Փրկված մարմիններ | Անունս Յոհան Ֆիշեր է

Հեղինակ:

20150906184855531

Փրկված մարմիններ

 

Անցած ամառ դուրս եկա բարեկամուհուս տնից, չնայած նե խնդրում էր ուղեկցել ինձ, բայց ասացի՝ ուզում եմ գիշերով մենակ հասնել տուն, նե սաստեց իր շանը, որ անընդհատ ուզում էր համս տեսնել (երբ իմ ներկայությամբ սաստում են կենդանուն, մեղավոր եմ զգում, այդ զայրույթի կեսն ինձ է պատկանում), և մի քանի տուն հետս ցածրացավ գյուղամեջ, նորից պահանջեցի, որ վերադառնա, ասաց՝ շներից զգույշ կլինես, ու հետ մնաց: Թիկունքիս նկատում էի ներա հայացքը, ինձ թվում է՝ նե չափից ավելի էր անհանգստանում ինձ համար ու չէր թաքցնում, ինձ դուր չէր գալիս բարեկամուհուս տնավարի, գյուղական խնամքը: Եվ ոչ միայն ներա հայացքը, պատուհանների վարագույրի արանքներից, դարպասների տակից հոտոտող շան քթերից բռնած՝ բոլորը հետևում էին ինձ: Ճանապարհին հիշեցի կեսօրին հանդիպածս խենթին: Գյուղացու պատմությունը վաղուց էի լսել, բայց գիշերով մի բան հասկացա, որ մինչ այդ խորթ էր մնացել:

Մարդը ներքևի գյուղում հարսանիքի է լինում և հարբած, գիշերվա կեսին խելքին փչում է ոտքով վերադառնալ տուն: Ճանապարհն անցնում էր վիհերի, ձորերի միջով, բայց կոմունիստական հաստ ասֆալտով: Երբ այլևս չեն երևում գյուղի լույսերը, նա լսում է մոտեցող գայլերին ու, շուռ գալով, տեսնում է փայլատակող աչքերը, սրանք շուտով շրջապատում ու քայլում են նրա կողքերից, հետևից, մի քանիսն էլ դիմացն ընկած վազելով սպասում են՝ այդ ընթացքում անգամ գզվռտվում-խաղում են, մինչ մարդը երկու մետրի չափ հասնում է՝ նրանք սառում են. այն պահն է, երբ հեգնանքով նայում են մարդուն, որ արդեն կանգնել է, եթե չքայլի՝ իրենք կմոտենան, ու մարդը նորից քայլում է, որովհետև տարիներով նախիր է տարել սարերը և, թվում է, ինչ-որ բան գիտի գայլերի բնավորությունից…

Նրա մոտ լուցկի է լինում, թութուն փաթաթելու թուղթ, ուրիշ ոչինչ, ու շարունակում է քայլել: Հենց զգում է՝ շատ են մոտենում՝ մի լուցկի վառում նետում է և տարածություն է ապահովում իր ու հետապնդող ոհմակի միջև: Լուցկին վերջանում է, իսկ գյուղին հասնելու դեռ բավական տարածություն կա: Նա շունչը տեղն է բերում, բայց ոչ թե փախչելու համար, որովհետև գիտեր՝ վազքը մահ է:

Մեծերի խոսքերից կար. գազանները հարսանքավորներից վախենում են: Տարածությունը պահում, շունչը թողնում է երգելով՝ հետը պարելով, պատկերացնում է քիչ առաջվա հարսանիքը, ձայներն ու ժխորը և սկսում է վերարտադրել՝ շաղ տալ դրանք մթության մեջ. կոշիկներով ասֆալտն է դոփդոփում, գոռում է, ճվում, մկանները քարկոծված օձերի պես գալարվում են մարմննի վրա, ոտքի մատներով ճզմում է ասֆալտը, կոկորդային հնչյուններ արձակում, տուփի երկու լուցկիներն է շրխկացնում, միհոգանոց հարսանիքը դառնում է իսկական քեֆ. ամենակարևորը իր սարքած ուրախությունը հետը շարժելն էր, որովհետև հնչյունները դուրս չեկած արդեն հետ էին մնում, իսկ գայլերն առաջանում էին…

Մարդը հետզհետե սովորեց խավարին ու գծագրեց գայլերի կազմվածքը, բայց ոչ սովորական հաշվարկով. տեսնում էր գազանների աչքերը, ավելի ճիշտ՝ փայլքը, ու ինչ- որ բան պարանոցից ձգվում էր շուրջը, բոլորի գույները խավարի սևն էր, աչքերի մոտ վերջանում էր մարդու տեսնելու ունակությունն, ու պարանոցից սկսվում էր մի ուրիշ տեսողություն: Պարանոցից բռնած՝ նրանց մարմինները լցվում-փռվում էին իրենց պատկանող խավարի մեջ: Մարդը զգաց, որ ամբողջ տեսադաշտը գայլերի մարմիններով է պատվում, փորձեց չհաշվել նրանց, բայց քանակ չէր՝ այլ գույնի էին վերածվել: Մարդը փշաքաղվեց, երբ ոտքերից մեկը դրեց ճանապարհից դուրս աճած վայրի խոտին՝ սա գազանների բուրդն էր, նորից ոտքը գցեց ասֆալտին, քանի որ ճանապարհը նույնպես ներծծվել էր մթանը՝ մարդը հաճախակի էր ընկնում փափուկ բրդերին ու, ցնցվելով, իրեն հետ էր շպրտում, բայց ոտքի յուրաքանչյուր շեղումից ինչ-որ բան իրենից մնում էր ոտքի դրված տեղը. այդ կարճ ընթացքում ասես իրենից մի կտոր պոկում էինգայլերը: Մարդը նայեց վերև՝ աղոթելու, բայց ամբողջ երկինքը փայլփլում ու վխտում էր գայլերով. վերևից նույնպես նրան հետևում էր ոհմակը…

Գայլերն այդպես էլ ատամ գցելու չափ մոտիկ չեն գալիս, երբ հասնում են գյուղի տակ, գազանները կանգնում՝ համբերատար հայացքով ճանապարհում են մարդուն. այն զինվորականների նման, որ սահմանի մոտ բաց են թողնում այլասեռված, այլանդակված, տղամարդկությունից զրկված գերուն: Գուցե գայլերը լուցկիներից հետո արդեն հասկացել էին մարդու հոգեվիճակը և դրա համար չկերան, այլ սկսեցին հետապնդել՝ քշել նրա հոգին, ու զվարճացան, երբ մարդու ներսում մնացին միայն լուցկին, երգ-պարն ու կրնկի կտկտոցը. նրանց սպանեիր՝ չէին էլ ուտի խեղճին: Ասում են՝ անհոգի մարդուն գազանները չեն ուտում, հենց զգում են՝ մարդը վախից խելագարվել է՝ հետապնդում, բայց չեն ուտում… Իրոք, ո՞վ անհոգի բան կուտի, օրինակ՝ գիշերը դեղձ էի թողել ափսեի մեջ, առավոտյան նկատեցի՝ մլակները հավաքվել են վրան, երբ քշեցի՝ տեսա, որ դեղձը կար՝ անգամ կաշին բզկտված, վնասված չէր, բայց թոռոմել, կծկվել էր. ինձ թվում է՝ մլակները ծծել էին եղած հոգին, ու ես երբեք չեմ ուտի անհոգի միրգ: Նման մի բան կատարվել էր գյուղացու հետ՝ գայլերը հանել էին նրա հոգին ու քշել իրենց ուզած տեղը՝ սարերի, քարերի, վիհերի մեջ. կարծում եմ՝ նրանք հավաքում են էսպիսի հոգիներ ու գիշերը ոռնալով, անմարմին հոգիներին պարեցնելով, ավելի ու ավելի մարմնից հեռացնելով՝ զվարճանում են:

Այդ գիշեր մարդը վախից ընտրեց մարմինը՝ որպես կացարան տապլկված կրնկի, լուցկու, երգի ու պարի համար, իսկ գայլերը չհրաժարվեցին նրա գուցե համարձակ, բայց դավաճանված ու ընտրությունից դուրս շպրտված հոգուց…

Այսպիսով, մարդը նրանց հայացքի տակ, որը մթությունն ավելի մոտ էր բերել ու ծոծրակին էր քսում, հասնում է տուն, այսինքն՝ պարելով մտնում ու անկողին է ընկնում: Մինչև հիմա գյուղում հենց որ մեքենա է կանգնում, մի ծերունի պարելով, երգելով մոտենում լուցկի է խնդրում, եթե սիգարետ կա՝ չի հրաժարվում: Այս պատմությունը լսելով և տեսնելով կիսաճաղատ ու մորուսով մարդուն՝ մտածեցի, որ նա ամեն ինչ բանեցրել է իր կյանքը փրկելու համար:

Բոլորիս մոտ  էլ լինում է մի պահ, երբ յուրաքանչյուր հնարավորություն գործադրում ենք մեր կյանքի համար. այս գյուղացին եղածն օգտագործել էր՝ լուցկի և երգ, պար ու նաև կրունկներ. ազնիվ մեթոդներ, բայց ոչ այնքան, որովհետև ընտրել էր իր մարմինը, դրա փոխարեն գայլերին ուրիշ՝ շատ ավելի կարևոր բան էր թողել: Որովհետև գայլերին պետք չէր այդ սմքած, հյութաքամ միսը, նրանց հարկավոր չէր վախից չորացած այդ անսերմ, այլևս անսերունդ մարդը, նրանք արհամարհեցին մարդուն, որն այսուհետ այնքան էլ մարդ չէր, գուցե միայն Աստծո առաջ, այն էլ խղճալի խոսքերով. թող ինձ մոտ գան բոլոր թշվառները… Եվ այս մարմինը գնալու էր խոսքի հետևից, որովհետև ուրիշ տարբերակ չուներ. գայլերը համամիտ էին Տիրոջ հետ՝ թող գա՛ն մարմինները…

Մարդը չիմացավ. այնքան արագ կատարվեց զատվելու պահը, ոչ մարմինն հիշեց, ոչ հոգին, չէ՞ որ արդեն հասել էր գյուղի բերանին ու անգամ ձեռքը սեղմեց առաջին տան ցանկապատին: Այդպես էլ գաղտնիք մնաց՝ ո՞ր շեղված ոտքի հետ թողեց հոգին ու շարունակեց քայլել. ինքը մնաց և գայլերի հետ նայեց՝ ոնց է մարմինը երգելով տուն մտնում… Սարսռաց, երբ գայլերը շուռ եկան ու հռհռացող աչքերով սևեռվեցին իր վրա, իսկ ինքը հույսով էր, թե հոգին անտես է, ինքը կարծում էր՝ հոգին աներևույթ է: Այժմ նրանցն էր՝ գազանների սեփականությունը: Քայլեց դեպի լեռները, այսինքն՝ վախվորած հոգին սողաց իր տերերի հետևից. զգում էր, որ հեռվանում է այն մարմնից, որ բթացած պառկելու էր կնոջ կողքին, որ անասունի պես քայլելու էր գյուղի փողոցներով. ամբողջ հոգով ատեց անբան մարմինը: Գազանները մարմինը քշեցին գյուղամեջ, որ մարդիկ օր օրի տեսնեն ու ևս մեկ անգամ ճանաչեն գայլերի նշանը, այս անգամ առանց ատամի: Մարմինն ուղարկել էին, այսինքն՝ մարմինը ճանապարհի կեսից արդեն թողել էին մարդկանց մեջ որպես նրանց իսկ թշնամի՝ նրանց թուլության քայլող հուշարձան, որովհետև գիտեին՝ գյուղացիները հոգնելու էին մարմնից ու հաճախակի էին դարձնելու թքելը նրա վրա կամ ոտքով խփելը, որ իրենցից հեռու կանգնի, մենակ մնա, իսկ երեխաները քարեր էին գցելու ու ծիծաղեին, մարմնի կինը, որ դեռ մսխելու կիրք ուներ՝ փաթաթվելու էր երգող մարմնին ու քար ծնկի վրա էր սեղմելու չորացող արգանդը, հետո անիծեր գայլերին, որ չկերան պարող մարմինը: Գայլերը խելամտությամբ հենց նրանց տեսակից՝ ծիծաղի, զզվանքի ու ատելության բաժին թողեցին:

Եվ գայլերը հաղթեցին՝ չուտելով մարմինը, անգամ չհամտեսելով միսը…

 

 

 

Անունս Յոհան Ֆիշեր է

 

«Թագաւորին կողմէ իշխան մը բանտ կը ղրկուի Սանդուխտը տարահամոզելու, բայց այն ալ կը հաւատայ 50 ընկերներով, եւ դարձեալ 200 հոգի կը նահատակուին թագաւորին հրամանով» 

«Ազգապատում», Մ. Օրմանյան

Նայում եմ սեղանի անուն-ազգանվանն ու նկարին.

-Եթե ուզում եք շուտափույթ սովորել լեզուն և հետագայում արագ հարմարվել-ապրել Գերմանիայում, ուրեմն մտե՛ք կերպարի մեջ. այսուհետ Ձեր անունը Յոհան Ֆիշեր է:

Սկզբում ընդդիմանում եմ՝ չի ստացվում, ուզում եմ հավատալ գերմաներենի դասախոսին ու փրկվել, բայց… սա նման է, երբ ընկղմվում եմ հայելուց ցածր անկողնու մեջ, ու արտացոլվում են սենյակիս բոլոր առարկաները՝ բացի ինձանից, «Ահ» է ընկնում սիրտս՝ տեսնում եմ հայելին, բայց ես չկամ այնտեղ (սթափությամբ գրված):

Մի շաբաթ անց, երեկոյան ժամ, հայկական խոհանոցում, երբ արդեն Յոհանը մասնագիտությամբ բժիշկ է, ունի կին, երեխաներ, տուն, հասցե, սիրած աղցանի անունը՝ մանր խմորագնդիկներով Շպեցլե, կարճ ասած, երբ այս ամենի պատասխանն արդեն գերմաներեն ունեմ՝ մոտ երեք մետրի վրա երգիչը Կոմիտասի Մոկաց Միրզա՝ հազար ափսոս է երգում, թառահարը առանց նվագակցելու՝ կմախք-դինոզավրի հայացքով լուռ նոտաներ է վերցնում երեսիս, փորձում եմ պատկերացնել, թե ես ինչ եմ (կամ) երևում նրա աչքին (լա՛վ, վերջում կհարցնեմ), մատներս բռնում են բաժակի վզից ու սպասում՝ մինչ ընկերներիցս մեկը կվերջացնի խոսքը, թե ցանկանում է պապին բերել էս ռեստորան՝ հին մարդ է, սիրում է նման երգեր… ու.

-Տղե՛րք, իմ անունը Յոհան է…

Խմում եմ. բացի այդ՝ կողքի սեղանից մի կին ուշադիր նայում է ինձ. այսօր հասկանում եմ, որ կանացի հայացքի տակ հարբելն աշխարհում ամենաջերմ թուլությունն է, վերջը ո՞ւր ես գնում, այս հարցը տարօրինակ բաներ է արթնացնում, հիմնականում՝ արարածներ…

Հարբած եմ. անընդհատ զգում եմ՝ ոնց են ճեղքում ու միջիցս գնում իմ Կիկոսները (Կիկոսները մի երևույթ են, որոնք ծնվում ու հեռանում են, բայց քեզ թվում է՝ նրանք չեն էլ ծնվել. Կիկոսները ներսիս մարդիկ են, որ ամեն րոպե խոսում են հետս), մեկը խենթացած հռհռում է դիմացս՝ Փարիզի հոգեբուժարանում, և բժիշկն ասում է՝ հեռացե՛ք, իր համերկրացիներին տեսնելուց վատ է զգում, մյուսը Գերմանիայում ինձ թողնում ու զենքով վազում է սատկացնելու… Ռուսաստանի Կիկոսներս… Անգլիա: Ֆրանսիա: Ամերիկա…

Ես այն երաժշտությունն եմ, որի ներսից քիչ-քիչ դուրս են գալիս երաժիշտները:

Կիկոսներիցս մեկը շաբաթը չորս անգամ զանգում է. «Թող ու արի, ախպեր, ի՞նչ կա էդտեղ՝ սոված կսատկես…»: Արդեն ճանապարհին եմ, ուղղակի ինձ հարկավոր է մինչև վերջին Կիկոսներին ցրել հոգուցս, որ մնա միայն Յոհանը. ձիու պես դժվարաժպիտ, դժվարամարս երեսով, որ հետախուզող հայացքով նայում է գերմանուհու հուշիկ քայլերին, ու Յոհանը կաթնամթերք գովազդող ընտանիք է երազում: Ընկեր-Կիկոսներիս հաջող եմ ասում, դուրս եմ գալիս ռեստորանից, զանգում եմ ընկերուհուս:

Վանել, դուրս թափել. Կարմիր բոցիցն ահա մի մանկիկ, Վահագն ահա՛ — մանուկ գեղանի: Բոց մորուքով, Հուր շրթունքով, Հուր հեր գլխին — հրեղեն պսակ, Եվ աչերն են զույգ արեգակ։

Գույն. հեռանալուց առաջ և առաջին անգամ ներան հագուստ եմ գնում: Կարմիրի մեջ կսիրեմ քեզ՝ Վահագն-Կիկոսի հրով, որդան կարմիրի ու մանրանկարչի խոշոր աչքերով… խորը շունչ առնող կրծքեր, ու ընդհանրապես՝ ռիթմից ընկած, աթոռից նոր ելած տափակ հետևներ, ու ընդհանուր առմամբ՝ ուղիղ գծով կրունկներին հատվող շարժվող մկաններ.

-Ես գնում եմ իմ Կիկոսին գտնելու, չէ՛, գրաբարյան իմաստով՝ խնդրելու… հիմա որն է սազո՞ւմ ինձ, ոչ մեկը՝ էսօր տկլոր արի, մեկ է՝ բոլորն էլ գիտեն ներսի եղածը: Վաճառողուհին ծիծաղում է, ցնդելու բան, զարմանում եմ, թե ոնց գտավ իր մանկության առաջին տիկնիկին ու պահեստային ծիծաղեց՝ բոլ, զիլ, աչքերն արցունքոտելու աստիճան ու չի՝  «չի՛» հանգստանում, քիչ է մնում ես էլ գտնեմ Դավրիժեցու հիշատակած գայլամարդուն, ու հռհռանք: Խանութից դուրս ենք գալիս, մոտակա մի քանի քայլում մտովի դեռ հետաշրջում եմ վաճառողուհու ենթադրյալ և հաստատապես քթի տակ ծվարած ժպիտին՝ այդ մի րոպեի չափում մարմինս տիրոջը կորցրած շան նման հոտոտում է տարածքն ու շրջապատի ձայն-հոտերից մեկուսանում՝ մինչ ներա հարցը.

-Ափսոս, որ գնում ես:

-Հա, ափսոս, հազար ափսոս Մոկաց Միրզեն…

«Խաղ. ծնկների հոդախաղ՝ առաջխաղացում, կյանքը խաղ է»:

Ողբ. աչքերս փակում ու փռվում եմ կոպերիս հետևում վառվող կրակների մեջ… խղճիս չի նստում նկարագրել այս օրվա արևը, որն այնքան հեռու է ինձնից, միայն կասեմ՝ արևոտ օր:

-Ինչի՞ ես գնում, ամուսնացիր մի լավ աղջկա հետ՝ ապրի, երիտասարդ լինեի՝ քեզ էնքան կսիրեի, որ չէիր էլ փորձի գնալ, բայց տարիներ կան մեր միջև,- ասաց նե:

-Ամուսնանալու բան չկա… սեր, սեր, սե՛ր, էս երեքի հաշիվները քո մեջ եմ փակում, ինձ հեռանալը կփրկի… կմնամ, չէ՛, իրոք, ուզում եմ մնալ, տիտիկ տալ ու անիծել բոլորին՝ հաստ ծառի տակ նստացնել ու նզովել. «Ապրեք, երեխեք, բայց մեզ պես չապրեք», ամբողջ իմ ցնդած կյանքում սրա դեմ եմ պայքարում, հակառակվում, ով անիծեց ինձ ու մեզ՝ իմաստուն հայր… գուցե փախչում եմ օտարություն, որ հանեմ սա վզիցս ու ասեմ՝ ու ռիսկով բացականչեմ՝ ապրե՛ք, երեխեք ու ի՛նձ պես ապրեք… Որովհետև չեմ ուզում ես նույնպես պապերիցս բերել՝ մաղթել-անիծել-աղերսել երեխաներիս, եթե այդպես էր՝ կար դարեր առաջ, ուրեմն վաղուց մեռած եմ ու միայն համբերում եմ, որ ժամանակը գա հայտնելու այս խրախճանք-խնդրանքը… ուժերս հավաքելով՝ փորձում եմ պոկվել ծանոթ վախից, բայց վախը հնուց եկած բնազդով խուսափում է թակարդներից ու կատաղաբար գործել է ուզում՝ շարժվել:

-Ոնց որ էս դարից չլինես:

-Ճիշտ (Ա), ինձ թվում է՝ անցած դարում գլուխս դրել եմ կոշիկ մաքրողի կոշկասեղանին ու մռռռ… մռռ  (ամոթ է, մեզ են նայում), մռռռ… դու էլ իմ Կիկոսներից մեկն ես, որ լրբի նման փախել ես մոտիցս՝ կողքիցս՝ կողոսկրիցս…

-Էստեղից ես թեքվում եմ: Խմած ես, ուզո՞ւմ ես տաքսի կանգնեցնեմ…

Թաթով ջնջում եմ ներան էլ, տաքսին էլ, ձեռի հետ էլ՝ կողքովս անցնող տիկնոջը, ու շուռ եմ գալիս, գուցե չեմ շրջվել, առանց դրա էլ հազար անգամ տեսել եմ ներա կրունկները ոնց են հեռանալիս ու ներանից գաղտնի աչքով անում՝ հռհռում դեմքիս, միայն գոռում եմ.

-Հիշի՜ր, քո մեջ եմ փակել սիրո հաշիվները… (հիմա մեր տղերքից շատերը քեզ նման մեկի մեջ են փակում սերունդի հաշիվները (սթափությամբ ավելացված):

Քայլում եմ՝ խաղ. պարսկական մզկիթի բակն ինձ դուր է գալիս, լուռ ու բացի այդ սա հին ճարտարապետություն է. փորձանք. հոլը մանկության լավ խաղերից էր, ինչքան հեռու էիր նետում՝ մեկ է, ֆռռալով մոտդ էր գալիս… Մի աղջիկ գլուխը կախ կռկվել է նստարանին, բայց գնամ, հո չե՞մ խոսելու, լեզուս էլ փաթ է ընկնում, չէէ, մոռացե՞լ ես կասկադի բակը. երբ հայ աղջիկը քեզ ուղարկեց ոստիկանների հետ ու ինչի համար, «հա, ինչի համար»՚, կրկնեց ոստիկանի կոլեգան. օտարերկրացին քաշքշում էր աղջկան,- ասաց Կիկոսներիցս ամենախրոխտը: Գլխներիս հայրենասեր եք դառել…

Իրոք որ, հայրենասեր, հայրենասեր, մի զույգ շոր մեզ բեր հեռու երկրներից՝ Բլոճ մանկատուն… Չէ, կմնա՛մ, հեռուստաալիքով նայիր ինձ, տե՛ս. Լաց. «Հայրը լացում է՝ կմճտվելով որդու հայացքից, մայրը չկա, ո՞ւր է, աա պոռնիկը թողեց գնաց, շշունջ՝ գուցե մահացել է, ամեն դեպքում հեռացել է՝ պոռնի՛կ… Լաց-օգնական. խանութների ցանցը տոպրակներով, լուսարար բանկից ու Ճապոնիայի Կումամոտոյից գումար, սառնարան, զուգարան՝ իր նստելատեղով ու նստողով, մի փոքր մեջքս ուղղեմ՝ ահա տեսախցիկը, էնպես արա լացելուց գրկեմ՝ նկարես, գրկեցի: Պատգամավոր-ողորմությունը հանձնելու պահ. ներսից ինչ-որ ընդոծին ծծում է թոքերի օդը…»: Փակել՝ աչքերն ու բերանը. բուդդայական ծես:

Գայլախտ. նրանք աչքի տակով են սովորել նայել, որ ավելի քիչ տեսնեն՝ անհանգստանան:

Մեր քարայծերի պես ոտքերս առաջ գցելով, ձիգ՝ սիրում եմ ջենթլմեն բառը, ոնց որ օղու վերջին կաթիլը չլմփա բաժակիդ մեջ: Մասիսն ու Սիսը թողնելով հայրենադարձներին, որ սարերի դիմացից տուն առնեն քոչող ընտանիքից, գնում եմ, այսինքն՝ ինձնից հեռանում են Խորենացի-Կիկոսը, Անդրանիկ-Կիկոսը, Մանկություն-Կիկոսները, Կիկոս-կարիերիստը, ու եթե բախտն Աստծո մեկ այլ անուն է, ուրեմն նա նույնպես թողնում է ինձ:

Կիկոսախումբ. նե դուրս է եկել այն տաքսու վարորդի անհանգիստ շարժումից, ով անընդհատ նայում էր հեռախոսի համարին, որ մի բժիշկ էր թողել կրծող գումարի կոտորակում՝ 12000 դոլար երիկամի փոխարեն. հոլիվուդյան ֆիլմում՝ բերանը ծուռ. Մաքուր գործ: Բանվորը ընդմիջումներին մտածում էր երեկոյի մասին, երբ կանգառում մի գոմիկ շշնջացել էր. էսօր արի ես կին լինեմ՝ դու տղամարդ՝ 20000 դրամ: Վաճառողուհին լսել էր հաճախորդների խոսակցությունը. 400 գրամ արյան դիմաց տալիս են 12000 դրամ: Ու նե նրանց միջից էր քայլում և այնքան տխուր, հոգեպես ճնշված, որ անգամ նման տխմար առաջարկներ չէին հնչում իր մոտ (ենթադրություն կողքիս հպվող պատահական անցորդուհու մասին): Արդեն խառնում եմ, ու եղած-չեղած Կիկոսներից երազ տեսնողին արագ վռնդում է Յոհանը. «Երազումս թվում էր, թե մի անծանոթ երկրում եմ՝ մի լեռան մոտ, մի ծիրանագույն կին երևաց, որ բռնված էր ծննդի երկունքով…»:

Այս մտքերն ունայնություն են թվում ինձ, առավոտյան, երբ սթափվեմ՝ կանցնի, բայց արթնացա, ու Յոհանն ինձանից առաջ ընկնելով սուրճ է պահանջում՝ նորից, ու էլի դանդաղ գլորվում եմ անկողնու անհանգիստ փոսի մեջ. զգում եմ, որ իրար հերթ չտալով՝ Կիկոսներս հեռանում են՝ անհասցե, հեռու, անտեր ու ամբողջ ազգի ողբն ականջներում…

Հարբած ժամի՝ թառ նվագողին հղած Յոհանի հարցն ու ինձանից միայն խոտաճարակ, նվազող հայացքը՝ նույն թառին տմտմբացնող մատներին.

-Ինձ հետաքրքրում է՝ ի՞նչ էի թվում ձեր աչքին, միայն անկեղծ:

-Այ քեզ բան… մա՛րդ, տղա ջան, բոլորի նման…

Սրանից լավ պատասխան չկար, միշտ զարմացել եմ, որ իմ հարցերին սովորական մարդիկ երկնային իմաստությամբ են պատասխանում: Հետևաբար՝ բոլորի պես՝ այսինքն ես էլ Հիսուսի ու թառահարի Կիկոսն եմ, որ ես էլ իմ հերթին էստեղ-էնտեղ իմ Կիկոսներին եմ փնտրում: Գիտեմ, որ կործանվում եմ, ու ժամառժամ նրանք, ծնվելով ինձնից, հեռանում են. կայարանում դադար առած մարդու նման ճմռվում եմ քրտնած աթոռին: Վերցնում ու ճղրտում եմ նկարներիս ալբոմը՝ երեք օրականից մինչև անցած տարվա մի քոսոտ ձորի բնապատկերում, ու Յոհանը՝ եղանակով ցուրտ, ամսով երևի կարիճ, անհայտ երկրում, մշուշոտ մի այգում նստում է ջրհորի կողքի նստարանին՝ ինչ-որ բան հիշելու իր անցած-գնացած, մեռած ու զզված կյանքից, որովհետև  «վերադառնալ բառն իսկ մտային թուլության նշան է»: Բայց որ կրկին հարցնելու լինեն.

-Ի՞նչ է անունը քո: Եվ ի՞նչ ես այստեղ փնտրում, օտարակա՛ն:

Նա առանց ընդդիմանալու կպատասխանի՝ Յոհան Ֆիշեր է իմ անունը:

 

 

Անդին 2, 2015

Share

Կարծիքներ

կարծիք