Պոեզիա

nkar

***
Երկու կյանքերի հորիզոններում
աղավնու երկու թևեր են ճախրում,
երկու կարոտ կա ծովերի վրա
և հառաչանքի ծովերի ծալքում.
— Հանի՛ր, սիրելիս,
մտքիցդ հանի՛ր
ջրահարսների ճերմակ վերարկուն:

Երկու կարոտ կա ծովերի վրա
և հառաչանքի ծովերի ծալքում.
— Փռի՛ր, սիրելիս,
հեզորեն փռի՛ր ալիքների մեջ
ջրահարսների ճերմակ վերարկուն:

Իմ և քո կյանքի խորհուրդների մեջ
աղավնու երկու թևեր են ճախրում,
երկու փետուր է պոկվում թևերից
և հառաչանքի ծովերին բախվում,
իմ կյանքի համար ընկած փետուրից
տխրության երկու բառեր են կախվում.
— Հանի՛ր, սիրելիս,
մտքիցդ հանի՛ր
ջրահարսների ճերմակ վերարկուն:

Իմ և քո կյանքի խորհուրդների մեջ
աղավնու երկու թևեր են ճախրում,
թևերը կարոտ ծովերին բախվում
և մերկանում են փետուր առ փետուր,
և մերկանում են թևերը մեկ-մեկ.
ճերմակ աղավնին գնում է, կորչում
տրտմության, պահի, օրերի հերկում.
-Իմ կարոտների ստվերների մեջ
փռի՛ր, սիրելիս,
հեզորեն փռի՛ր
ջրահարսների ճերմակ վերարկուն:

***
Եվ մեղր է, օր է և գարուն է,
և խնկահոտ է տափաստանի,
և խնկահոտ է, որ կսպանի
քո մեջ՝ քո մահվան արարումը:

— Ձուլվի՛ր,- ասում է քեզ գարունը,-
Աստծո արարած խնկահոտին,
և Աստծո գամված ձեռ ու ոտին
թող իջնի կաթ-կաթ քո արյունը:

Եվ քո մեջ հնչող օրհներգումը
ահա, ուր որ է, հերկը կանի,
կհերկի գարնան շարականի
արյան պես կարմիր ծեքծեքումը:

Այս ի՞նչ է՝ հե՞րկ է, թե՞ արյուն է,
թե՞ արարումն է մահվան բոթի.
քո Աստծո գամված ձեռ ու ոտին
օր է, գարուն է, Հարություն է:

***
Եղիշե Չարենցին

Մոմի լույսն է ելնում ծիածանի սովոր
Եվ նկարում հոգում կամարակապ աշխարհ.
«Ես եմ արքան միակ՝ հեռու և մերձավոր,
որ տալիս եմ մարդկանց մագաղաթյա նշխար»:

Եվ անձրևից հերկի, և արևից հետո
մոմի դողդոջ լույսով ծիածանված մատուռ,
և մի ճերմակ թախիծ, որ իր բոբիկ ոտով
որոնում է վանքում կամարակապ մի դուռ:

Պիտի մտնի վանքի բաց դռներով մի օր
և գրքերը չափի, ինչպես քամու նժար.
-Քո տվածից արդեն շատ ենք մենք բախտավոր,
մեզ շատ տվիր, Տեր իմ, թախիծների նշխար:

Բոբիկ ոտի համար բաց են դռները փակ,
ինչպես Երուսաղեմ տանող անապատում,
վանքի խցում շարված ծանր սալահատակ
և առավել ծանր՝ գրքեր թախծապատում:

Եվ իջնում է սայլը, իջնում լանջով Մասսյաց՝
հին գրքերով բարձված և հնօրյա լացով,-
դիմավորիր նրան մի սկուտեղ պարզած՝
քո խոսքերից քամված մաքուր աղ ու հացով:

Մագաղաթյա գրքեր՝ թախծապատում և մերկ-
իջնող սայլի վրա և աչքերում մոլոր
շարում են չոր հասկեր՝ դեղին ու արնաներկ,
իբրև մեր պատմության խոսուն հուղարկավոր:

Հուղարկավոր, հոգնած գրիչների բանակ
ավարտում են գիրքը իրենց հոգնած ձեռքի
և վանքերում թաղում,- վանքերն այս անքանակ
շիրմատներ են լոկ արդեն գրված գրքի:

Արքայական միայն գերեզմանի սովոր,
սովոր և կրելու վիշտը արքայաբար,
մենք հանում ենք մեր մեջ թաղվածներին բոլոր
և բաժանում մարդկանց մագաղաթյա նշխար:

Գործիր ինքնահնար, ամուր թմբկաթաղանթ՝
դիմանալու համար ամեն եղանակի,-
և թող Աստված քեզ տա կըրկընակի տաղանդ,
որ վայրկյանը անցած ապրես կըրկընակի:

և թագավոր իբրև, և թագակիր արև,
Աստծո խաչը՝ շնորհ – քեզ հետ մենակ դու տար,
որ ժամանակ և ժամ քեզ ուղեկցեն իբրև
մանրիկ, փոքրիկ, մանրիկ պոետների վտառ:

Վերադարձիր դու մեզ՝ որպես աստեղնային
արձակուրդից եկած հարդագողի ճամփորդ՝
բազմած մեր քերթության հավերժական սայլին,
որ ճանապարհ ունի ուղիղ և խորդուբորդ:

Եվ ո՞վ գիտի, գուցե բախտ է աստեղնային,
որ ճանապարհը քո երկար քեզ չարչարեց,
որ բարձրանաս հոգսից առօրեական և հին,
իբրև կանա՜չ, կանա՜չ, իբրև կանա՜չ Չարենց:

Արքայական միայն գերեզմանի սովոր,
սովոր և կրելու վիշտը արքայաբար,
մենք հանում ենք մեր մեջ թաղվածներին բոլոր
և բաժանում մարդկանց մագաղաթյա նշխար:

***
Ճառագայթի նման սահուն և վաչկատուն
տեղից տեղ են չվում՝ ելած ոտի,
որտեղ տուն են գտնում – օրհնություն է կաթում,
օրհնությունը արդար առավոտի:

Բայց քոչվորի նման հեռանում են դարձյալ՝
դադար չառած վերջին հանգրվանում,
ներկան դարձնելով վաղնջական անցյալ՝
նրանք՝ հոգիները, չեն մահանում:

Նրանք՝ հոգիները, չեն մահանում երբեք,
բայց աշխարհում խոնավ ու դարձդարձիկ
սևակնում են, մթնում, գունատվում են մեկ-մեկ
մարմինների մեղսոտ անցուդարձից:

Շուրջս լքված քաղաք՝ դատարկ ու անհոգի՝
հագած շիրմաթմբեր մահահմա.
իզուր հավատացի ես քոչվորի խոսքին,
թե իմ տանը երկար նա կմնա:

Առավոտվա պարկից լույս է կաթում դանդաղ,
ծակոտկեն է դարձել պարկը էլի.
տանը՝ սառը կաթիլք, դրսում կաթիլք է պաղ՝
մարմինները լքող հոգիների:

Ո՞ւր էր՝ թողներ անդարձ, լքեր միանգամից,
թե չէ՝ նման մաշող մի կարոտի,
տառապում է ինձ հետ՝ կախված վախի գամից
մի ծերունու դիմակ օտարոտի:

Ախ, սուրբ Սարգիս ճերմակ ձիավորը անցավ,
ձեռքին ձիթենու ճյուղ ավետաբեր.
ո՞ր լողորդն էր ծովում, ո՞վ էր, որ մահացավ,
ո՞ւմ էր, որ հասցրեց բախտի ափեր:

Կանգ առ. իմ սու՛րբ, արդեն շատ են անտանելի
կաթիլ-կաթիլ լքված և՛ սիրտ, և՛ հյուղ,
շարժիր ճյուղը ձեռքիդ: — Ավեր այս տների
կաթիլքի դեմ հոգու — ձիթենու ճյուղ:

Նարեկացուն

Մի ծնծղաձայն կարոտ ծովի ծալքում փայլող
քարշ է տալիս իր հետ առագաստ ու թիակ,
մարգարտափայլ մի կին թիկնեթեկին քայլող
մրմնջում է հայերեն իր զավակին միակ:

Մրմնջում է հայերեն Աստծո որդու համար
թիկնեթեկին քայլող մարգարտափայլ մի կին,
և աչքերի ծովում առագաստը համառ
լող է տալիս՝ որպես աստվածային գրգիռ:

Եվ ծանրանիստ՝ որպես արձակ շարադրանք
անմեղսունակ սիրո, անսեթևեթ երգի՝
լուռ հունցվում է քո մեջ, իբրև մատյան և կյանք,
մի խտացած թախիծ՝ որ դու գիտես անգիր

Լուռ հունցվում է քո մեջ՝ իբրև մատյան և կյանք,
մի խտացած թախիծ՝ մի կորուսյալ երկիր,
որպես Աստծուն պարզված տխուր շարադրանք,
որի վրա արյան հետքն է քո սեպագիր:

Մրմնջում է հայրեն ծանոթ և անաղարտ
թիկնեթեկին քայլող մարգարտափայլ մի կին.
-Տուր ինձ, Տե՛ր իմ, ողբի մատյան և մագաղաթ,
որպես թախիծ մի հին՝ մի կորուսյալ երկիր:

Մի երկնային ծաղիկ աչքերի մեջ ծավի
և մագաղաթ մի զուսպ՝ դարձած ողբի մատյան,
ամփոփում են լույսը տխուր մի անցյալի,
որպես ներփակ տաճար՝ ընդմիշտ և հավիտյան:

***
Մի թիավար արցունք քանդել աչքի գոտին,
հերկում է դեմքը քո տխուր մանուշակով,
մանուշակով ներկված ծովում առավոտի՝
դու հոգնաբեկ և մերկ՝ արցունքների թագով:

Եվ առավոտն է քո թիկնոցն արքայական՝
իր ծալքերում պահած արեգակի շեփոր,
որ գամել է հուշին օրը քո ծննդյան,
որպես վերագտած, հնադարյան սափոր:

Պահը քո ծննդյան, ինչպես արցունք աղի,
կախ է ընկել հուշի փոշոտ քո պարանից
և հոգու տեղ պիտի հոգնությունը ցողի
բոլոր սրահներում հոգու թանգարանի:

Դու արձակիր քո մեջ թիկնոցն առավոտի,
որպես արքայական գնդի մի նետաձիգ,-
քո սկիզբը ծանր է, ինչպես երկրագնդի
առէջքներում պահած ակոս մի սլացիկ:

Քոնն է սկիզբը՝ հին կորուստներով հղի,
քոնն է վերջը իբրև անակնկալ պատվեր,
որտեղ օրհնությունը ակոսներում հողի
կորցրածի դեռ թաց ստվերով է պատվել:

Քո սկիզբը ծանր է, ինչպես երգող փանդիռ,
վերջը՝ քո աչքերում և նոր, և նախաստեղծ,
դու քո վերջին խոնավ տառապանքը քանդիր,
իբրև բառը շուրթին մաշած մի բանաստեղծ:

Խտանում է հոգին քո արցունքի ծոցում,
իբրև տիեզերքի մի խանձարուր ստվեր,
որ օրերի, հուշի խառնակ դարբնոցում
փնտրի ծաղկող գրչի մագաղաթյա պատկեր:

Որ օրերի, հուշի խառնակ դարբնոցում,
իբրև տիեզերքի մի խանձարուր ստվեր,
իր կորուստը փնտրի ծանոթ դպրանոցում
և տա մագաղաթյագրքի մի նոր պատվեր:

Փաթիլների միջով և ձյուներում դեղին
Քո արցունքն է շարժում ձայնը անորոգայթ՝
հանդիպելու համար օրհնությանը հողի,
որ առաքել է քեզ Աստծո մի ճառագայթ:

***
Բախտի դուռը վերջին փակվեց քո հետևից,
ոչ անցյալն էր մի բան, ոչ էլ ներկան.
որքան պիտի նիրհող ակնթարթը տևի,
զարթիր, Արմեն, քնից լեթարգիական:

Զարթիր լեթարգիական քնից այս անամոք.-
կյանքը – նրբաիրան պոռնկուհի,
եկավ հազարամյա հրապույրով ծանոթ,
բազմեց և միամիտ, և թույլ քո ծնկներին:

Էլ վերադարձ չկա այս պանդոկից օղոտ,
որտեղ դու չես գնում, այլ ոտքերդ են տանում,
որտեղ բաժակը քո՝ կանչող ու անհաղորդ,
հենց նույն խեղդող նինջն է քեզ խոստանում:

Խմիր, մինչև օրը թաղվի մթնշաղում,
մինչև գիշերը — գույժ – պատի ուղիդ,
կյանքդ — հար դատարկվող մի բաժակ է օղու,
գնա, ասում է քեզ, ուր կանչում է օղին:

Խմիր մինչև մրուր այս դառնահամ ներկան,
միշտ էլ մեկը կգա, տուն կտանի,
տունը քո իրական — այս պանդոկն է որ կա՝
թուղթուգիրը քո չար, բախտի քո մատանին:

Եվ աչքերիդ միգում կորիր անվերադարձ,
որ հարկադիր քնից էլ չհառնես,
գուցե երկրորդ անգամ, երբ այս աշխարհը գաս
ուրիշ բախտի ուրիշ մի թալիսման առնես:

Երազիդ մեջ անգամ նույն պանդոկն է նորից,
նույն բաժակը՝ ծանոթ դիմագծով,
և իզուր են ասում, թե քեզ ծնված օրից
կաղանդ տվեց աստղը քո առկայծող£

Եվ իզուր են ասում, թե սերել ես, եղբայր,
ազնվական, հպարտ ծնողներից.
ներիր, հայր իմ հպարտ, և ինձ ներիր, իմ մայր,
ձեր զավակը փոշոտ պանդոկում է նորից:

Չես հավատում նաև, որ դու երկրորդ անգամ
Էլի աշխարհ կգաս ինչ-որ մի օր,
քո բաժինը միայն նինջն է լեթարգիական,
դու՝ մեռածի նման հարբած ու բախտավոր:

Անդին 9, 2013

Կարծիքներ

կարծիք