Բանաստեղծություններ

Հեղինակ:

20152511123033177

***
Ես երգեցի (տարօրինակ չթվա)
այն, որը Դուք շրջանցել եք անփույթ՝
խոր վերքերը ցրտահարված նռան,
գրբաց կատվի մարող շունչը մթնում,

հողի ձայնը՝ անձրևներից խռով,
բարդիները՝ ցախավելներ քամու,
և աչքերը՝ հյուսիսային ահով
խարկած երազանքիս ոստանն անհուն.

Ուր ծխահամ հազն է շաչում ցայգին.
Աքաղաղի խոկում՝ պոետին մահ…
…ուր լայնալիճ նետն է սուրում
դեպի Արածնա հովիտները,
խզում
ամեն կապ աշխարհիկ
էության հետ հանցանքի —

Մի ոսկեխեժ մանուկ
մանուշակ է շարում
իր արցունքից խոնավ
մոր աչքերին հանած,

Մոր աչքերին՝ խորան
Գողգոթացուց սերված:

Ես երգեցի (տարօրինակ չթվա)
այն, որը Դուք շրջանցել եք անփույթ,
չեք նկատել խաչին հպարտ գամված
իմ հայացքը անշեղ ձեր ուղեղում:

***
Ինքը իր հետ
աղբակույտին թառած կնոջ
պաղ ժպիտի կտորտանքից
մի տող շինած՝
իբրև ժամանակի անեղծ իրողություն —

Աղբակույտին թառած՝
գորովանքով շոյեց անմնացորդ աշնան
տխրությունը գունատ.
Մի բուռ աղ ցանեց
շեմաշորի սառցե դեմքին —
Դուրս հորդացող քայլից դժգոհ
ու ձյունաշատ փետրվարից
ինքը իր հետ
վերադարձավ թղթին:

Կզարմանար,
եթե
բախտից խռով հայրենիքը
չվերածեր տաղը
արտագնա օրավարձի,
կզարմանար,
եթե
աղբակույտին թառած կնոջ արտասուքը
մի օր վերացարկեր
շնությունը հացի շնչառության.

Կզարմանար,
ուստի
չզարմացավ
հանդիսատես չունենալու պարզ պատճառով
ու հայտնվեց մի այլ հանգրվանում.

Ուստի
կիրակի է անտառակում.
Սարյանի շուրջ
հավաքական մտքի հեղաշրջիկ թրթռուկներ՝
Զապել, Կոստան, Գյուրջի…
և իրիկունը
տկլոր համբերություն
հայացքների միջով մեռելասեր:

Ուստի
թղթից անմասն
և աճուրդի հանված խրամատից
սուղ ժպիտի
արձագանքն եմ որսում
աղբակույտին թառած կնոջ՝
«իսկ գուցե մենք»…

Կիրակի է.
Ու տխրադեմ քաղաքն ընկած իր ետևից
չնկատեց
կյանքի-մահվան,
տիեզերքին սպասվող հոգնաների,
կուսակրոն հացի,
իմ հայտնության շուրջ բոլորած
անսանձ սերը ծաղկի.

Ինքը իր հետ.
Անամոքիչ ներկա —
Աղբակույտին թառած կնոջ
պաղ ժպիտի կտորտանքից
գոտեպնդյալ մի զոհ…

***
Փողոցներն էլ մի օր՝ բանաստեղծի հանգույն,
ծերանում են, եթե
էլ ասելիք չունեն:

Ծերանում են, եթե տողից թռած հավքին
հանդիպում են մատույցներում որովայնի:

Հանդիպում ես… Ահա
ծավալներում ծորուն
մի ժպիտ է հալվում —
Քո մեջ ննջող կնոջ ծաղկեծիծաղ հեռուն
տրոփում է տողիդ զարկերակում գաղտնի…

Մի ժպիտ է հալվում.
Գուցե նա էր, սակայն
թեքեց ճամփեն, անցավ,
ուրուի պես ցնդեց, կորավ մթնշաղում:

Ա՜խ, չթողեց նայեմ —
Ա՜խ, աչքերում խոնավ
ինչ-որ կայծեր մի պահ բռնկվեցին, հանգան:

Փողոցներն էլ մի օր՝ բանաստեղծի հանգույն,
ծերանում են, եթե
էլ չես զգում թափառական շան տաք շունչը,
քեզ ուղեկցող անկեզ
ծաղկեծիծաղ հեռուն քո մեջ ննջող կնոջ:

***
Անպատուհան, անդուռ տնակի մեջ այգուս
ծիրանենու դիմաց,
կողքին կեռասենու,
ցանկապատից այն կողմ
շամբուտներում նիրհող նամշահոտն է շնչում
իմ փոքրաթիվ հայրենիքի
բնազդները գարնանային,
որ տվեցին տաղիս զառ զգեստներ,
ոտնամաններ, ինչով
ես կտրեցի անցա ճամփաներով անհերկ:

Անպատուհան, անդուռ տնակ,
մի հնաոճ կեցվածք
ազբեստ, երկաթ առած գլխին
հոխորտում է
քաղաքային հոտած անց ու դարձի վրա,
ապա մի թաս բալի օղի խմած,
մեջքը գրկած անկյունային կնոջ
շրջանցում է վիհը օտարացման:

Անպատուհան, անդուռ իմ տնակում
ինչին ասես չառնչվեցի —
Տոնազոլեր հաղթանակի
և պարտության էջեր պահոցներում կոծկած
եղկությունը բոհի,
և ազգադավ հպարտների, որոնք
մեծ հաճությամբ
շիրմաթմբեր շարին
գրանիտե հերոսների պատվին…
Մինչդեռ կյանքը աղերսներով անմիտ
գրգռում էր զգացմունքը բանիվ,
մինչդեռ հարկավոր էր
մի քիչ էլ մարդ,
մի քիչ էլ հաց ու գինի:

Անպատուհան, անդուռ, անլույս տներ —
Ես հասել եմ մի տեղ,
երբ միրգն հասուն էր,
ու շինելի տակ
թպրտում էր տաք սիրտը պոետի,
ու բառը ուներ անպատմելի սեր
ու հայրենիք, որպես
Եդեմից փախած ծաղկունքի սերմ
ողջը լցրել էր անորոշությամբ…
…մեկեն փլուզվեց…

Գիտեմ, պատճառը ես եմ,
որ եղա չափազանց լծկան
ու վստահեցի հոտառությունս
հյուսիսից փչող շնչառությանը,
ու վստահեցի տգիտությանը
իմ լեռնապարը ճերմակ աղավնիների:

Ես եմ պատճառը
ու փրկություն չունեմ.
Պիտի իջնեմ խաչից
հանուն մորս կաթնանման երազանքի
ու խառնվեմ
խաչի ելնող եղբայրներիս չարչարանքին:

***
Սամվելյան Յուրայի հիշատակին

Օրը երկարեց, ցուրտն հասավ այգին.
Պղտորվեց լույսի տեսլականը հուր:
Դեպի ներս պարզեց դաշույնը հացի՝
խաչակնքելով պատշաճի հավուր:

Օրը երկարեց. վախճանն էլ՝ անհայտ.
Կավից կաթում է քրտինքը հողի:
Աջ ու ձախ դեմքեր, աչքեր՝ կալանած
ողջ կենսակերպը կենդանի հուշի:

Խեցուց ծորում է մկանքը գինու —
Կենաց Ծառն ի վեր մագլցող հավատ.
դու ասում էիր ինձ՝ ամենն ամենուր
նույնն են, ու չկա որևէ անհայտ,

որ ամպերի մեջ լողում է թախծոտ
Վանա տառեխի երամն ու այգին,
որ շուտով, շուտով կհասնենք շաղոտ
մեր նախնիների երազի հենքին…

Մհերի դուռը կբացվի. հսկան
դուրս կգա քարի արքայությունից,
և օրերը գորշ կդառնան մանկան
բիբերում ծաղկած հույսի բանալի.

Դու ասում էիր ինձ՝ ապրիր, ահա քեզ
գաղտնիքը հեռու մնալու չարից,
ապրիր մրջյունի տքնանքը անտես,
հարավի քամուն թեքված վարդերի

սիրերգը թովիչ մայիսյան երկնում,
և շան ու լուսնի սերը անթաքույց,
և այն ամենը, ինչն իրականում
գեղեցկություն է արթնացնում ու հույզ:

Օրը երկարեց, ցուրտն հասավ սրտիս —
Դուռս բացեցի, կանգնած իմ դիմաց
ժպտում ես՝ կարծես չի եղել ոչինչ,
ու դու չես ցողվել ջրերում Վանա…

***
Խոսիր ինձ հետ հուշիկ.
Թույլ տուր, որ ես չընկալեմ իմաստնության
շեշտերը գոռ. փակվեմ ձայնիդ մենաստանում —
Խոսիր հուշիկ, ինչպես
քո մարմինը՝ հալչող շրշյուններում ճերմակ,
ինչպես դեմքս, երբ բացեցիր փեղկն ապակու:

Խորոտիկս… Քաղաքամոր կենտրոնն արդեն
թշնամու ձեռն անցած խանգարել է անզեն
գունաշխարհը հոգվույս…
Ա՜խ, թշնամիս արյունակից եղբայրներս են,
որոնց անժամանակ տարում վստահեցի
ինչքը բառարմատիս:

Խոսիր ինձ հետ հուշիկ.
Շատ է տխուր հայրենիքս, վախենամ թե
էլ առավել դառնա վիշտս քո խոսքից ետ.
Ուստի բանտիր մթնում
առարկաներն անեղծ՝ քո ժպիտը մաշված
հրմշտոցում Հյուսիսային պողոտայի,

գունաթափված՝ «Թուջե մառախուղը» գրքիս,
ժամացույցդ՝ լռված փետրվարի վերջին,
հետո և ինձ՝ անհույս…
Վերջին հաշվով ի՞նչն է
ինձ սոսնձել պատի քունքին մեխված թքին
և գնդակին, որ փնտրում է հունը տաղիս:

Խոսիր ինձ հետ հուշիկ.
Թույլ տուր այրեմ հուշի խորագիրը՝ պատրանք,
ուր ապրում էինք իբրև ոչինչ չի պատահել.
Խոսիր ինձ հետ հուշիկ.
թող ինձ բաժին մնան անորոշը մտքիդ
և ծաղկումը փշի որպես լուսապսակ:

***
Կնոջս՝ Ռիտային

Սրբիր արցունքդ, կին.
առանց այդ էլ մթնշաղը անորսաթև
մրմունջներն է հնձում անցնդական հողիս —
Սրբիր արցունքդ, կին,
միևնույն է՝ անութներից հրեշտակի
քրտնքաբույր աստղեր իջան բաց վերքերիս:

Այնքան երկար ձգվեց մեր ապրելու բարին,
որ պատմություն դարձած
հայտնվեցինք տաղում օտար տքնումների.
այնքան երկար ձգվեց… Քաղաքն, ավաղ, անդեմ,
Գարուն չունի, առկող,
անանկյուն է հիմա, անցայտաղբյուր արդեն:

Սրբիր արցունքդ, կին.
տողերիս մեջ խոնավ, մտածումիս խռիվ
տեղ չմնաց անկոչ բարեկամիս համար.
Եվ երազում գտած
երջանկության ծվեն՝ անփող, անլույս, անմարդ
քննվում է էսօր պառլամենտում ցեղիս…

Աննմանս, գոցիր հույժ կոպերդ վառման,
ինչպես ամեն անգամ ինձ առ քո մեջ անդարձ
ինչպես ճրագ առկայծ —
Աննմանս… Հավանաբար ծերանում եմ
ու հայտնի եմ խալխին իմ արածով չնչին,
ազգանունով իմ հին:

Սրբիր արցունքդ, կին,
իմ պատկերին փռած երեսնակով բարձի,
դուրս եկ բանտից քո մայրական խղճի.
Մտիր փողոց, դուքան,
հարբիր առաջվա պես մի ջահելի գրկում.
Մի խնայիր նրան, ինչ խոստացար ինձ տալ…

***
Երբ մթնշաղ է՝ փլուզվող պատի
ճաքը չես տեսնում,
չես տեսնում սիրած կնոջդ թառամ
մաշկը,
որին դու դիպչում էիր զգույշ,
որ արյուն չգա՝
ինչպես մոմապատ սրբանկարի:

Երբ մթնշաղ է՝ այգուս ծառերը
միակերպվում են մի հսկա ծառի՝
անսաղարթ,
անբուն,
որից առնում եմ
ողջ Տիեզերքի ձայներն՝ ասեղնած
ճերմակող էջքին բանաստեղծության:

Երբ մթնշաղ է՝ դրա գիտակցման
կարողությունը չքվում է իսպառ,
միակերպվում է աշխարհը,
դառնում
մորս աչք խոնավ.
որպես մանկան շուրթ բացվում է խորքը
անհասու մտքին:

Անդին 3, 2015

Share

Կարծիքներ

կարծիք