… զարմանում եք դուք և հարցնում ինձ, թե ինչու հենց առնետի: Ես գիտեմ առնետի համը, քանզի ինքս մի ջրամբար եմ, որտեղ շատ հաճախ ինքնասպան է լինում կրծողների այդ ցեղը, և ծորակս խցանվել է, և հասկանալի է, որ ջրամբարը դարձել է ժանտախտի աղբյուր:

Գուցե ձեզ անհայտ է առնետի համը, ես ձեզ հավատում եմ, քանզի առնետը չգիտի իր համը, իսկ ես մարդ եմ, ի դեպ՝ պատերազմի սերունդ, ես հստակ գիտեմ այդ կենդանու համը:

Քանդում եմ ծորակը և շտապելուց ձեռքս վնասում, և արյունս լույս աշխարհ է դուրս գալիս՝ մտածելով, որ այդ լույս աշխարհը մի նոր արյունատար համակարգ է մարմնիցս հեռու: Հետո ձեռքերս լվանում եմ ծորակը մաքրելուց հետո: Ձեռքերս մաքուր են, ձեռքերս կեղտոտ, ձեռքերս ծորակ են, ժանտախտ է հոսում, բերանս փակել եմ ծորակի նման, ձեռքերս են խոսում: Եվ ձեռքերիս շարժումներով ես փորձում եմ բացատրել ու համոզել ինքս ինձ, որ մեկ առնետի մահը ոչինչ է իրականում, բայց կյանք է փոխում և, ահա, փոխեց:

Դե, ծորակները ձեր լեզվի ամուր փակեք, որպեսզի ժանտախտ չհոսի ձեր բերաններից, օ իմ սուրբ դարի կեղծ առաքյալներ:

 

 Ոսկրե անձրև

 

Շատ հաճախ մթին անկյուններից ես լսում եմ քո ձայնը խզված, ձայնը, որը ազդում է իմ հո•ու վրա և այնտեղ թողնում սև հետքեր, և ես դառնում եմ մի տխուր սփռոց ուրախ ամբոխի կողմից կեղտոտված:

Այդ մթին անկյուններից հաճախ ձեր կեղտոտ եղունգներով և մահ արտաշնչող ռունգերով դուք ասում եք ինձ այսպիսի բառեր.

-Ինչ կլիներ, պոետ, եթե բոլորը քեզ պես մտածեին,- և այլն, և այլն, իսկ ես կարճ եմ պատասխանում, բայց իմ պատասխանից հետո կտրվում են ձեր եղունգները, և երկիրը մի պահ ընդունում է իր վրա ոսկրե անձրև: Ես ասում եմ՝ փառք աստծո, որ ինձ նման միայն ես եմ մտածում, և անեծքս եմ ուղղում, փառք անեծքիս աստծուն, որ իմ միտքը չհարգելով՝ ինձ այս դարում է կյանք տվել: Ես չեմ հարգում ինձ, որ ձեր մեջ եմ ծնվել, ես չեմ հարգում իմ նույնիսկ այն հանճարեղ միտքը, որ ձեզ համար է ստեղծված:

Անձրևի կաթիլները հոսում են ապակու վրայով և քերում են ապակիները իրենց ոսկրե կերպարանքով, և ես մի պահ շրջվում եմ պատուհանի կողմը, քանզի ինձ թվում է, թե ինչ-որ մեկը իմ հոգու ապակին է քերծում եղունգներով:

Անձրևի համար մութ անկյուններ չկան, քանզի անձրևը չունի սահմաններ, և այդ անսահմանությունը նա լցնում է մարդկանց վրա, ովքեր անսահմանությունից ոչինչ չգիտեն: Եվ ինձ թվում է, թե անձրևը ինձ պես զարմանում է և նույնիսկ ատում իրեն իր այսօրվա կերպարանքի համար:

Այստեղ, այս մարդկանց մեջ ծնվելով՝ ես ատեցի իմ ծնունդը, և իմ ծնունդը առաջին փաստաթուղթն է, որ աստված իր գործից ոչինչ չի հասկանում. նա ծերացել է, և, ինչպես ամեն մի ծերություն, զազրանքով է մոտենում երիտասարդ հանճարներին:

-Այո, բայց եթե բոլորը քեզ պես մտածեին, ի՞նչ կլիներ այս ամենի վերջում,- շշնջաց իմ ականջին ոսկրե անձրևի երկրպա•ուն:

-Իսկ դու գիտե՞ս մարդ, որ ատում է իրեն, որ քեզ նմանների հետ ծնվել է նույն դարում,- հարցրեցի ես:

-Ոչ:

-Դե ուրեմն հիմա գոնե հասկացիր և փառք տուր քո ծերացած աստծուն, որ ինձ նման միայն ես եմ մտածում:

 

 

Անհատի խարիսխը

 

Մուրացկանների բանակը շարժվում է դեպի եկեղեցի և ուզում է փրկություն գտնել նրա մեռած պատերի տակ: Մուրացկանները հասկանում են արդեն, որ իրենց աստվածը հենց իրենց լեզուն է:

Ձեռքս մեկնեցի դեպի նրա ձեռքը, և նա ափը բացեց, որ վերցնի իմ դրամը: Ես ետ քաշեցի ձեռքս, և նա չռեց աչքերը և կարծես ուզում էր ինձ սպանել հայացքով: Ես ասացի, որ դրամ կտամ փոխանակության դիմաց:

-Ի±նչ ես ուզում ինձնից,- շարունակեց նա:

-Մոտեցիր, ես քո ականջին կասեմ:

Նա գլուխը խոնարհեց, և ես փողով լեցուն մի ափս ուղղեցի նրա կողմը, իսկ մյուսով պոկեցի պարանոցից կախված խաչը: Եվ նա խորը շնչեց, և նա փոխվեց, և նա դարձավ հարուստ, և նա կանգնեց: Եվ ափիս մեջ փայտե խաչը դարձավ ադամանդե խաչ:

-Ուզո՞ւմ ես ետ գանձն այս անգին:

-Ես այլևս խաչ չեմ ուզում, նույնիսկ եթե այն ադամանդե է: Նա խարիսխ էր ինձ համար, և գլուխս ծանրությունից միշտ գետնին էր նայում, և իմ հոգին նույնիսկ ներքև էր ձգտում:

Եվ այդ պահին, երբ մենք խոսում էինք, իմ թիկունքից անցան զույգեր՝ հարս և փեսա, և հարսանեկան խնջույքը քայլում էր նրանց ետևից և օրհնում ամուսնությունը:

Մի քանի օրից նրանք զավակ կուզենան: Հիմա այդ զավակը չկա, կծնվի, որ մի օր էլ մահանա: Ես ընդհատեցի մուրացկանի միտքը և հենվելով իմ հոգու ձայնին՝ ասացի.

-Ինչո՞ւ ծնել մի էակ, ով ի սկզբանե չկա և չի լինելու:

Եվ ի՞նչ է սերը, եթե ոչ անհատի մահ: Ես քեզ սիրում եմ, մուրացկան, քանզի մեր սերը անհատ չի զոհում:

-Իսկ եթե նրանք անհատ ծնե՞ն,- հարցրեց մուրացկանը վախեցած:

Ես հավատացի իմ հոգու ձայնին և մշուշի միջից ծնեցի իմ միտքը պայծառ, և ասացի.

-Ո՞ւմ է պետք այն անհատը, ով ի սկզբանե չկա և չի լինելու:

Բայց իմ պատասխանը խլացավ՝ անհատ զոհող սիրո օրհնանքների պատին բախվելով:

 

 

 

Բազմակետերի վարպետը

  

 

Երբ մարդկանց մի բազմության մեջտեղն ես կանգնում, զգում ես, թե ինչքան փոքր է քո ես-ը: Երբ հայտնվում ես մի մայրաքաղաքում, որտեղ աջից ու ձախից քեզ ճնշում են արձանները և շուրջբոլորը նոր արվեստներ են վխտում, դու բռնում ես քո ձեռքը, որ դասական պոեզիա է ստեղծում, և կտրում ես: Քո ձեռքը հիմա ոչ մեկին պետք չէ:

Իսկ դու, որ պահում ես հեռու ինձանից քո սիրտը: Պահում ես քո փափուկ կրծքավանդակի տակ, բայց ես քո պարանոցի երակներից զգում եմ, թե ինչ ուժեղ է նա աշխատում, դու, որ պահում ես քո ձեռքերը, որոնց նայելով ես հասկանում եմ միայն, որ նրանք ճաքճքել են, և հեռու ես պահում քո աչքերը չքնաղ, քանզի ինքդ հասկանում ես, որ գեղեցիկ աչքերով միայն ինձ չես գերի: Դու պահում ես արդեն քեզ քեզանից և փոխանակ ձեռքս կտրես, քեզ ես կտրում իմ ձեռքից:

Ես Պրահա քաղաքի կենտրոնում կանգնած նայում եմ շուրջբոլորս և ոչինչ չեմ տեսնում, որ ինձ հիշեցնի ինձ: Ես ճամպրուկներս ձեռքիս քայլում եմ ալքիմիկոսների փողոցով, բայց այնտեղ ոչ մի ոսկի չեմ տեսնում: Միայն շիկահեր կանայք են, որ ինձ հիշեցնում են այդ ազնիվ մետաղը:

Կաֆկայի թանգարանի դիմաց կանգնած նայում եմ ցուցանակին և սպասում, որ նա ինձ հետ կխոսի: Կաֆկան բերանը բացում է և ասում մի քանի բառ և կեսից դնում բազմակետ:

Իսկ հիմա ես հեռանում եմ քեզանից, իմ կին, իմ փառք և իմ տխրություն, քանզի ես քո կողքին ինձ զգում եմ ինչպես այն օրը, երբ ես միայնակ մոլորվել էի այն մեծ քաղաքում:

Պրահան քաղաք է, որը նկարագրելու համար բավական է միայն ասել, որ այստեղ է ստեղծվել բազմակետ դնելու արվեստը:

 

Հոռետեսության հեռատեսությունը

 

Ահա եկել ձեզ եմ հասել, հին փողոցներ օտար երկրի, քայլում եմ ես օտար հողում ոտնահետքերով մարդավայել:

Ոտնահետքերը բոլորի նույնն են. փողոցներն են հարազատ ու օտար: Փողոցները, որոնց սկիզբը վերջն է արդեն, իսկ վերջը նրանց սկիզբն է իմ վերջին:

Ժամացույցի սլաքները արդեն ոչինչ են ինձ քարոզում, ես օր օրի արդեն հասկանում եմ, որ մահը երջանիկ լինելու ամենամեծ նախապայմանն է:

Մարդիկ, ովքեր վախենում են մեռնել, կամ չափազանց շատ են իրենք իրենց սիրում, կամ կիսատ են ապրել, բայց, ցավոք, կիսատ ապրածը հետագայում չի լրացվում. հակառակ անցքերը ավելանում են, և կյանքը նմանվում է լաթի կտորի, որը երբեք չի ունեցել իր իսկական դերը, ճիշտ կիրառումը, ուստի և կիրառվել է ամեն դերում: Կամ էլ չեն ուզում մեռնել, քանզի վախը խեղդում է նրանց, և հետևություն եմ անում, որ հենց վախն է իրենց կյանքը:

Ես ցանկանում եմ մնալ իմ տան չորս պատերի արանքում, քանզի աշխարհը գիտեմ և ագահ չեմ:

-Ուզում եմ տեսնել ամեն ինչ և իմանալ ամեն ինչ: Դու հիշեցնում ես ինձ Եվրոպայի Հոռետեսության Պատրիարքի մտքերը, ով ասում էր, որ հիմար մարդն է միայն ուզում ամեն ինչ իմանալ:

Դու, երևի, հիմա երջանկացար՝ վերջապես իմանալով, որ հիմար ես:

Ոտնահետքերը բոլորի նույնն են, փողոցներն են հարազատ ու օտար:

 

Անդին 3, 2014

Share

Կարծիքներ

կարծիք