«Նոր Հայաստան» շարքից

Հեղինակ:

Լուսանկար

Բառից այն կողմ

Խնամք, մինչև իսկ հոգս է քեզ սիրելը, հայրենիք.
երբ առնում եմ թևերիս մեջ՝ ցավ եմ զգում,
իսկ երբ բաց եմ թողնում գրկիցս՝ դատարկվում եմ,
ինչպես լինում է առանց քեզ:

Բառեր որքան ուզես կշռայլեմ,
չեմ խնայի զոհաբերվել տողերիս մեջ,
բայց դժվարանում եմ քեզ իմ սրտում ամբողջովին տեղավորել,
ամեն վայրկյան աչքերիս մեջ ունենալ
և անընդհատ մի բան անել քեզ համար:

Հեշտ բան չէ քեզ հետ խոսել ու հասկանալ քեզ, հայրենիք.
ետ եմ թերթում էջը, քո անցյալն է՝ վերծանելու սպասում,
էջը թերթում եմ առաջ՝ գաղտնագրված գալիքդ է.
էջանիշի պես ձգվել եմ այդ արանքում,
որ ամենաբարդն է՝ քո ներկան,
և չգիտեմ՝ ինչպե՞ս կարդամ:

Ո՞վ էր, ասաց, թե ամենահեշտն ու շահեկանը
քեզ սիրելն է, հայրենիք.
հիմա բառից, տողից, սիրուն խոսքից այն կողմ,
երբ իսկապես քեզ զգալու լրջությունն է հասել,
վախենում եմ թեկուզ հուշիկ մոտենալ.
ախր, իրականում քեզ սիրելու բանաձևը դեռ չգիտեմ:

Սեր եմ գրում դիմացը երկիր ու հայրենիք բառերի՝
որպես հոմանիշ,
բառի խորքից դուրս եմ քաշում ոգին,
տալով փետուր՝դարձնում թռչուն,
որ իմ գլխավերևում թևածես, հայրենիք,
երբ նայեմ երկինք՝ դու լինես,
իսկ երկրին խոնարհվելուց քո ստվերը տեսնեմ.
և ասեմ, վերջապես, տողը «Հայր մերից».
ինչպես երկրի վրա, այնպես էլ երկնքում ես:

 

Ամբողջ կյանքի օրագիր ես

Պարզապես մոլորակի մի մասը չես,
ուր ապրում եմ պատահական բերումով,
քո անունը հայրենիք է՝
բառի բոլոր մանրամասներով,
և ասում եմ՝ իմ երկիր,
չափագրված որոշակի սահմաններով:

Դու իմ դուրսն ես, ամբողջական տարածքը,
ես քո մանրակերտն եմ՝ քո մեջ:
Հերթական օրերի ընթացք չես,
որ դառնում է օրացույց,
մի ամբողջ կյանքի օրագիր ես՝
լուսանցքում նշումներ ու տողատակով գրված:

Քո ամպի ընթացքով եմ տեսել երկինքը,
առաջին անգամ լույսը շոշափել եմ քո մեջ.
փափուկ կապույտով քո ծառերի տակ մեծացան իմ օրերը,
պուրակներիդ տաք սիզամարգին շոյեցի սերը
իր նախնական փոթորկումով,
ու հետո իմ բոլոր սիրո նամակները քո պատերին գրվեցին:

Քո բաց ու փակ անկյուններում զվարճացել եմ խելահեղ,
որովհետև քնքշորեն թույլ էիր տալիս դու.
հաճույքը օր եմ սարքել և ամեն ժամը տարել կրքի բարակ երիզով:
Քո հայացքի տակ տեսել եմ,
թե ինչպես է քայլում երջանկությունը հողից վերև:

Քո փողոցներում է տխրությունս մոլորվել մենակ,
կարոտս՝ թավալվել, ու թախիծս կաթել է շենքերիդ քիվերից անձրևաջրի հետ:
Ինձ են մեջքով շրջվել, ու երբեմն էլ ես եմ դարձրել թիկունք,
դավաճանվել եմ ոչ մեկ անգամ ու ցավը զգացել.
այդ ժամերին լուռ էիր դու և այնպես անտարբեր:
Իմ թանկն է քո մեջ ու էժան տվածը. դու ես վկան լավ ու վատիս:

Իմ ժամանակն ես՝ ամբողջական հոլովումով,
աշխարհում որևէ տեղ իմը չէ այդքան,
ուր կարող եմ այդպես ժամ առ ժամ ինձ տեսնել.
բառի բոլոր մանրամասներով
քո անունը հայրենիք է:
Քո երկվորյակն եմ

Նշատետր չէ քո ժամանակը կամ սղագիր էջ,
որ դրվել է իմ առաջ, երկիր.
ամեն պահդ ներկա ու շոշափվող կյանքն ես,
և շարժերդ ճկուն եկող օրվա տրոփն են,
որ շնչում եմ թոքերիս մեջ:

Երկվորյակ ու ծնվել ենք միասին. արևադարձի օր էր
անդրկովկասյան այս լեռնապարում,
ուր ցրիվ ամպեր են, ավելի բարձր՝ բազեի թռիչք,
իսկ անտառներում հովազի վազք է՝ որս խփող:

Մանկության խաղալիքներն եմ դեռ պահում,
երբ անիվի հետ ու գնդակի տեսքով
մեր փոքրիկ առավոտներն էինք գլորում փողոցի ծայրը՝
հեքիաթի պես շուտ ավարտվող:
Իսկ այն երազը՝ միշտ պատանի,
որ թռցնում էինք բարձր տանիքներից,
դեռ շրխկում է մեր վաղ արևների երկնքում:
Անզուսպ, վատնող երիտասարդ մեր հասակն էր ամեն տեղ,
որից չեմ կարողանում բաժանվել որևէ կերպ.
ամեն հին հիմնահատակ ավերող
ու նորը սարքելու խելահեղ արյունն էր շփշփում մեր սրտի մեջ:

Հիմա երկու կարգին տղամարդ
երկար ճամփա ենք գնում
և այնպես լավ ենք հասկանում իրար՝
երբեմն խոսքով ու հաճախ էլ լռությամբ.
հասուն տարիքում են լիարժեք զգում
ինչպես կնոջը, այնպես էլ քեզ, երկիր:

Երբ կհասնենք կանգառին վերջին անգամ բաժանող,
քո դեռ չասված բառի մեջ կպահվեմ,
լռությունդ կդառնամ,
իսկ դու կքայլես երկար շարքով օրերի
ու իմ ձայնով կխոսես.
քո երկորյակն եմ, իմ եղբայրն ես, երկիր:

Վերջին ունեցվածք

Կնոջ տաք մարմին՝ բացվել ես ինձ,
փորձառու կրքիդ մեջ քամել նվաղելու աստիճան,
երբեմն սիրուհի ես եղել՝ պարզապես հաճույք որսացող,
խաղացել բաց սրտիս հետ՝ ինձ թողնելով կեսգիշերին:

Քրոջ թեթև ձեռքով փշերս ես շոյել՝ սպիտակ ու անդորր.
մայր էիր երբեմն, որ ծածկում էր մեջքս իմ քնած ժամին,
երբ այնպես մենակ էի ու խումար:
Եղբայրս էիր, որ փորձում էր ունեցվածք կիսել,
հիմա ասում եմ՝ ամբողջը քեզ:

Հաճախ իմ սխալն ես վերցրել վրադ ընկերոջ նման
ու երբեմն էլ նույն սեղանի շուրջը նստած,
հանուն քո փոքրիկ շահի, դավաճանել ես՝
ինձ մատնելով սխալ խոսքի:

Պահվածքդ խորթ ու հայացքդ էր հարազատ.
ոչ միշտ էիր հասկացվում քո այդ վարքով երկդիմի:
Եղան օրեր, երբ թշնամի էիր,
գազան՝ ճանկերդ խրած կողերիս մեջ,
ու պատահել է, որ շանորդի ես եղել,
որ չեմ կարող չասել այստեղ:

-Պոետիս վերջին ունեցվածք՝ բառից բացի,-
ասում եմ հիմա, իմ երկիր,-
երբ կորցրել եմ ժամանակ, երազներ ու սեր.
իմ եղած-չեղածից մնացել ես դու ու էլ չգիտեմ, թե ինչ,
որ չէի նկատում ջահել օրերիս:

Հեռացում է գրված հիմա

Քո անվան դիմաց, որ կարդում եմ հայրենիք,
հեռացում է գրված նաև,
իսկ այն սերը, որ ապրել ենք միասին,
սիրտ կծկող հիշողության դաշտ է հիմա:

Դրսում եմ թողել այն հողագույն կոշիկները,
որ ճտքերը հավաքում ու քայլում էինք օր ու գիշեր՝
մեր ճշմարտությունն աշխարհին ասելու համար.
որովհետև դրանք պետք չեն քեզ արդեն:

Պահարանում եմ կախել վերնաշապիկը հիմա,
սպիտակ ու մաքուր, որ մեր պայքարի գույնն էր,
քանի որ մոռացել ես արդեն.
հագնում էինք այն խենթացած օրերին
ու միմյանց կոճակներ վարժ ու հստակ կոճկում,
որ չուշանանք պատգամ բերող եկվորի ձեռքը սեղմել:

Հին օրագրի լուսանցքում եմ կարդում
միասին ապրած մեր կյանքի ժամանակը,
որ հապճեպ է ու խզբզած, տեղ-տեղ անհասկանալի,
երբ ընկեր ու եղբայր էինք, պայքարի մարտիկ,
հիմա ուրիշ էջի վրա ես գրվում՝ տողատակով ու երկդիմի,
իսկ ես մեր հին ծոցատետրն եմ թերթում որպես հուշ
և քեզանից այնքան հեռու:

Մենք խոսում ենք նույն լեզուն,
բայց օտար են մեր բառերը,
և վաղուց է, որ չենք հասկանում իրար:

Դու որ ասում էիր՝
ճիշտը մեկն է լինում,
հիմա տարբեր են իմ ու քո ճշմարտությունը:

Իմ հայրենիք, այնպես պարզ ու այնքան անհասկանալի,
մեր անունների միջև հիմա հեռացում է գրված՝ գծիկի նման:

Անդին 10, 2013

Share

Կարծիքներ

կարծիք